III SA/Gl 484/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi P. sp. z o. o. w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr SKO.OG-COVID/41.12/6/2023/7794 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania otrzymanego w ramach środków pomocowych związanych z epidemią COVID-19 oddala skargę. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) decyzją z 19 kwietnia 2023 r. nr SKO. OG-CO VID/41.12/6/2023/7794, po rozpatrzeniu odwołania "P." Spółka z o.o. (dalej: Spółka, strona, skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (dalej: organ I instancji, Dyrektor WUP) z 9 lutego 2023 r. nr [...], w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty, pobranego przez Spółkę dofinansowania, powiększonego o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, dotyczącą środków pomocowych przekazanych przez WUP na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19, w wysokości 17.575,68 zł. W podstawie prawnej decyzji SKO przywołało art. 1 ust. 1, art. 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 570) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.). Z akt administracyjnych wynika, że 26 sierpnia 2020 r., za pośrednictwem portalu www.praca.gov.pl. Spółka złożyła do WUP wniosek o środki pomocowe przeznaczone na wynagrodzenia sześciu pracowników bez składek ZUS. W punkcie 7.8 wniosku strona złożyła oświadczenie, że wnioskodawcy znane są obowiązki wynikające m.in. z art. 15gg ust. 19 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz.2095, ze zm., dalej: "specustwa") dotyczące rozliczenia dofinansowania w terminie 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń oraz że zobowiązuje się do ich spełnienia. Wniosek rozpatrzono pozytywnie i na wskazany rachunek bankowy Spółki przekazano w trzech transzach (10 września 2020 r., 10 września 2020 r. i 23 października 2020 r.), po 5.858,56 zł każda, kwotę dofinansowania we wnioskowanej wysokości, tj.: 17.575,68 zł. Strona nie rozliczyła wniosku w terminie 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń czyli do 30 listopada 2020 r., nie złożyła dokumentów potwierdzających prawidłowość wykorzystania środków pomocowych z FGŚP oraz dokumentów potwierdzających zatrudnienie pracowników, na których otrzymała świadczenie, w okresie dofinansowania. Pismem z 26 października 2021 r. (doręczonym: 2 listopada 2021 r.). Dyrektor WUP wezwał Spółkę w dodatkowym terminie do przedłożenia ww. dokumentów. Z uwagi na brak rozliczenia, pismem z 14 lutego 2022 r. (doręczonym: 1 marca 2022 r.). Dyrektor WUP poinformował Spółkę o negatywnej weryfikacji wstępnej rozliczenia otrzymanego dofinansowania przeprowadzonej na podstawie art. 15g ust. 17b pkt 1 specustawy oraz - z uwagi na konieczność dokonania końcowej weryfikacji rozliczenia, mającej na celu potwierdzenie sposobu wykorzystania środków - ponownie wezwał do złożenia rozliczenia w dodatkowym terminie pod rygorem zwrotu całości przekazanych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu. Spółka nie rozliczyła się z otrzymanych środków pomocowych w dodatkowym terminie. W konsekwencji, w trybie art. 15gg ust. 21 w związku z art. 15g ust. 17b pkt 2 specustawy negatywnie zweryfikowano rozliczenie otrzymanych przez stronę środków na rzecz ochrony miejsc pracy. Pismem z 31 października 2022 r. (doręczonym 21 listopada 2022 r.), Dyrektor WUP na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 15gg ust. 23c i art. 15gg ust. 23d oraz art. 15gg ust. 23a specustawy, wezwał Spółkę do zwrotu całości dofinansowania w wysokości 17.575,68 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu. Spółka nie dokonała zwrotu całości dofinansowania, zatem Dyrektor WUP 21 grudnia 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu całości dofinansowania wraz z należnymi odsetkami, o czym poinformował stronę pismem z 21 grudnia 2022 r. (doręczonym: 2 stycznia 2023 r.). Następnie decyzją z 9 lutego 2023 r. (doręczoną 27 lutego 2023 r.) określił przypadającą do zwrotu kwotę, pobranego dofinansowania, powiększonego o wysokość odsetek. W odwołaniu od tej decyzji Spółka wskazała, że informowano telefonicznie pracownika