II SA/Lu 1055/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 4 października 2023 r. nr IF-VII.7840.8.29.2023.RW w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru budowy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz skarżącej H. W. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 4 października 2023 r. nr IF-VII.7840.8.29.2023.RW, po rozpatrzeniu odwołania H. W. (dalej także jako "strona" lub "skarżąca") od decyzji Starosty Lubartowskiego z dnia 14 sierpnia 2023 r. nr AIB.6743.489.2022 w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia robót budowlanych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 26 czerwca 2023 r. H. W. dokonała w Starostwie Lubartowskim zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,5 m3 na dobę, na nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w miejscowości K., gmina K.. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r. Starosta L., działając na podstawie art. 30 ust. 5c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej jako "Pr.bud."), zobowiązał stronę do dostosowania lokalizacji projektowanej oczyszczalni ścieków w stosunku do istniejącej studni na działce nr ewid. [...], do zgodności z § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm., dalej jako "r.w.t."), w terminie do 30 dni kalendarzowych liczonych od dnia następnego po doręczeniu przedmiotowego postanowienia. Jednocześnie organ pouczył stronę, że niewykonanie nałożonego obowiązku w wyznaczonym terminie skutkować będzie wniesieniem sprzeciwu w drodze decyzji. Postanowienie doręczono H. W. w dniu 12 lipca 2023 r. Wobec niewykonania w wyznaczonym terminie obowiązku nałożonego powyższym postanowieniem, Starosta Lubartowski decyzją z dnia 14 sierpnia 2023 r., na podstawie art. 30 ust. 5c Pr.bud., wniósł sprzeciw w sprawie przedmiotowego zgłoszenia. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że analizując dołączone do zgłoszenia dokumenty ustalił, iż na działce nr ewid. [...], sąsiadującej z terenem inwestycji, zlokalizowana jest studnia. Działka ta stanowi własność M. i M. małż. R. . Wprawdzie strona dołączyła do zgłoszenia oświadczenie M. R., iż ww. studnia jest nieużytkowana, jednak – zdaniem organu I instancji – trudno jest uznać w sposób niebudzący wątpliwości, że rzeczona studnia nie dostarcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i nie podlega ochronie przewidzianej w § 31 ust. 1 pkt 4 r.w.t. Skoro zaś strona nie wywiązała się w wyznaczonym terminie z obowiązku określonego w postanowieniu z dnia 5 lipca 2023 r., organ I instancji uznał za konieczne wniesienie sprzeciwu wobec zgłoszenia. W odwołaniu od decyzji organu I instancji H. W. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W ocenie skarżącej, zarówno postanowienie Starosty Lubartowskiego z dnia 5 lipca 2023 r., jak i decyzja tego organu z dnia 14 sierpnia 2023 r., są bezpodstawne. § 31 ust. 1 pkt 4 r.w.t. wyznacza bowiem strefę ochronną przewodów rozsączających kanalizacji indywidualnych do istniejących studni dostarczających wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Tymczasem studnia znajdująca się na działce nr ewid. nr [...] od długiego czasu jest nieużytkowana. Rozpatrując odwołanie Wojewoda Lubelski nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 4 października 2023 r. (zaskarżoną do Sądu), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda ustalił w oparciu o akta sprawy, że działka nr [...], na której zaplanowano budowę objętej zgłoszeniem oczyszczalni ścieków, sąsiaduje z działką nr [...], stanowiącą własność M. R. i M. R., na której zlokalizowana jest studnia, której odległość do najbliższego przewodu rozsączającego zaprojektowanej kanalizacji wynosi 16,30 m. W ocenie organu odwoławczego, odległość planowanej oczyszczalni od ww. studni jest zatem niewystarczająca, bowiem nie spełnia wymogu zawartego w § 31 ust. 1 pkt 4 r.w.t. Wojewoda podzielił stanowisko Starosty, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można jednoznacznie stwierdzić, że istniejąca studnia nie dostarcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Zdaniem Wojewody, organ I instancji prawidłowo zatem zobowiązał skarżącą postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r. do dostosowania lokalizacji zgłoszonej inwestycji w stosunku do studni zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] i wykazania zgodności zaplanowanego zamierzenia budowlanego z ww. przepisem, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu wniósł sprzeciw w drodze decyzji. H. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Wojewody Lubelskiego. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nierzetelne rozpoznanie całości okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego, który wskazuje, że studnia znajdująca się na działce nr ewid. [...] jest nieużytkowana, a miejsce jej usytuowania pozwala na stwierdzenie, że istniejąca studnia nie dostarcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi; - art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Lubartowskiego z dnia 14 sierpnia 2023 r., wnoszącej sprzeciw w sprawie zgłoszonych robót budowlanych, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa; 2) naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. § 31 ust. 1 pkt 4 r.w.t., poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowym postępowaniu odległość zaplanowanej oczyszczalni od studni usytuowanej na działce nr ewid. [...] jest niewystarczająca, podczas gdy studnia ta nie pełni żadnej funkcji w zakresie dostarczania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, co więcej - woda, o ile się w niej znajduje, prawdopodobnie nie nadaje się do spożycia przez ludzi. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także uchylenie w całości utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty Lubartowskiego z dnia 14 sierpnia 2023 r. Ponadto zwróciła się o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zgromadzone dowody i okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują na przeznaczenie studni znajdującej się na działce nr ewid. [...], jako dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Skarżąca wyjaśniła, że ww. działka stanowiła wcześniej siedlisko zagrodowe należące do jej bliskiej rodziny. W chwili obecnej na nieruchomości tej pozostała na jedynie zabudowa gospodarcza bez budynku mieszkalnego. Istniejąca studnia od długiego czasu jest nieużytkowana i wyłączona z eksploatacji, czego potwierdzeniem jest oświadczenie właścicielki tej nieruchomości, którego doniosłość dowodowa została pominięta przez organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej, skoro w chwili obecnej ww. studnia nie dostarcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, to nie musi znajdować się w odległości 30 m od najbliższego przewodu rozsączającego oczyszczalni. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i ich podstawy prawnej powołanej przez skarżącego. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Nie wszystkie jednak spośród podniesionych w skardze zarzutów i argumentów przedstawionych na ich poparcie, uznać można za zasadne. Przypomnieć dla porządku należy, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję wnoszącą sprzeciw do dokonanego przez skarżącą zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,5 m3 na dobę, na nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w miejscowości K., gmina K.. U podstaw wniesionego sprzeciwu legło stwierdzenie, iż zaprojektowana oczyszczalnia ścieków nie spełnia wymogu wynikającego z § 31 ust. 1 pkt 4 r.w.t., zaś skarżąca – pomimo zobowiązania jej przez organ I instancji postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r. do dostosowania lokalizacji planowanej inwestycji do powyższego wymogu – nie usunęła w wyznaczonym terminie wskazanej nieprawidłowości. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma zatem treść § 31 ust. 1 pkt 4 r.w.t. W myśl tego przepisu, odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni - co najmniej 30 m do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód. Podkreślić trzeba, że w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje ustalenie, iż objęta zgłoszeniem działka nr [...], sąsiaduje bezpośrednio z działką nr [...], na której zlokalizowana jest studnia, której odległość do najbliższego przewodu rozsączającego zaprojektowanej oczyszczalni ścieków wynosi 16,30 m. Okoliczność ta wynika w sposób jednoznaczny z mapy podstawowego zagospodarowania działki, zawartej w dokumentacji dołączonej do zgłoszenia (k. 18 akt adm. I inst.). Skarżąca, nie kwestionując powyższego ustalenia, stoi jednak na stanowisku, że lokalizacja projektowanej oczyszczalni ścieków nie narusza wymogu z § 31 ust. 1 pkt 4 r.w.t., albowiem studnia zlokalizowana na działce nr [...] jest aktualnie nieużytkowana, a tym samym nie spełnia kryteriów studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, o której mowa w ww. przepisie. Przy czym jako dowód na okoliczność, iż przedmiotowa studnia jest nieużytkowana, skarżąca dołączyła do zgłoszenia potwierdzające ów fakt oświadczenie M. R. - współwłaścicielki działki nr [...] (k. 3 akt adm. I inst.). Rozstrzygnięcie zawisłego przed Sądem sporu wymaga zatem w pierwszej kolejności udzielenia odpowiedzi na następujące pytania: czy przepis § 31 r.w.t. ma zastosowanie wyłącznie do studni aktualnie wykorzystywanych w sposób opisany w tym unormowaniu (do dostarczania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi), a w związku z tym, czy zaprzestanie wykorzystywania studni w taki sposób jest wystarczające dla wyłączenia jej z ochrony przewidzianej w ww. przepisie. W ocenie Sądu, na tak postawione pytania należy udzielić odpowiedzi przeczącej. Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że dyspozycją § 31 r.w.t. objęta jest każda istniejąca studnia, z której – choćby potencjalnie – możliwy jest pobór wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, nawet jeżeli aktualnie pobór taki nie jest realizowany. Zatem okoliczność, iż aktualny właściciel studni nie wykorzystuje jej w taki sposób, nie jest wystarczające dla dopuszczenia do realizacji w jej sąsiedztwie obiektów i urządzeń wymienionych w § 31 r.w.t., w odległościach mniejszych niż określone w tym przepisie. W takiej sytuacji studnia utraciłaby bowiem trwale możliwość wykorzystywania jej w celu poboru wody przeznaczonej do pożycia przez ludzi i nie mogłaby realizować tej funkcji nawet w przypadku zmiany jej właściciela. Dlatego też załączone przez skarżącą do zgłoszenia oświadczenie M. R. z dnia 2 maja 2023 r., wskazujące, że istniejąca na działce nr [...] studnia jest nieużytkowana, nie było wystarczające dla uznania, że w odniesieniu to tej studni nie ma zastosowania wymóg określony w § 31 ust. 1 pkt 4 r.w.t. Co za tym idzie, powołane oświadczenia nie było też wystarczające dla przyjęcia bez sprzeciwu zgłoszenia budowy na działce nr [...] oczyszczalni ścieków, w lokalizacji określonej na załączonej do zgłoszenia mapie zagospodarowania działki. Z drugiej jednak strony, bazujące wyłącznie na ww. mapie ustalenie, iż na działce nr [...] istnieje studnia, której odległość od najbliższego przewodu rozsączającego projektowanej oczyszczalni ścieków jest mniejsza, niż wymaga tego w § 31 ust. 1 pkt 4 r.w.t., nie może być też uznane za wystarczającą podstawę do nałożenia na skarżacą, w trybie art. 30 ust. 5c Pr.bud., obowiązku dostosowania lokalizacji do ww. przepisu, a następnie – wobec niewykonania tego obowiązku w wyznaczonym terminie – wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia. Należy bowiem zauważyć, że aby obiekt miał charakter studni, jako budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Pr.bud., musi stanowić całość użytkową i posiadać takie elementy techniczne, które pozwalałyby na potencjalne skorzystanie dla celu wydobycia wody (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2828/17, LEX nr 2751358). Ponadto, nawet jeśli dany obiekt posiada walory techniczne i użytkowe pozwalające na zakwalifikowanie go jako studni, ocena, czy korzysta on z ochrony przewidzianej w § 31 r.w.t., wymaga dodatkowo ustalenia, czy – przynajmniej potencjalnie – studnia ta może dostarczać wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a więc wodę spełniającą kryteria określone w art. 2 pkt 18 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 537 ze zm.). Przy czym wymaga podkreślenia, że ww. pojęcie należy interpretować szeroko – jako obejmujące nie tylko wodę przeznaczoną do picia, lecz również wodę nadającą się do wykorzystywania do innych celów domowych (gospodarczych) (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3183/14; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 13/17; wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 525/19; opubl. w CBOSA) . Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ocena zasadności wniesienia przez Starostę Lubartowskiego sprzeciwu do dokonanego przez skarżącą zgłoszenia, wymagała przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia, czy stan techniczny i walory użytkowe studni znajdującej się na działce nr [...], umożliwiają wykorzystywanie jej do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, we wskazanym wyżej rozumieniu. Ustalenie tej kwestii jest tym bardziej niezbędne, że skarżąca – jak wynika treści skargi – nie tylko powołuje się na okoliczność nieużytkowania przedmiotowej studni przez jej aktualnych właścicieli, lecz również poddaje w wątpliwość samą możliwość czerpania z tej studni wody, a zwłaszcza wody nadającej się do spożycia przez ludzi. Takich ustaleń w niniejszej sprawie zabrakło, co świadczy o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z obowiązkiem tym koresponduje treść art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda Lubelski uwzględni powyższe uwagi i wnioski. Obowiązkiem organu odwoławczego będzie ustalenie, czy stan techniczny i walory użytkowe studni znajdującej się na działce [...] w miejscowości K., umożliwiają wykorzystywanie jej do poboru wody przeznczonej do spożycia przez ludzi. Celem wyjaśnienia tej okoliczności organ odwoławczy skorzysta z uprawnień przewidzianych w art. 136 k.p.a., a w szczególności rozważy przeprowadzenie dowodu z oględzin. W zależności od wyniku poczynionych ustaleń Wojewoda utrzyma w mocy decyzję organu I instancji lub decyzję tę uchyli i umorzy postępowanie pierwszej instancji w sprawie sprzeciwu. Podkreślić trzeba, że specyfika postępowania w sprawie sprzeciwu wobec zgłoszenia robót budowlanych powoduje, że w sytuacji, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, tj. w przypadku stwierdzenia braków w materiale dowodowym uniemożliwiających dokonanie weryfikacji zasadności sprzeciwu, obowiązek ich uzupełnienia musi zastać nałożony na organ odwoławczy, natomiast nie jest zasadne w takiej sytuacji uchylenie decyzji organu pierwszej instancji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten organ, albowiem ze względu na upływ terminu określonego w art. 30 ust. 5 Pr bud. (lub wyznaczonego w trybie ust. 5c tego artykułu), nie byłoby możliwe ponowne wniesienie przez ten organ sprzeciwu wobec zgłoszenia, nawet gdyby uzupełnione postępowanie dowodowe potwierdziło zasadność takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2358/11, LEX nr 1559578). Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., orzekł, jak w punkcie I. sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II. sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania obejmują uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, które stosownie do § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.), wynosi 480 zł, a także opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.