II OZ 676/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 94/22 o zwrocie nadpłaconego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r. nr 194/2021, znak: WOP.7722.0880.2021.BK w przedmiocie nakazu wstrzymania budowy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 27 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. K. (dalej jako skarżący) na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r. nr 194/2021, znak: WOP.7722.0880.2021.BK w przedmiocie nakazu wstrzymania budowy. Pierwotnie postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zainicjowały odrębnymi skargami B. K. i J. K. (skargi te zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia) ale wobec zbycia udziałów we współwłasności nieruchomości, której zaskarżone postanowienie organu nadzoru budowlanego dotyczy, przez B. K. na rzecz M. K. (umowa darowizny [...]) i poparcia przez niego wniesionej skargi (pismo z 1 czerwca 2022 r. k. 69) a następnie skutkiem dziedziczenia po zmarłej J. K. (postanowienie Sądu Rejonowego w Zgierzu o nabyciu spadku w całości z 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I Ns 861/22) skarżącym stał się wyłącznie M. K.. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku dokonując wpisu sądowego od tej skargi w wysokości 2 razy po 250 zł. (potwierdzenie k. 257 i 258 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 6 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 94/22 na podstawie art. 225 P.p.s.a. zwrócił skarżącemu kwotę 400 złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego do skargi kasacyjnej. Sąd wskazał, że wysokość należnego od skargi kasacyjnej wpisu sądowego określał art. 233 P.p.s.a. w zw. z art. § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 535, dalej jako "rozporządzenie"), który stanowi, że wpis stały bez względu na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym wynosi 100 zł. Wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3). Skoro przedmiotem zaskarżenia w powyższej sprawie było postanowienie w przedmiocie nakazu wstrzymania budowy, to wpis sądowy od skargi wynosił 100 zł a wpis od skargi kasacyjnej także 100 zł. Wobec tego, ze skarżący uiścił tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej łącznie 500 złotych, należało mu zwrócić nadpłacony wpis w kwocie 400 zł. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: • art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędnie zbudowaną podstawę faktyczną skarżonego rozstrzygnięcia, iż to skarżący wnosił jedną skargę do WSA w Łodzi w sytuacji, gdy dwie oddzielne skargi wnosiły do WSA B. K. i J. K., które zostały zarejestrowane jako 2 odrębne sprawy pod różnymi sygnaturami; • art. 225 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i zwrócenie skarżącemu wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 400 zł. Naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący upatruje się w naruszeniu art. 233 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zamiast art. 233 P.p.s.a. w zw. z § 3 oraz w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia. Na tej podstawie skarżący domaga się uchylenia postanowienia i umorzenia sprawy, zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazano na okoliczność wniesienia w niniejszej sprawie dwóch odrębnych skarg przez B. K. i J. K., które zostały postanowieniem Sądu połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że podstawę prawną określenia wysokości wpisu sądowego od skargi kasacyjnej powinien stanowić § 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Za istotne dla sprawy uznał to, że w zaskarżonym wyroku Sąd oddalił tylko jedną skargę, notabene nie wiadomo którą i jakie wydał rozstrzygnięcie (negatywne czy pozytywne i w stosunku do kogo byłoby w drugiej skardze). Skoro sprawy połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia to obie powinny być rozpoznane i rozstrzygnięte, a w tej sprawie tak się nie stało. Stąd zaskarżone postanowienie Sądu z 6 września 2023 r. jest wadliwe i wymagało zaskarżenia. Wydane bowiem zostało po wniesieniu skargi kasacyjnej w sprawie, gdzie formułowane są rzeczone zarzuty i gdzie jasno i jednoznacznie określono podstawę prawną dla uiszczenia wpisów sądowych od skargi kasacyjnej co do wywiedzionych osobiście i wniesionych do WSA w Łodzi dwóch skarg zarejestrowanych pod dwoma sygnaturami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawową kwestią do wyjaśnienia w sprawie jest to czy Sąd słusznie zwrócił 400 złotych skarżącemu tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od wniesionej przez niego skargi kasacyjnej. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z § 33 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych po wniesieniu skargi do sądu przewodniczący wydziału orzeczniczego niezwłocznie bada, czy skarga czyni zadość wymaganiom formalnym i czy został uiszczony wpis, a w razie potrzeby wzywa do usunięcia braków formalnych oraz do uiszczenia wpisu, chyba że został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. to Przewodniczący Wydziału jest uprawniony do wezwania wnoszącego skargę aby pod rygorem odrzucenia skargi (§ 3) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie gdyby od skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania, pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają one odrzuceniu przez sąd. Przepisy te mocą art. 193 P.p.s.a. stosuje się w postępowaniu przed NSA. Z powyższego wynika, że to Przewodniczący Wydziału jest uprawniony i zobowiązany badać czy wpis od skargi jest należny i w jakiej wysokości powinien być uiszczony przez wnoszącego skargę. Skarżący może nie uiścić wpisu wnosząc skargę wówczas Przewodniczący Wydziału wskaże mu w wezwaniu jaka wysokość wpisu jest należna i określi termin do jej uiszczenia. Z art. 225 P.p.s.a. wynika, że opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Zatem w sytuacji kiedy ustalone zostanie, że w sprawie zostały pobrane opłaty w wyższej wysokości od należnych, to należy wynikającą z tego faktu różnicę zwrócić stronie na jej koszt. Może to uczynić z urzędu zarządzeniem Przewodniczący Wydziału lub sędzia sprawozdawca rozpatrujący sprawę. Z akt sprawy wynika, że Sędzia sprawozdawca badając wniesioną w sprawie skargę kasacyjną od wyroku oddalającego skargę postanowieniem, na podstawie art. 225 P.p.s.a. orzekł o zwrocie skarżącemu nadpłaty wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 400 zł. Była to różnica pomiędzy wpisem faktycznie wpłaconym a należnym. Sędzia analizując sprawę zasadnie przyjął, że w sprawie ze skargi kasacyjnej należy się 100 zł wpisu zamiast uiszczonych 500 zł i zarządził zwrot różnicy. Tym samym nie jest zasadne zarzucanie Sądowi naruszenie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w miejsce § 2 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia bowiem Sąd słusznie uznał, że skoro przedmiot zaskarżenia w sprawie stanowi postanowienie organu nadzoru budowlanego wydane w postępowaniu administracyjnym, to wysokość wpisu sądowego od skargi wynosiła 100 zł niezależnie od tego, że jest to sprawa z zakresu budownictwa, a wobec tego wpis od skargi kasacyjnej określał § 3 rozporządzenia (połowa wpisu od skargi nie mniej niż 100 zł). Wbrew twierdzeniom skarżącego nie miał zastosowania § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia bowiem przedmiotem zaskarżenia było postanowienie organu nadzoru budowlanego i to właśnie determinowało wysokość wpisu od skargi a następnie od skargi kasacyjnej. Wskazany w tym ostatnim przepisie zakres (dziedzina prawa) zaskarżonego postanowienia organu nie miał znaczenia bowiem ustawodawca w tym przypadku uzależnił stawki wpisu od formy prawnej rozstrzygnięcia organu a nie od dziedziny prawa, której dotyczyło. Okoliczność wniesienia odrębnych skarg przez dwie osoby na początkowym etapie postępowania nie ma znaczenia dla określenia zasady zwrotu nadpłaty wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Po pierwsze dlatego, że sprawa z tych skarg została połączona do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia przy czym w miejsce dotychczasowych dwóch skarżących wszedł jako następca prawny wyłącznie skarżący na podstawie darowizny oraz dziedziczenia. Zaskarżone postanowienie dotyczy praw do nieruchomości, które skupiają się obecnie w rękach skarżącego. Po wtóre skarżący wnosił skargę kasacyjną we własnym imieniu i wysokość wpisu od skargi kasacyjnej nie mogła być obliczona podwójnie. Skarżący nie wziął pod uwagę tego, że faktycznie poniesiony przez niego wpis od skargi kasacyjnej wynosił jedynie 100 zł zamiast 500 zł. Był zatem niższy o 400 zł i stąd wynikała różnica, której zwrotu dokonał Sąd. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.