II SAB/Op 56/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Skoroszyce w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu A. Z. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 100 (sto) zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2023 r. (10 sierpnia 2023 r. - data wpływu do organu) A. Z. (zwany dalej skarżącym lub wnioskodawcą), zwrócił się do Wójta Gminy Skoroszyce (zwanego dalej również organem lub Wójtem) o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie, w oparciu o jakie dokumenty ustalono zakres przedmiotu użyczenia, określony w § 2 tiret pierwszy (boisko sportowe) do umowy użyczenia nieruchomości nr [...] z dnia 5 kwietnia 2005 r., skoro na działce nr a były dwa boiska, tj. boisko z bieżnią dookoła oraz boisko, na którym aktualnie stoi budynek wiaty. W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy Skoroszyce pismem z dnia 1 września 2023 r. poinformował skarżącego, że do umowy nr [...] sporządzony został jedynie załącznik dotyczący pomieszczeń w budynku, który został wnioskodawcy przesłany wraz z pismem z dnia 11 lipca 2023 r. Natomiast zakres korzystania z boiska został ustalony ustnie. Pismo to zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 września 2023 r. Następnie pismem z dnia 26 września 2023 r., złożonym w tym samym dniu w siedzibie organu, skarżący wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Skoroszyce w udostępnieniu informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dopisek Sądu), zwanej dalej w skrócie u.d.i.p., poprzez nieudzielenie odpowiedzi na wniosek w terminie. Na tej podstawie skarżący wniósł o zobowiązanie Wójta do udzielenia informacji w określonym terminie, stwierdzenie przewlekłości organu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że pomimo upływu w dniu 24 sierpnia 2023 r. terminu, określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek ani nie odmówił udostępnienia informacji w trybie art. 16 u.d.i.p. Skarżący podał, że w dniu 4 września 2023 r. otrzymał pismo z organu informujące, że zakres korzystania z boiska był ustalony ustnie. Zdaniem skarżącego takie działanie organu świadczy o jego przewlekłości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko Wójt podniósł, że skarżący nie wniósł wymaganego ponaglenia. Poza tym skarga jest bezprzedmiotowa, ponieważ skarżącemu udzielono żądanej informacji publicznej. W piśmie z dnia 16 listopada 2023 r., na wezwanie Sądu, skarżący wyjaśnił, że skarga dotyczy nieudzielenia informacji publicznej zawartej we wniosku z dnia 8 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.), dalej zwanej w skrócie: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 P.p.s.a.). Natomiast przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd w pierwszej kolejności bada z urzędu dopuszczalność skargi ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. (pkt 5a), oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Stwierdzenie wystąpienia którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Dodać jeszcze trzeba, że na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a., rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi z powodu braku złożenia przez skarżącego ponaglenia, wyjaśnić należy, że wniesienie przedmiotowej skargi nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b P.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu odnośnie do spraw rozpoznawanych w trybie K.p.a. Stosownie zaś do art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. przepisy K.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał natomiast, że skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., ponieważ przeszkodę do jej merytorycznego rozpoznania stanowi okoliczność wniesienia skargi w dacie, w której Wójt Gminy Skoroszyce zakończył już postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 8 sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. W dniu 4 września 2023 r. - co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - skarżący otrzymał odpowiedź na powyższy wniosek. Okoliczność tą potwierdził również sam skarżący w skardze, wyjaśniając, że w tym dniu otrzymał od organu pismo informujące, że zakres korzystania z boiska został ustalony ustnie. Stosownie do powyższego zauważyć trzeba, że w dniu 7 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny, (dalej w skrócie: NSA), podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów o sygn. akt II OPS 1/21 (dostępna, jak wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu, na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sadów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w której wyraził stanowisko, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem, złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały NSA podkreślił, że przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie. Przywołana uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 P.p.s.a.), a nadto ma ona ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że jakikolwiek skład sądu administracyjnego nie może rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela stanowiska wyrażonego w uchwale, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w ww. uchwale i jest nim związany. Odnotowania też wymaga, że ww. uchwała NSA zgodnie z dominującym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem ma zastosowanie również do spraw z zakresu udostępniania informacji publicznej. W związku z tym dostrzec trzeba, że choć uchwała ta nawiązuje do zakończenia postępowania administracyjnego aktem ostatecznym, co nie miało miejsca w realiach rozpoznawanej sprawy, to jest oparta na ogólnym spostrzeżeniu, zgodnie z którym wydanie aktu w sprawie administracyjnej sprawia, że ewentualny stan przewlekłości staje się stanem historycznym, co z kolei oznacza, że skarga wniesiona w czasie, w którym przewlekłość jest już takim właśnie stanem historycznym, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Jak trafnie zwraca się uwagę w literaturze prawniczej, stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przestaje w sensie prawnym istnieć wówczas, gdy organ administracji załatwi sprawę (zakończy postępowanie) we właściwej formie, chociażby nawet uczynił to po wymaganym terminie (M. Bogusz. Niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na "historyczną" bezczynność organu administracji publicznej. Glosa do uchwały NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, opubl. OSP z 2021/1/5). Na gruncie ustawy u.d.i.p. nie można zatem mówić o bezczynności (przewlekłości) organu, gdy organ ten uwzględniając wniosek, udostępni uprzednio informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt III OSK 5184/21, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 162/23, postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Bd 98/23). Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy przypomnieć trzeba, że skarżący złożył skargę za pośrednictwem podmiotu zobowiązanego w dniu 26 września 2023 r., a więc już po otrzymaniu przez niego w dniu 4 września 2023 r. odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 8 sierpnia 2023 r. Udzielenie informacji przez organ informacji, że zakres korzystania z boiska ustalony został ustnie, a więc nie w formie dokumentu, stanowiło załatwienie złożonego przez skarżącego wniosku z dnia 8 sierpnia 2023 r. Powyższe oznacza w realiach rozpoznawanej sprawy, że od dnia 4 września 2023 r. nie istniał podlegający badaniu stan przewlekłości, jakiej dotyczyła skarga, a tym samym nie istniał również przedmiot skargi w rozpatrywanej przez Sąd sprawie. Załatwienie wniosku skarżącego w drodze czynności materialno-technicznej skutkuje bowiem tym, że ewentualny stan przewlekłości staje się stanem historycznym. Niewątpliwie postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2023 r. zostało zakończone przez organ przed wniesieniem skargi poprzez udzielenie odpowiedzi w dniu 4 września 2023 r. Powyższa okoliczność, w przekonaniu Sądu, uwzględniając stanowisko NSA wyrażone w uchwale o sygn. akt II OPS 1/21, uzasadnia odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, z powodu braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego, jako przewlekłość niedającą się usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie. Innymi słowy, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Skoroszyce w sprawie udostępnienia informacji publicznej, jako wniesiona przez skarżącego już po udzieleniu informacji publicznej przez Wójta, czyli po zakończeniu postępowania przez skarżony organ, nie mogła zostać rozpoznana merytorycznie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia, uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.