I GZ 390/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 683/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] [...] w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 7 października 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 683/24 odmówił B. B. (skarżącej) wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z [...] kwietnia 2024 r. w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z [...] stycznia 2024 r. oddalające skargi B. B. na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego w SKOK Z. R. dokonane zawiadomieniami. W skardze na to postanowienie skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie jego wykonania. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia WSA w Gliwicach podkreślił, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lub postanowienia jest możliwe jedynie wówczas, gdy podlegają one wykonaniu. Wykonanie oznacza zastosowanie środków zmierzających do osiągnięcia stanu zgodnego z wydanym rozstrzygnięciem. Postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie oddalające skargi na czynności egzekucyjne przesądza kwestię dopuszczalności dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie przyznaje ono natomiast skarżącej praw, ani nie nakłada na nią obowiązków. W sferze materialnoprawnej nie wywołuje zatem jakichkolwiek innych skutków aniżeli te, które istniały przed jego wydaniem. W konsekwencji, nie jest możliwe wstrzymanie wykonania takiego postanowienia. B. B. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany poprzez wstrzymanie wykonania czynności poprzedzających ww. orzeczenie tj. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej z [...] grudnia 2023 r., oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które to koszty nie zostały zapłacone przez skarżącą w całości lub części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa procesowego tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej: p.p.s.a.) poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie w sytuacji gdy możliwe było wstrzymanie wykonania nie tylko zaskarżonego postanowienia z [...] kwietnia 2024 r., ale również czynności poprzedzających ww. orzeczenie tj. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej z [...] grudnia 2023 r., które powodują niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącej. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Poza opisanymi przesłankami wynikającymi art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wymogami jakie stawiane są wnioskodawcy domagającemu się zastosowania przewidzianej tym przepisem instytucji ochrony tymczasowej, wskazać należy na pierwszorzędną przesłankę warunkującą zastosowanie powołanej regulacji. Otóż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Oznacza to, że wykonalne są akty zobowiązujące, ustalające dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, a także akty, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki. Nie każdy zatem akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Wstrzymanie wykonania dotyczy zatem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia czy umorzenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd I instancji ocenę, że wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Sąd I instancji nie mógł zastosować ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem przedmiotem skargi do sądu jest akt – postanowienie organu dotyczący oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżącego żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, a jedynie orzeka o oddaleniu skarg na czynności egzekucyjne. Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe i nie podlega wykonaniu. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się natomiast do wniosku pełnomocnika skarżącego o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, bowiem orzeka o tym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy albo sąd w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r. sygn. akt I FPS 3/13).