WUP, że wszystkie dokumenty pracownicze znajdują się w Sądzie Okręgowym w K., jako dołączone do akt sprawy sądowej. Jednocześnie wskazano, że żądane przez organ potwierdzenia opłat ZUS oraz podatków przesłano drogą elektroniczną (poprzez stronę: [...]) do Powiatowego Urzędu Pracy, zamiast do WUP. Prezes Zarządu Spółki wskazał, że nie jest biegły w obsłudze online, a wniosek o dofinansowanie pomagała wypełniać osoba biegła w takiej obsłudze, z którą nie było później kontaktu. Jednocześnie złożono oświadczenie, że Spółka cały czas pracowała, zatrudniała ludzi, dokonywała zgłoszeń ZUS, podlegała kontroli PIP, odprowadzała podatki od pracowników. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Podzielając stanowisko organu I instancji SKO podkreśliło, że w sprawie pozostaje bezsporne, że Spółka nie wykonała w terminie obowiązków nałożonych przepisami specustawy mimo, że została wezwana do złożenia dokumentów pismami z 26 października 2021 r., 8 lutego 2022 r., 24 lutego 2022 r. jak i była poinformowana o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. SKO wyjaśniło, że niedokonanie prawidłowego rozliczenia dofinasowania wiąże się z sankcją obowiązku zwrotu tych świadczeń, co wynika z treści art. 15gg ust. 23a specustawy, a zatem organ I instancji wobec niewywiązania się strony z obowiązków ustawowych nie miał innej możliwości niż orzec o zwrocie przyznanej pomocy w całości. W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając, że SKO: 1. nie odniosło się do szczegółowej argumentacji przedstawionej w odwołaniu to znaczy nie zweryfikowało zarzutu, że skarżący przekazał 24 lutego 2022 r. dokumentów potwierdzających rozliczenie ZUS i podatków od pracowników do Urzędu Skarbowego za pomocą portalu wskazanego przez organ pierwszej instancji i nie zwróciło się do PUP o wyjaśnienie, czy faktycznie te dokumenty zostały złożone w tym dniu do tego urzędu przez co ustalenie, że złożenie dokumentów 24 lutego 2022 r. nie miało miejsca jest dowolne; 2. nie poddało analizie dowodów załączonych do odwołania na okoliczność przekazania dokumentów rozliczeniowych za pomocą portalu 24 lutego 2024 r. na skutek czego doszło do przekonania, że te dokumenty zostały złożone "rzekomo" co ma oznaczać, że nie zostały one złożone; 3. nie odnosiło się do zarzutu, że Prezes zarządu Spółki w trakcie postępowania wyjaśniającego działał w porozumieniu i wedle wskazówek pracownika zajmującego się merytorycznie załatwianiem sprawy i sposób jego działania był z tym pracownikiem uzgodniony; 4. przyjęło, że w okolicznościach sprawy organ pierwszej instancji nie powinien podjąć z urzędu działania mającego na celu ustalenie w jakim sądzie i w jakiej sprawie znajdują się dokumenty przydatne do załatwienia sprawy, albo przynajmniej pouczyć skarżącego co ma w takiej sytuacji zrobić, żeby te dokumenty mogły zostać uwzględnione jako dowody w sprawie; 5. dokonało dowolnego ustalenia, że Spółka nie złożyła wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie, że nie jest zobowiązana do zwrotu dotacji. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że odwołanie od decyzji pierwszej instancji zostało oparte na twierdzeniu, że w otwartym dodatkowym terminie złoży za pomocą portalu wskazanego przez organ pierwszej instancji dokumenty potwierdzające opłaty do ZUS oraz podatków do Urzędu Skarbowego od pracowników. Do odwołania zostały załączone konkretne dowody potwierdzające złożenie tych dokumentów. W odwołaniu Spółka wskazała, że te dokumenty omyłkowo zostały złożone do Powiatowego Urzędu Pracy. Wniesienie dokumentów do niewłaściwego Urzędu nie powodowało bezskuteczności tej czynności ponieważ zgodnie z art. 65 § 2 K.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Zatem SKO powinno ustalić w PUP, czy dokumenty zostały złożone. Spółka podniosła, że w odwołaniu zostały wskazane konkretne kontakty Prezesa zarządu z pracownikiem załatwiającym sprawę w pierwszej instancji, zaś Prezes stosował się do wyjaśnień tego pracownika. Organ odwoławczy nie wziął tego zarzutu pod uwagę i go nie rozpatrzył. