I SPP/Go 77/23

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości ciążące na tej spółce z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2016r. oraz styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj oraz lipiec 2017r. wraz z należnymi odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Skarżąca – A.R. wniosła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 500 zł, zwróciła się o zwolnienie z tej opłaty. W nadesłanym formularzu PPF rozszerzyła zakres żądania, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ujawniła, że mieszka wraz z mężem A.R.. Nie posiadają żadnych nieruchomości, oszczędności, wierzytelności i przedmiotów wartościowych. Małżonkowie utrzymują się emerytur: skarżącej w kwocie 3.390 zł i jej małżonka w wysokości 5.000 zł. Po stronie zobowiązań i miesięcznych wydatków ujawniła: "komornik ([...]) 890 zł, kredyt-spłata j.w. 1.500.000,00 zł, koszty leczenia 1.000 zł, koszty utrzymania 2.800 zł, alimenty 3.000 zł". Pismem z dnia [...] listopada 2023 r., w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni i jej małżonka, skarżąca poinformowała, że pozostaje ze swoim mężem w rozdzielności majątkowej, w związku z czym nie może podać żądanych dokumentów o jego sytuacji finansowej. Skarżąca mieszka w domu należącym do wnuka, korzystając z jego dobrej woli. Miesięcznie ponosi ½ kosztów utrzymania tj. ok. 1.500 zł oraz koszty leczenia ok. 400 zł. Przedłożyła umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową (akt notarialny z [...] czerwca 2016 r. Rep. A nr [...]), wydruk z Platformy Usług Elektronicznych ZUS o wypłacie i potrąceniach emerytury skarżącej za okres od listopada 2021 do października 2023 r., wezwanie komornika sądowego z 11 października 2023 r. do dokonywania potrąceń z emerytury skarżącej (Km [...]) oraz pismo komornika z [...] października 2023 r. o zajęciu emerytury w wysokości 25%, kartę informacyjną leczenia szpitalnego skarżącej z [...] listopada 2023r., dwa bilety PKP na trasie [...] w dniach [...] listopada 2023r., a także trzy potwierdzenia transakcji: [...].10.2023 r. - otrzymania emerytury w kwocie 3.399,92zł i dokonania płatności: [...].10.2023r. na rzecz komornika sądowego w sprawie [...] w kwocie 849,98 zł i [...].11.2023r. na rzecz G w kwocie 929,06zł. Tożsamy wniosek skarżąca złożyła w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 78/23. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 1634 - dalej: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Z kolei, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Co więcej, zawarty w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jego wniosku. Strona może samodzielnie przedstawiać określone informacje, oświadczenia, bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2005r. sygn. akt II FZ 794/05 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Konsekwencją zaś uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenie niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 30 lipca 2009r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009r. sygn. akt I OZ 744/09). W rozpatrywanej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada oszczędności, nieruchomości ani żadnych wartościowych rzeczy. Jej miesięczny dochód wynosi 2.549,94 zł (po potrąceniu komorniczym od października 2023r.). Ponosi wydatki na utrzymanie w kwocie ok. 1.500 zł oraz leczenie ok. 400 zł miesięcznie. Mieszka w domu należącym do wnuka. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, w ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Oceniając sytuację wnioskodawcy przede wszystkim zauważyć należy, że mimo trudności na jakie się powołuje m.in. choroba, zajęcie komornicze, czego referendarz nie kwestionuje, skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Przede wszystkim skarżąca nie przedłożyła wydruków z kont bankowych, lokat, kart kredytowych; ograniczyła się jedynie do złożenia trzech potwierdzeń transakcji bankowych z [...].10.2023r., [...].10.2023r. i [...].11.2023r. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca posiada co najmniej jeden rachunek bankowy, o nr [...], na który wpływa jej świadczenie emerytalne. Historia rachunku bankowego jest z kolei tego rodzaju dowodem, który obrazuje nie tylko wpływ środków czy obciążeń, ale także przepływy pieniężne oraz posiadane oszczędności. Może zatem w dużym stopniu przyczynić się do wyjaśnienia i określenia zdolności płatniczych wnioskodawcy. Niewyjaśniona pozostaje również kwestia wydatków ponoszonych przez skarżącą. Zobowiązana do przedłożenia dowodów potwierdzających ujawnione wydatki, skarżąca oświadczyła jedynie, że ponosi ½ kosztów utrzymania tj. ok. 1.500 zł i koszty leczenia ok. 400 zł oraz przedłożyła dwa bilety PKP na trasie [...] w dniach [...] listopada 2023r. i potwierdzenie przelewu [...] listopada 2023r. za gaz. Pomimo wyraźnej treści wezwania z 3 listopada 2023 r. nie wyjaśniła jednak, kto i w jakiej części ponosi koszty utrzymania domu, w którym mieszka. Nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających wysokość i realizację obowiązku alimentacyjnego ujawnionego w rubryce 11 formularza PPF (np. kopia wyroku, ugody, pokwitowanie, dowody wpłaty alimentów), ewentualnie potwierdzających zaległości w tym zakresie, w okresie ostatnich trzech miesięcy. Wątpliwości z kolei budzi oświadczenie skarżącej w zakresie wydatków związanych z leczeniem. W piśmie z [...] października 2023 r. skarżąca oświadczyła, że koszty dojazdów do lekarza pochłaniają ponad połowę jej emerytury, w formularzu PPF koszty leczenia określiła w kwocie 1.000 zł miesięcznie, zaś w piśmie z dnia [...] listopada 2023 r. - na kwotę 400 zł, nie wskazując nawet jakie wydatki, oprócz dwóch biletów na łączną kwotę 93,80 zł, ponosi w związku z chorobą oczu np. wizyty, leki, itp. Nie wynikają one również z zaleceń pooperacyjnych przedłożonej karty leczenia szpitalnego. Ponadto oceniając sytuację materialną wnioskodawcy pod względem przesłanek z art. 246 P.p.s.a., wziąć pod uwagę należy nie tylko sytuację majątkową i zarobkową samego wnioskodawcy, ale również jej małżonka. Okoliczność pozostawania w rozdzielności majątkowej, czy nawet nieprowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, nie zwalnia wnioskodawcy z obowiązku udokumentowania stanu majątkowego i możliwości finansowych małżonka (por. postanowienia NSA z 2 grudnia 2011r. sygn. akt II OZ 1266/11, z 1 marca 2012r. sygn. akt II FZ 42/12, z 22 stycznia 2013r. sygn. akt II FZ 5/13, z 18 kwietnia 2014r. sygn. akt II FZ 519/14, z 24 października 2014r. sygn. akt I OZ 903/14, z 4 listopada 2014r. sygn. akt I OZ 922/14, z 13 listopada 2014r. sygn. akt I GZ 486/14). W świetle bowiem utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy badaniu przesłanek prawa pomocy należy wziąć pod uwagę obowiązki małżonków wynikające z art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2019r. poz. 2086 ze zm.). Są to obowiązki wzajemnej pomocy oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, żona ma obowiązek udzielenia pomocy mężowi, i odwrotnie, w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Potrzeby rodziny mogą bowiem w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) oraz sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 K.r.o.). Dlatego też ustalając dochód wnioskodawczyni, należało uwzględnić również sytuację finansową i majątkową jej męża. Tymczasem skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających dochody i wydatki męża, wyciągów z jego rachunków bankowych i lokat, nie złożyła żadnych dokumentów w tym zakresie, powołując się na ustrój rozdzielności majątkowej obowiązujący w jej małżeństwie. W rezultacie powyższego, przyjąć należy, że skarżąca nie udowodniła w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na jakiekolwiek dofinansowanie z budżetu państwa. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych uniemożliwia bowiem pełną analizę sytuacji finansowej i aktualnych możliwości płatniczych skarżącej oraz ocenę, czy i w jakim ewentualnie zakresie skarżąca jest w stanie ponieść, również przy pomocy małżonka, koszty postępowania w niniejszej sprawie. To zaś z kolei uniemożliwia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.