I GZ 626/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2016 r.; sygn. akt I SA/Kr 1627/13 w zakresie przyznania wynagrodzenia doradcy podatkowemu w sprawie ze skarg R. P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 19 października 2016 r., wydanym na skutek wniosku doradcy podatkowego o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i zwrot wydatków w sprawie ze skarg R. P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 553,50 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 103,50 zł oraz kwotę 11,72 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków na środki transportu (pkt 1), natomiast w zakresie zwrotu wydatków poniesionych na noclegi wniosek oddalił (pkt 2). Uzasadniając przyczynę miarkowania wynagrodzenia WSA w Krakowie podkreślił, że sprawy ze skarg R. P. dotyczą w przeważającej części określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów różnych marek. Zaznaczył, że sprawy te są rodzajowo tożsame, a analiza faktyczno - prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne, o czym świadczy fakt, że zarzuty sformułowane w poszczególnych skargach i skargach kasacyjnych są praktycznie identyczne. Dodatkowo, jak zaznaczył Sąd, wynagrodzenie pełnomocnika przyznane za postępowanie przed sądem I instancji (w łącznej kwocie 553,50 zł) uwzględniało już nakład pracy doradcy podatkowego i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Kolejne wywody pełnomocnika stanowiły jedynie uzupełnienie wcześniejszych argumentów odnośnie zagadnień z zakresu prawa materialnego. Udział w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie powodował więc konieczności analizy nowych problemów prawnomaterialnych. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia Sąd pierwszej instancji uwzględnił również aspekt fiskalny, tj. finansowy interes Państwa podkreślając, że sumy przyznawanego wynagrodzenia w sprawie, nawet po miarkowaniu, przekraczają średnie miesięczne wynagrodzenie w Polsce. Powyższe - w ocenie WSA – uzasadniało przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki. W kwestii zwrotu "niezbędnych, udokumentowanych wydatków", wyliczonych przez doradcę podatkowego, Sąd pierwszej instancji rozróżnił i odrębnie przeanalizował wnioski o zwrot kosztów przejazdu i kosztów za noclegi w hotelu. W ocenie WSA w Krakowie cena przelotu samolotem (398,80 zł) mieści się w kwotowych ramach "niezbędnych wydatków" poniesionych w związku z dojazdem na rozprawę w porównaniu do hipotetycznych kosztów podróży samochodem. Odnosząc się natomiast do wydatków poniesionych na hotel Sąd pierwszej instancji uznał, że nie były one niezbędne. Przedstawiona kwota dwóch noclegów w hotelu, tj. 1 296 zł, jest kwotą oscylującą w górnych granicach cen za usługę, a nie kosztem uniwersalnym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł doradca podatkowy domagając się jego zmiany poprzez: - przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem drugiej instancji, w zakresie w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. 2011, nr 31, poz. 153; dalej: rozporządzenie) przy niestosowaniu art. 250 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu administracyjnym (tj. Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), tj. w wysokości 75% przyznanego wynagrodzenia postanowieniem z 9 września 2016 r. I SA/Kr 1627/13 tj. w wysokości adekwatnej do nakładu pracy pełnomocnika i jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy; - zwrot pełnomocnikowi kwoty niezbędnych wydatków, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, w tym również poniesionych na zakwaterowanie w hotelu w Warszawie, jako że niespornym jawi się niezbędność tego wydatku, związana ze świadczeniem pomocy prawnej w drugiej instancji. Ewentualnie o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie: I. § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przez błędne jego zastosowanie polegające na odmowie zwrotu pełnomocnikowi niezbędnych wydatków poniesionych na hotel, II. art. 250 § 2 w związku z art. 209 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie, pomimo że Sądowi pierwszej instancji brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji, w przypadku złożenia skargi kasacyjnej; III. art. 141 § 4 zdanie 1 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez sąd pierwszej instancji wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisem, który reguluje zwrot kosztów postępowania jest art. 200 p.p.s.a., który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Należy nadto mieć na uwadze treść art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., zgodnie z którym do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Z powyższych uregulowań wynika zatem, że zwrot kosztów postępowania musi nastąpić w "niezbędnym" zakresie. Ustalając wysokość zasądzanego wynagrodzenia dla pełnomocnika Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę charakter i jednorodność spraw oraz wkład pracy doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu w przyczynieniu się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia spraw. Powołana przez Sąd pierwszej instancji podstawa prawna rozstrzygnięcia jest prawidłowa. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, Sąd ocenił wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy i zasądził na jego rzecz częściowy zwrot kosztów. Bezspornym jest, że sprawa jest jedną z wielu (34) rozpoznawanych przez sądy obu instancji. Sprawy ze skarg R. P. są rodzajowo takie same, dotyczą identycznego zagadnienia prawnego, a analiza faktyczno - prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne, o czym świadczy fakt, że zarzuty sformułowane w poszczególnych skargach i skargach kasacyjnych są praktycznie identyczne. Dodatkowo wynagrodzenie pełnomocnika przyznane za postępowanie przed sądem pierwszej instancji (w łącznej kwocie 553,50 zł) uwzględniało już nakład pracy doradcy podatkowego i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Kolejne wywody pełnomocnika stanowiły zatem jedynie uzupełnienie wcześniejszych argumentów odnośnie zagadnień z zakresu prawa materialnego. Udział w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie powodował zatem konieczności analizy nowych problemów prawnomaterialnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji zawarł szczegółowe wyliczenie wynagrodzenia, z którym NSA zgadza się w całości. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia wpłynęło na zwiększenie podstawy wynagrodzenia, które obliczono jako sumę wynagrodzenia za każdą ze spraw, a nie jako jedno wynagrodzenie od sumy wartości zaskarżenia. Zgodzić się również należy z Sądem pierwszej instancji, że dzielenie rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego w zakresie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu i zwrotu jego wydatków na te: dotyczące postępowania przed sądem drugiej instancji i te, dotyczące postępowania przed sądem pierwszej instancji (skoro dokonywane są one w tym samym czasie przez ten sam sąd) byłoby nieuzasadnionym mnożeniem rozstrzygnięć w tej samej sprawie. Orzekanie przez wojewódzki sąd administracyjny w sprawach kosztów (i zwrotu wydatków) pełnomocnika występującego przed sądem drugiej instancji jest bowiem orzekaniem w sprawach należących do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.. Przedstawiona w zażaleniu argumentacja pełnomocnika, dotycząca konieczności skorzystania z noclegów, również nie może odnieść zamierzonego skutku w postaci zmiany zaskarżonego postanowienia. NSA w pełni podziela argumentację Sądu pierwszej instancji, że cena noclegów w hotelu odbiega od przeciętnych należności za noclegi w Warszawie i jest nadmiernie wysoka. Ponadto sytuacja, w której nocleg pełnomocnika byłby konieczny, jest sytuacją szczególną, uzasadnioną - jak słusznie wskazał WSA - ewidentnym brakiem połączeń komunikacyjnych. Zgodzić się również należy z oceną Sądu, że pełnomocnik otrzymał zawiadomienie o rozprawie w czasie umożliwiającym mu znalezienie hotelu oferującego noclegi w akceptowalnym standardzie świadczonych usług za niższą cenę, oczywiście w sytuacji wykazanego braku dogodnych połączeń komunikacyjnych. Natomiast zwrot kosztów noclegów w hotelu o bardzo wysokim standardzie, przewyższających przeciętną wartość tego rodzaju usług w Warszawie, prowadziłby do narażenia Skarbu Państwa na nieracjonalne i nieuzasadnione zawyżenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z budżetu Państwa. Sąd pierwszej instancji nie miał prawnych podstaw do miarkowania zwrotu tych wydatków, co uzasadniało oddalenie wniosku o zwrot kosztów, w sytuacji uznania ich za zawyżone. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.