III SA/Kr 1587/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2023 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków - Krowodrza Marty Suchodolskiej sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 1 sierpnia 2022 r. znak WO-II.621.1.52.2022 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 1 sierpnia 2022 r., znak WO-II.621.1.52.2022 Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 10 czerwca 2022 r. orzekającą o wymeldowaniu B. P. (dalej: "skarżący") z pobytu stałego w lokalu przy os. [...] w K. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm., dalej: "u.e.l."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2022 r. Zarząd Budynków Komunalnych zwrócił się do Urzędu Miasta Krakowa Wydział Spraw Administracyjnych Referat Ewidencji Ludności o wymeldowanie skarżącego z lokalu mieszkalnego na os. [...] w K. Z informacji uzyskanych przez ZBK wynika, że lokal zajmuje bez tytułu prawnego P. S. W dniu 13 stycznia 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z lokalu przy osiedlu [...] w K. Zawiadomienie zostało wysłane do skarżącego na adres Osiedle [...] w K., skarżący nie odebrał przesyłki osobiście, podlegała ona dwukrotnemu awizowaniu. Pismem z dnia 23 marca 2022 r. skarżący wskazał, że postępowanie o wymeldowanie z lokalu położonego w K. przy Osiedlu [...] jest bezprzedmiotowe, ponieważ skarżący w dniu 15 września 2021 r. wstąpił w stosunek najmu lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego Gminy Miejskiej Kraków. Matka skarżącego była jedynym najemcą lokalu, zmarła w dniu 15 września 2021 r. Skarżący podniósł, że mieszkał w lokalu od urodzenia, lokal stanowi jego centrum życiowe, ma w nim swoje rzeczy osobiste. Zdaniem skarżącego, mimo że w chwili śmierci matki przebywał w zakładzie karnym, zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 691 k.c. określające zasady wstąpienia w stosunek najmu po zmarłej matce. Skarżący wskazał, że posiada tytuł prawny do lokalu, są w nim jego rzeczy, a po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności, planuje do niego powrócić. Z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia z dnia 11 października 2021 r. wydanego przez Służbę Więzienną Zakładu Karnego nr [...] we W. wynika, że skarżący przebywa w Zakładzie Karnym nr [...] we W., został pozbawiony wolności w dniu [...] lipca 2013 r., a przewidywany koniec kary przypada na [...] lipca 2030 r. W toku postępowania przesłuchano świadków, Z. G., E. J. oraz P. S. Z zeznań P. S. wynika, że toczy się postępowanie o wstąpienie w stosunek najmu po zmarłej G. P. Świadek był konkubentem zmarłej i zamieszkiwał z nią w chwili śmierci. Z pisma z dnia 5 maja 2022 r. Urzędu Miasta Krakowa Wydział Spraw Administracyjnych wynika, że lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego przez P. S., zgodnie z oświadczeniem w lokalu zamieszkuje jedna osoba. Przed Sądem Rejonowym [...] w K. toczy się postępowanie przeciwko Gminie Miejskiej Kraków o wstąpienie przez P. S. w stosunek najmu lokalu (sygn. akt [...]). Decyzją z dnia 10 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa orzekł o wymeldowaniu skarżącego z lokalu przy os. [...] w K. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z orzecznictwem za dobrowolne opuszczenie lokalu należy uznać sytuację, w której jest ono wynikiem działania właściwych organów bądź sądów. Wobec skarżącego została orzeczona kara pozbawienia wolności, którą odbywać będzie do 1 lipca 2030 r., a zatem należało przyjąć, że skarżący dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal. Organ podniósł, że zameldowanie jest wyłącznie odzwierciedleniem stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: - art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; - art. 77 k.p.a. poprzez jego obrazę, a to poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego i oparcie się wyłącznie na części materiałów zgromadzonych w sprawie, z całkowitym pominięciem materiałów przedstawionych przez skarżącego; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji w sposób niespełniający wymogów powołanego przepisu; - naruszenie przepisów prawa materialnego- art. 6 ust. 1 u.e.l. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że miejscem pobytu skarżącego nie jest lokal przy osiedlu [...] w K. W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i odmowę wymeldowania skarżącego, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podniósł w uzasadnieniu, że osoba, która przebywa w zakładzie karnym nie ma w nim miejsca stałego pobytu, ponieważ pobyt ten ma charakter czasowy. Skarżący wskazał, że wstąpił w stosunek najmu po śmierci matki. Decyzją z dnia 1 sierpnia 2022 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Krakowa. W uzasadnieniu organ wskazał, że w odwołaniu skarżący powołał się na nieobowiązującą ustawę z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis art. 35 u.e.l. wymaga zaistnienia przesłanek wymeldowania w drodze decyzji w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego i niedopełnienia obowiązku wymeldowania. W ocenie organu, opuszczenie lokalu w celu odbywania kary pozbawienia wolności, nie wymaga dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania. Celem wymeldowania jest doprowadzenie do zgodności informacji zawartych w rejestrach państwowych z miejscem faktycznego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ma ono charakter wyłącznie ewidencyjny, a nie prawny. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał, że skarżący od wielu lat nie ogniskuje swoich spraw życiowych w lokalu, w którym jest zameldowany, przebywa bowiem w Zakładzie Karnym nr [...] we W. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: - art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; - art. 77 k.p.a. poprzez jego obrazę, a to poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i oparcie się wyłącznie na części materiałów zgromadzonych w sprawie, z całkowitym pominięciem materiałów przedstawionych przez skarżącego; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji w sposób niespełniający wymogów powołanego przepisu; - naruszenie przepisów prawa materialnego- art. 6 ust. 1 u.e.l. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że miejscem pobytu skarżącego nie jest lokal przy osiedlu [...] w K. W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, potrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Zgodnie z treścią art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (czyli organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której osoba zamieszkuje), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Wskazać należy, że postępowanie w sprawie wymeldowania ma na celu jedynie ustalenie okoliczności faktycznych, czy dana osoba dobrowolnie i trwale opuściła lokal, w którym była zameldowana, nie są w tym postępowaniu rozstrzygane żadne kwestie prawne, w tym w szczególności kwestie tytułu prawnego do lokalu. Celem postępowania o wymeldowanie jest jedynie doprowadzenie do zgodności ze stanem faktycznym, niezależnie od prawa do lokalu. W rezultacie organy nie badają, czy skarżący wstąpił w stosunek najmu po zmarłej matce, a jedynie mają ustalić czy skarżący stale przebywa w lokalu. Sąd dostrzega, że skarżący w toku postępowania nie wykazał, aby przysługiwał mu tytuł prawny do lokalu, nie przedłożył również dokumentów potwierdzających prowadzenie postępowania sądowego o wstąpienie w stosunek najmu po zmarłej matce. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 u.e.l. jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r. sygn. V SA 3169/00, CBOSA). Opuszczenie miejsca pobytu musi cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. W toku postępowania o wymeldowanie organ jest zatem zobowiązany do ustalenia nie tylko, czy osoba wymeldowywana przebywa w danym miejscu, ale jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się i czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie to ma charakter trwały. Konieczne jest ustalenie zarówno elementu dobrowolności, jak i trwałości opuszczenia lokalu. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem ustawowa przesłanka wymeldowania, polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego jest spełniona także w przypadku, gdy opuszczenie lokalu wynika z faktu odbywania kary pozbawienia wolności, gdyż w takich warunkach należy przyjąć, że pobyt w lokalu ustał na skutek okoliczności, za które winę ponosi osoba wymeldowana (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 334/19). W wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opuszczenie miejsca pobytu stałego, o którym mowa w art. 35 u.e.l. obejmuje przypadek opuszczenia miejsca stałego pobytu pod wpływem przymusu realizowanego przez organy państwa. Jak słusznie wskazał w jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2418/18): "na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji wola skarżącego ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy a utrzymywanie zameldowania prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej". Podkreślić należy, że decyzja o wymeldowaniu, a także decyzja o zameldowaniu nie stanowią potwierdzenia, czy też zaprzeczenia posiadania tytułu prawnego do lokalu, służą one bowiem jedynie potwierdzeniu istniejącego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt II OSK 3074/18). Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu zasadnie orzekły organy I i II instancji, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wymeldowania skarżącego, ponieważ doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez skarżącego. Równocześnie, zasadnie wskazały organy, że gdyby doszło do zmiany sytuacji życiowej skarżącego i ponownie zamieszka on w przedmiotowym lokalu, będzie możliwe podjęcie decyzji o jego zameldowaniu. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, tj. zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. Wskazać należy, że w świetle art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, w interesie społecznym jest przestrzeganie obowiązującego porządku prawnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2022 r., III SA/Kr 589/22, CBOSA), w tym w szczególności u.e.l. oraz przesłanek wymeldowania osoby z pobytu stałego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 77 k.p.a., należy podkreślić, że skarżący nie przedstawił w toku postępowania dowodów na okoliczność stałego przebywania w lokalu, czy też braku dobrowolności jego opuszczenia, nie przestawił także dowodów na okoliczność, że przysługuje mu tytuł prawny do lokalu, czy też, że wystąpił z powództwem o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu. Zwrócić należy uwagę, że organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 2022 r., III OSK 5191/21). Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie (por wyrok NSA z 15 września 2021 r., sygn. akt I GSK 431/21). W ocenie Sądu uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, zostały sporządzone zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Organy omówiły podstawę materialno-prawną decyzji, wskazały na ustalony w sprawie stan faktyczny, podjętą decyzję o wymeldowaniu. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 6 ust. u.e.l., ponieważ przepis ten dotyczy rejestru PESEL, a nie kwestii wymeldowania. Uznając natomiast, że skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006.08.04), zarzut ten również należałoby uznać za niezasadny, ponieważ podstawę orzekania przez organ stanowiły przepisy u.e.l, a nie nieobowiązującej już ustawy o z 1974 r. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowym zastosowaniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji naruszeń dających podstawę do jej uchylenia, z tego względu na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.