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 poz. 259, dalej: P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd ocenił, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego, zatem skarga podlega oddaleniu. W zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy, należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide - wyrok NSA z 6 lutego 2008r. sygn. akt: II FSK 1665/06). Zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organy, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie stanowił art. 15gg specustawy, w myśl którego: 1. Podmioty, o których mowa w art. 15g ust. 1, u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w rozumieniu art. 15g ust. 9, w następstwie wystąpienia COVID-19, mogą zwrócić się z wnioskiem do dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy, właściwego ze względu na swoją siedzibę, o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników, o których mowa w art. 15g ust. 4, nieobjętych: 1) przestojem, o którym mowa w art. 81 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, lub 2) przestojem ekonomicznym w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5, lub 3) obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5. 2. Podmiotom, o których mowa w ust. 1, przysługują środki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników należnych od pracodawcy na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych od przyznanych świadczeń, o których mowa w ust. 1. 3. Podmioty, o których mowa w ust. 1, muszą spełniać kryteria, o których mowa w art. 15g ust. 3. Natomiast zgodnie z art. 15gg ust. 19 specustawy - podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do rozliczenia otrzymanych świadczeń i środków z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, w terminie do 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń. Z kolei, w art. 15gg ust. 23a specustawy postanowiono, że Dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wzywa podmiot, który nie wywiązał się z obowiązku określonego w ust. 19 lub 20, do wywiązania się z niego w dodatkowym terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem obowiązku zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. Jeżeli podmiot nie wywiąże się z tego obowiązku w dodatkowym terminie, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wydaje decyzję o zwrocie. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że skarżący wystąpił 26 sierpnia 2020 r. z wnioskiem w trybie art. 15gg ust. 19 specustawy o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚPJ na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19. Wnioski zostały złożone i podpisane przez Prezesa Zarządu. Dyrektor WUP pozytywnie rozpoznał wniosek i na wskazany rachunek bankowy Spółki przekazał w trzech transzach kwotę dofinansowania we wnioskowanej wysokości, tj.: 17.575,68 zł. Organ weryfikując wniosek stwierdził, że Spółka nie złożyła udokumentowania rozliczenia wniosku i w związku z tym 26 października 2021 r. wezwał stronę do złożenia rozliczenia otrzymanego dofinansowania w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem obowiązku zwrotu całości przyznanych środków wraz z odsetkami liczonymi od całej kwoty pomocy od dnia następującego po dniu przekazania środków. Poinformował też stronę, że jeżeli podmiot nie wywiąże się z tego obowiązku we wskazanym terminie, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wyda decyzję o zwrocie. Organ poinformował, że szczegółowy wykaz dokumentów, które należy przedłożyć znajduje się na stronie internetowej, podał adres tej strony i wskazał nazwisko pracownika, z którym należy się kontaktować pod służbowym nr telefonu w godzinach pracy urzędu. Następnie Spółka została wezwana mailowo 8 lutego 2022 r. do rozliczenia otrzymanego dofinansowania. W odpowiedzi 9 lutego 2022 r. Spółka poinformowała organ, że rozliczenie nastąpi w następnym tygodniu po otrzymaniu z sądu kopii dokumentów pracowników. Pismem z 14 lutego 2022 r. (doręczonym 1 marca 2022 r.) Dyrektor WUP wyznaczył stronie dodatkowy termin 30 dni od daty otrzymania wezwania do złożenia rozliczenia wniosku. Mimo tych wezwań strona nie rozliczyła wniosku. Skutkiem powyższego było wydanie przez organ I instancji decyzji, w której określił przypadającą do zwrotu kwotę. