III OZ 624/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SO/Łd 12/23 o odrzuceniu wniosku A.M. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z dnia 3 stycznia 2023 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SO/Łd 12/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: Sąd I instancji) odrzucił wniosek A.M. (dalej: wnioskodawca) o wymierzenie Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z 3 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 23 maja 2023 r. wpłynął A.M. o wymierzenie Prokuraturze Okręgowej w Łodzi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że 3 stycznia 2023 r. złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wraz z wnioskiem o ponowne przesłuchanie świadków. 5 stycznia 2023 r. został poinformowany przez Prokuraturę Okręgową w Łodzi o przekazaniu sprawy zgodnie z właściwością do Prokuratury Rejonowej Łódź-Widzew. Wnioskodawca zauważył, że organ nie wydał w tej sprawie ani postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.), ani decyzji orzekającej o istocie sprawy (art. 104 § 1 k.p.a.) lub umarzającej postępowanie (art. 105 § 1 k.p.a.), czym naruszył zasadę określoną w art. 35 § 1 k.p.a. Nie otrzymał zawiadomienia o wszczęciu postępowania art. 61 § 1 k.p.a. W dniu 4 lutego 2023 r. złożył ponaglenie do Prokuratury Okręgowej w Łodzi. 22 marca 2023 r. odebrał pismo z postanowieniem. Prokurator z Prokuratury Okręgowej w Łodzi błędnie rozpoznała zażalenie w oparciu o Kodeks postępowania karnego. Zdaniem wnioskodawcy doszło do uchybienia terminu na podstawie art. 37 § 5 k.p.a. 23 marca 2023 r. złożył w trybie art. 37 § 1 k.p.a. ponaglenie do Prokuratury Regionalnej w Łodzi. Organ wyższej instancji pozostawił zażalenie dotychczas bez odpowiedzi. Prokuratura Okręgowa w Łodzi nie zastosowała się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 1 p.p.s.a. dotyczących pięciu skarg złożonych 11 kwietnia 2023 r. i w sprawie III SO/Łd 7/23. Organ nie przekazał skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Odrzucając wniosek, Sąd I instancji wskazał, że podziela prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a., tj. spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 29 grudnia 2010 r., I OZ 953/10; z 3 października 2012 r., I OZ 739/12; z 24 kwietnia 2014 r., I OZ 325/14; z 6 kwietnia 2016 r., II OZ 333/16; z 1 października 2021 r., III OZ 658/21). W rozpoznawanej sprawie wniosek dotyczy wymierzenia grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Prokuraturze Okręgowej w Łodzi z uwagi na nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie zawiadomienia z 3 stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Jak wskazał Sąd I instancji, bezczynność prokuratora w przedmiocie podjęcia (zaniechania) czynności w związku z ewentualnym podejrzeniem popełnienia przestępstwa lub wykroczenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W świetle przepisów ustawy z 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2023 r., poz. 1360 ze zm.) prokuratura jest organem ochrony prawnej, a nie organem administracji publicznej i jej działalność nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Tym samym skarga do sądu administracyjnego nie służy w sprawach tego rodzaju, zatem Sąd ten odrzucił przedmiotowy wniosek, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył wnioskodawca, postulując jego uchylenie i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 tyś zł. Pismem z 21 listopada 2023 r. – w odpowiedzi na zażalenie – Prokurator Okręgowy w Łodzi wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalona jest linia, zgodnie z którą w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd bada jedynie czy organ, do którego skarga została skierowana, wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne, niezależne od tego czy dany podmiot uznaje, że skarga jest bezzasadna lub sprawa nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Samo złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu. To sąd administracyjny w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać oceny i ustalenia, czy skarga będąca pismem kierowanym do sądu, mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Żadna okoliczność nie zwalnia organu od obowiązku przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. Taka wykładania powołanych przepisów jest następstwem przyjęcia, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny wymieniony w art. 55 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 pobiera się wpis sądowy (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42). Skoro postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny jest prowadzone w odrębnej sprawie sądowoadministracyjnej (określonej w art. 54 § 2 p.p.s.a.), innej niż sprawa sądowoadministracyjna zainicjowana wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, to w postępowaniu z wniosku o wymierzenie organowi grzywny sąd nie jest uprawniony do ustalania czy skarga do sądu administracyjnego jest dopuszczalna (por. postanowienia NSA: z 22 września 2021 r., sygn. akt III OZ 635/21, LEX nr 3232817; z 17 maja 2022 r., sygn. akt III OZ 309/22, LEX nr 3343418). Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę nie podziela występującego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądu, że niedopuszczalność skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego powoduje konieczność odrzucenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny (por. postanowienie NSA z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 325/14, LEX nr 1574733, ponadto postanowienia NSA: z 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OZ 333/16, LEX nr 2081430, z 3 października 2012 r., sygn. akt I OZ 739/12, LEX nr 1269685, z 1 października 2021 r., sygn. akt III OZ 658/21, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że strona wystąpiła o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność Prokuratora w sprawie zawiadomienia z 3 stycznia 2023 r. W ocenie tego Sądu sprawy regulowane procedurą karną nie podlegają kognicji sądów administracyjnych i dlatego też uznał, że przedmiotowy wniosek jest niedopuszczalny. Sąd I instancji wywiódł więc z faktu rzekomej niedopuszczalności skargi, (której przecież organ nie przekazał wraz z aktami sprawy) niedopuszczalność wniosku o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi, co w świetle powyższych rozważań jest nieprawidłowe. Wskazać należy, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny jest: 1) wniosek o wymierzenie grzywny oraz 2) stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a., bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie. Przesłanką niedopuszczalności wniosku o wymierzenie ww. grzywny nie jest ewentualna niedopuszczalność skargi, której to organ nie przekazał do sądu. Rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny merytorycznie, Sąd pierwszej instancji weźmie pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy organ wyjaśnił powody niedotrzymania terminu i czy są one uzasadnione. W oparciu o te ustalenia Sąd oceni czy w sprawie zachodzą przesłanki do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.