II SAB/Sz 54/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi G. S. na przewlekłość postępowania Wojewody Z. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami kraju oddala skargę. UZASADNIENIE G. S. (dalej "skarżąca") złożyła skargę na przewlekłość postępowania Wojewody w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami kraju. Wniosła o: 1. stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania, skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z jej wniosku o wydanie decyzji, potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP; 2. stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku; 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącej kwoty [...]zł; 5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że pismem z dnia 29 stycznia 2004 r., wystąpiła do Starostwa Powiatowego we W. o wypłacenie różnicy rekompensaty za mienie pozostawione przez A. K. i A. G. w B. B.. Dodatkowo wnioskiem z dnia 10 listopada 2008 r. wystąpiła do Wojewody D. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wojewoda D. poinformował skarżącą zawiadomieniem z dnia 16 września 2013 r., że przekazał złożone wnioski wraz z aktami sprawy Wojewodzie (dalej "Wojewoda", "organ") do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. W dniu 14 sierpnia 2014 r. Wojewoda wydał na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097; dalej "u.p.r.p.n.") postanowienie, w którym dokonał pozytywnej oceny spełnienia przez wniosek skarżącej wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 u.p.r.p.n. Wojewoda wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], w której potwierdził prawo skarżącej do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości B. B., powiat [...], województwo [...]. Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej "Minister") wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], w której uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] Skarżąca w dniu 8 lutego 2023 r. wniosła ponaglenie, gdyż według niej, organ podejmuje działania sporadycznie. Jedyną czynnością od przekazania Wojewodzie sprawy do ponownego rozpoznania była odpowiedź na pismo skarżącej. W ocenie skarżącej, Wojewoda prowadzi sprawę przewlekle, mimo iż powinien zakończyć ją maksymalnie w ciągu 2 miesięcy. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że prowadzi sprawę ponownie na skutek ww. decyzji Ministra z dnia 4 marca 2022 r. W decyzji tej Minister podał, że z uwagi na charakter prowadzonego postępowania administracyjnego w celu zabezpieczenia praw jednostki oraz interesu publicznego Wojewoda powinien z urzędu ustalić, którym osobom przysługuje przymiot strony i umożliwić im aktywny udział w sprawie. Minister wskazał na treść uchwały NSA z dnia 9 października 2017 r. o sygn. akt I OPS 3/17, z której wynika celowość załatwienia sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty jednym rozstrzygnięciem, co pozwala uniknąć istotnych rozbieżności i zapewnia skoncentrowanie postępowania dowodowego. W ocenie Ministra, Wojewoda powinien przed wydaniem rozstrzygnięcia odszukać pozostałych następców prawnych właściciela pozostawionej nieruchomości i ustalić czy osoby te chcą przystąpić do postępowania. Dopiero po określeniu wszystkich następców prawnych oraz stron postępowania Wojewoda może wydać jedno rozstrzygnięcie. W dniu 8 czerwca 2022 r. WSA w Warszawie wydał wyrok o sygn. akt I SA/Wa 1220/22, w którym oddalił sprzeciw skarżącej od ww. decyzji Ministra. Akta sprawy zostały przekazane Wojewodzie w dniu 24 sierpnia 2022 r. Pismem z 7 września 2022 r. Wojewoda wezwał wnioskodawców: J. K., J. P. i skarżącą do uzupełnienia dokumentów w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania pisma, tj. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia po O. Z. i ewentualnie po jej zmarłych spadkobiercach; postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia po M. K.; wskazania formy realizacji prawa do rekompensaty przez L. P. i W. S.. Organ I instancji poinformował również, że M. K. i spadkobiercy O. Z. mogą przyłączyć się do postępowania. W piśmie z 30 września 2022 r. skarżąca wniosła o uznanie jej za jedyną stronę postępowania uprawnioną do przedmiotowej rekompensaty. Pismami z 9 listopada 2022 r. Wojewoda poinformował M. K., J. S., M. S., G. S., K. Z., E. Z., Z. Z., że należą do kręgu spadkobierców po A. K. i mogą przyłączyć się do postępowania po złożeniu stosownych dokumentów. Organ wyznaczył zainteresowanym termin 30 dnia na zajęcie stanowiska. Pismem z 9 listopada 2022 r. Wojewoda, w odpowiedzi na wniosek skarżącej z 30 września 2022 r., poinformował ją, że z uwagi na decyzję Ministra z 4 marca 2022 r. zobowiązany jest prowadzić postępowanie administracyjne wobec wszystkich spadkobierców i wydać jedną decyzję, potwierdzającą prawo do przedmiotowej rekompensaty. Pismem z 8 lutego 2023 r. skarżąca złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W dniu 20 lutego 2023 r. Wojewoda przekazał Ministrowi ponaglenie wraz niezbędnymi odpisami akt sprawy. Wojewoda podał, że pismem z 16 marca 2023 r. poinformował skarżącą, J. P. - pełnomocnika L. P., W. S., E. K., J. K., J. Z. o brakach w dokumentacji, tj. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia po O. Z. i ewentualnie po jej zmarłych spadkobiercach oraz postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia po M. K.. Wojewoda wyznaczył termin do zakończenia sprawy na dzień 30 czerwca 2023 r. oraz poinformował, że jeżeli nie zostaną przedłożone ww. dokumenty to rozważy zawieszenie postępowania administracyjnego. Minister wydał w dniu 23 marca 2023 r. postanowienie nr [...], w którym uznał zażalenie skarżącej na bezczynność Wojewody za bezzasadne. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że pojęcie "przewlekłości" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej "K.p.a."). Przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania, jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy. Jako najczęstszy przypadek przewlekłego prowadzenia postępowania podaje się przypadki nieuzasadnionego korzystania z możliwości wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Zatem zachowanie organu z puntu widzenia ewentualnej przewlekłości jest już ocenne, podobnie jak ocenna jest waga stwierdzonej przewlekłości (rażąca albo nie). Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie istniała konieczność zebrania przez Wojewodę informacji o spadkobiercach A. K. i ich zawiadomienia o możliwości przystąpienia do prowadzonego postępowania, co wynikało z decyzji Ministra z dnia 4 marca 2022 r. Decyzja ta jest wiążąca dla organu, co wynika z wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 2022 r. o sygn. akt I SA/Wa 1220/22, który jest prawomocny. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Po otrzymaniu akt sprawy przez Wojewodę przystąpił on niezwłocznie do poszukiwania spadkobierców i ich zawiadomienia o możliwości przystąpienia do sprawy oraz wezwał do nadesłania stosownych dokumentów, wyznaczając zainteresowanym termin 6 miesięcy do ich złożenia (pismo z 7 września 2022 r.). Powyższy termin wynikał z art. 6 ust. 6 u.p.r.p.n. Należy też przypomnieć, że na podstawie art. 35 § 5 K.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających (tj. art. 35 § 3 K.p.a., na który powołuje się skarżąca) nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Jak wynikało z akt sprawy organ ustalił według danych bazy pesel ewentualnych spadkobierców A. K. i wysłał do nich, opisane powyżej w uzasadnieniu wezwania z 7 września 2022 r.; 9 listopada 2022 r. oraz z 16 marca 2023 r., które były jasno sformułowane i zawierały stosowne pouczenia. Pismo z 16 marca 2023 r. zawierało również informację o terminie zakończenia sprawy do 30 czerwca 2023 r. W dniu wydania niniejszego wyroku powyższy termin jeszcze nie upłynął. Z odpowiedzi na skargę wynikało, że organ oczekuje przesłania stosownych dokumentów. Wobec powyższych ustaleń, Sąd uznał zarzut skarżącej o tym, że jedyną czynnością w prowadzonym postępowaniu podjętą przez Wojewodę była odpowiedź z 9 listopada 2023 r. na jej pismo – za bezpodstawny. W ocenie Sądu, Wojewodzie nie można zarzucić przewlekłości w prowadzonym postępowaniu, gdyż o przewlekłości nie świadczy tylko fakt rozpoczęcia postępowania, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Specyfika przedmiotowego postępowania wymaga ustalenia osób zainteresowanych i złożenia stosownych dokumentów. Zdaniem Sądu, nie sposób uznać, że w podejmowanych przez organ czynnościach nie ma racjonalnego uzasadnienia, zaś podejmowane czynności nie wynikają z istoty sprawy bądź mają pozorny charakter. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną.