III OZ 596/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 50/23 w sprawie ze skargi T.W. na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt VIII SAB/WA 50/23 odrzucił skargę T.W. (dalej także: skarżący) na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, wskazując w uzasadnieniu, iż pomimo wezwania Sądu zarówno skarżący, jak i reprezentujący go profesjonalny pełnomocnik, nie uiścili wpisu sądowego od wniesionej skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i podniósł, że w sprawie nie było możliwe uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, gdyż pełnomocnik skarżącego nie otrzymał odpowiedniego awiza z urzędu pocztowego. W związku z tym w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego wskazał także, że nie można zarzucać mu, iż nie uzupełnił braków formalnych skargi w terminie w sytuacji gdy nie miał wiedzy o tym, że takie braki istnieją. Pełnomocnik skarżącego podkreślił ponownie, że nigdy nie otrzymał awiza z urzędu pocztowego, a fakt, że jest doktorem prawa oraz jednocześnie profesjonalnym pełnomocnikiem świadczącym na co dzień pomoc prawną dla wielu podmiotów potwierdza, że jest świadomy konsekwencji prawnych oraz negatywnych skutków takiego zaniechania i jednocześnie podważa wiarygodność adnotacji uczynionej na dokumencie potwierdzającym odbiór przesyłki pocztowej zawierającej wezwanie sądowe. Pełnomocnik skarżącego podkreślił dodatkowo, że z doświadczenia życiowego wiadomym jest, że adnotacje poczynione na dokumencie awizo nie zawsze odzwierciedlają stan faktyczny sprawy. Wystarczy bowiem, aby urzędnik pocztowy świadczący czynności doręczenia był zatrudniony w urzędzie pocztowym od niedawna lub że akurat w danym dniu urzędnik pocztowy "przydzielony" do danego rejonu był zastępowany przez osobę, która nie zna oznaczenia nieruchomości w konkretnym rejonie i już niemożliwe staje się danie wiary temu, że profesjonalny pełnomocnik rzeczywiście nie odebrał korespondencji sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Z kolei w razie bezskutecznego upływu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, skarga podlega odrzuceniu przez sąd, zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, a prawidłowe skierowanie wezwania, w świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości. Przesyłka została nadana na podany przez pełnomocnika adres do doręczeń, z adnotacji operatora pocztowego wynika zaś, że podjęto próbę doręczenia wezwania na wskazany adres, a informację o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata dwukrotnie – w dniach 9 i 17 sierpnia 2023 r. Przesyłka nie została podjęta z placówki pocztowej, wobec czego została zwrócona do nadawcy w dniu 25 sierpnia 2023 r., a tym samym należy uznać, że nastąpiło skuteczne doręczenie (domniemanie doręczenia) przesyłki sądowej, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., z dniem 23 sierpnia 2023 r. W opinii pełnomocnika skarżącego potwierdzenia skutecznej awizacji nie mogą stanowić adnotacje urzędu pocztowego poczynione na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Twierdzenie pełnomocnika skarżącego dotyczące nieotrzymania wezwania nie mogło jednak skutecznie podważyć domniemania doręczenia zastępczego. W odniesieniu do powyższego stanowiska wskazać należy, że w myśl art. 73 § 1-4 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub w sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanawia w cytowanym przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, jeśli jest sporządzone w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim zaświadczone i korzysta z domniemania prawdziwości. Samo twierdzenie strony, że nie otrzymała ona awizo, jest niewystarczające do obalenia tego domniemania. Domniemanie doręczenia przesyłki może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mogły odnieść skutku argumenty zażalenia o braku awiza w pocztowej skrzynce oddawczej, gdyż adnotacje zamieszczone na kopercie pisma zwróconego do Sądu oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaprzeczają twierdzeniom strony w tym zakresie. Na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje bowiem adnotacja o dwukrotnym awizowaniu przesyłki (ze wskazaniem, że awizo zostało pozostawione w pocztowej skrzynce oddawczej), a także poświadczenie, że adresat nie podjął awizowanej przesyłki z placówki pocztowej w terminie i przesyłkę zwrócono z tego powodu do nadawcy. Przyjęcie, wyłącznie na podstawie twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że w sprawie urzędnik pocztowy nie pozostawił awizo przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie zastępczym poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (tak też NSA w postanowieniu z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1176/18, z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 316/17, z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21, z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt I GZ 315/21). Dlatego należy podkreślić, że domniemanie doręczenia przesyłki jest domniemaniem usuwalnym, lecz może zostać obalone przeciwdowodem, którego w tym postępowaniu nie przedstawiono. Niezależnie od powyższego, przedstawiona w zażaleniu argumentacja nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia również dlatego, że odnosi się do ewentualnej zasadności przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że profesjonalni pełnomocnicy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowo-administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10 - treść postanowienia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.