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja zasługuje na aprobatę. Prawidłowo, w ocenie Sądu, organy uznały, że skarżąca Spółka nie wykonała w terminie obowiązków nałożonych na nią przepisami specustawy. Spółka nie podjęła żadnych działań w celu uzupełnienia dokumentacji i dokonania prawidłowego rozliczenia. Zatem organy słusznie uznały, że Spółka nie dokonała prawidłowego rozliczenia dofinansowania, a to wiąże się z obowiązkiem zwrotu tych świadczeń. Ustawodawca wyraźnie wskazał konsekwencje nierozliczenia się przez stronę ze zobowiązania w określonym terminie - sankcja polega na zwrocie całości otrzymanej pomocy. Z tego względu organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy specustawy przypisując określonym zaniechaniom strony określone konsekwencje. Strona została pouczona o konieczności zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. W treści decyzji organu pierwszej instancji prawidłowo określono nie tylko kwoty przypadające do zwrotu, ale i daty, od których naliczone będą odsetki. Tak więc Kolegium słusznie nie znalazło podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a poczyniona analiza przepisów specustawy jest prawidłowa, wszechstronna i wystarczająca do wydania decyzji w sprawie. Wobec niewywiązania się przez stronę z obowiązków ustawowych organy nie miały innej możliwości aniżeli orzec o zwrocie przyznanej pomocy w całości. Jak wynika z akt sprawy, strona nie zaprzecza, że otrzymała wezwania do przedstawienia dokumentów rozliczeniowych. Brak zawinienia w przekazaniu tych dokumentów Spółka upatruje w zaniedbaniach organów w wyjaśnieniu sprawy i w braku pomocy skarżącej w prawidłowym postępowaniu w sprawie. W szczególności strona podnosi brak odpowiedniej biegłości obsługi systemów elektronicznych przez Prezesa zarządu Spółki oraz utrudniony kontakt z osobą, która zajmowała się wcześniej taką obsługą oraz przekazanie wyjaśnień do innej instytucji. Racje ma organ wskazując w odpowiedzi na skargę, że przekazanie wyjaśnień do instytucji nie wzywającej o wyjaśnienia i nie uczestniczącej w sprawie dofinansowania, nie mogło być uznane za wykonanie obowiązku określonego w wezwaniu Dyrektora WUP z 26 października 2021 r., czy też 14 lutego 2022 r., lub też za usprawiedliwienie braku dokonania odpowiedniego rozliczenia. Nie można też oczekiwać od organu, aby żądał zwrotu dokumentów przekazanych przez stronę do innej instytucji. Strona wielokrotnie była wzywana do rozliczenia i sama mogła odzyskać dokumenty nieprawidłowo złożone. Słusznie też wskazało SKO, że z akt sprawy nie wynikało jakoby między Spółką a pracownikiem WUP były wcześniej jakiekolwiek telefoniczne kontakty, w których składano wyjaśnienia dotyczące rozliczeń. W aktach organu pierwszej instancji znalazł się e-mail Prezesa zarządu Spółki do WUP z 9 lutego 2022 r., w którym poinformował, że żądane przez organ "rozliczenie nastąpi w następnym tygodniu", a mimo tego to zdarzenie nie nastąpiło. Ponadto z treści załączonego do odwołania wydruku z logowania się strony do portalu praca.gov.pl (umożliwiającego kontakt z wszystkimi urzędami pracy w Polsce) wynika, że 24 lutego 2022 r. Spółka kierowała swą korespondencję (dwa elektroniczne ogólne zestawienia operacji bankowych, bez wyjaśnień jakiej sprawy mają one dotyczyć) do Powiatowego Urzędu Pracy w K. (nie uczestniczącego w żaden sposób w sprawie dofinansowania - pomocy covidowej) zamiast do wzywającego do rozliczenia dofinansowania WUP. Sąd stwierdza, że z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że do skarżącej Spółki dotarło wezwanie do przedstawienia rozliczenia. Spółka nie zareagowała na wezwanie i nie uzupełniła braków, nawet w toku postępowania przed organami. Zatem naraziła się na określone w art. 15gg ust. 23a specustawy konsekwencje. Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszeń przepisów prawa materialnego, jak również naruszenia przepisów prawa procesowego. Mając na uwadze powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a należało orzec jak w sentencji.