I FZ 294/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1450/19 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na pismo G. G. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 18 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem 31 marca 2020 r. umorzył postępowanie sądowe. Odpis tego postanowienie wysłano na adres Zakładu Karnego w T., gdzie przebywał Skarżący i doręczono mu je 21 sierpnia 2020 r., co zostało potwierdzone podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W dniu 3 października 2020 r. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Równocześnie pismem z tego samego dnia złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego zażalenia. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że został on złożony po upływie terminu do jego wniesienia. Jak wynika ze znajdującego się zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia o umorzeniu postępowania Skarżący potwierdził jego otrzymanie 21 sierpnia 2020 r. Oznacza to, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., upłynął 2 września 2020 r. Wniosek o przywrócenie terminu został natomiast sporządzony i złożony w administracji zakładu karnego 3 października 2020 r., a więc po upływie ww. terminu., co obligowało Sąd do jego odrzucenia. Pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania jednocześnie wnosząc o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zarzucił naruszenie art. 87 § 1 i § 2 w zw. z art. 166 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. "poprzez nie odniesienie się do argumentów podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu, w których Skarżący jasno wskazał z jakich powodów dowiedział się dopiero w dniu 30 września 2020 r. o możliwości wniesienia zażalenia". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z art. 87 § 1 P.p.s.a. wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć (por. postanowienie NSA z 30 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 227/18). Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Zanim jednak sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 P.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie zaś od daty ustania przyczyny uchybienia np. w przypadku choroby od jej zakończenia (por. postanowienie NSA z 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 20/11). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, dokonując kontroli wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu stwierdził, że nie spełnia on wymogu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. (tj., że został złożony po upływie terminu), dlatego też podlega odrzuceniu, stosownie do art. 88 zd. 1 P.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że w niniejszej sprawie ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia zażalenia należy liczyć od dnia w którym Skarżący zapoznał się z treścią postanowienia o umorzeniu postępowania sądowego, czyli od 21 sierpnia 2020 r. Siedmiodniowy termin przewidziany na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upłynął zatem 28 sierpnia 2020 r. (błędnie Sąd obliczył datę wskazując na termin 2 września 2020 r.) Skarżący nadał wniosek dopiero zaś 3 października 2020 r. i dlatego ten został odrzucony. Stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu nie zasługuje na akceptację w realiach rozpoznawanej sprawy. Należy zauważyć, że Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że jest osobą osadzoną w zakładzie karnym, nie znającą się na przepisach prawa przez co nie miał możliwości nadania korespondencji za pośrednictwem Poczty Polskiej jak pouczył go Sąd. Wskazał, że o możliwości złożenia zażalenia za pośrednictwem administracji zakładu karnego dowiedział się 30 września 2020 r. Następnie 3 października 2020 r. nadał zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, dlaczego nie wzięto pod uwagę powyższych okoliczności, ani też nie wskazano przyczyn, dla których Sąd pierwszej instancji nie dał wiary, iż przyczyna uchybienia terminu wedle oświadczenia Skarżącego ustała właśnie 30 września 2020 r. Powyższe okoliczności skutkują uznaniem, że odrzucenie przez Sąd pierwszej instancji wniosku Skarżącego jako spóźnionego nastąpiło z naruszeniem art. 87 § 1 i art. 88 P.p.s.a., co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza, czy wniosek zostanie rozpatrzony negatywnie czy pozytywnie, jedynie wskazuje, że Sąd pierwszej instancji może wniosek o przywrócenie terminu rozpoznać. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 P.p.s.a.