II OZ 688/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 484/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K.H. na uchwałę Rady Miasta Białystok z dnia 18 czerwca 2019 r., nr XII/165/19 w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 484/23, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 12 września 2023 r. oddalającego skargę K.H. na uchwałę Rady Miasta Białystok z dnia 18 czerwca 2019 r., nr XII/165/19 w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wyżej powołany wyrok został wydany na rozprawie, na którą skarżący nie stawił się. Ze znajdującego się w aktach sądowych potwierdzenia odbioru wynika, że o terminie rozprawy skarżący został zawiadomiony prawidłowo. 20 września 2023 r. skarżący wystąpił do sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, załączając do pisma stosowny wniosek. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący podał, że 19 września 2023 r., tj. w ostatnim dniu terminu nie mógł zalogować się do systemu bankowości internetowej z powodu prac serwisowych w [...], w którym to banku posiada konto bankowe. Wskazał, że dopiero następnego dnia, tj. 20 września 2023 r. przywrócono normalną pracę systemu bankowości internetowej i możliwe było dokonanie wpłaty na konto sądu. W jego ocenie, gdyby system nie został wyłączony w dniu 19 września 2023 r., nie uchybiłby terminowi. Wniósł zatem o przywrócenie terminu z powodu możliwości dokonania wpłaty dopiero 20 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że wniosek nie podlega uwzględnieniu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku wydanego 12 września 2023 r. Przede wszystkim Sąd wyjaśnił, że w art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") wprowadzono odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zakazując stosowania wobec stron, które nie uiściły opłaty, konsekwencji w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie). Zdaniem Sądu wskazane powyżej względy stanowią wystarczającą podstawę do nieuwzględnienia przez sąd wniosku o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie. Jednak niezależnie od tego, awaria lub prace serwisowe wyłączające z użytku system bankowości internetowej, nawet gdyby okoliczności tego typu trwały przez cały siedmiodniowy okres biegu terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a., to w ocenie Sądu, nie mogłyby uzasadniać uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Opłatę kancelaryjną można bowiem uiścić nie tylko przelewem bankowym przy wykorzystaniu systemu bankowości internetowej, jak to usiłował uczynić skarżący, ale również w oddziale banku, a ponadto w placówkach Poczty Polskiej na terenie całego kraju. Istnieje również możliwość uiszczenia opłaty gotówką w kasie sądu. K.H. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie w całości. Skarżący podniósł, że Sąd nie ma prawa żądać udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wniosku o przywrócenie terminu, w sytuacji gdy okoliczność uchybienia terminu jest powszechnie znaną uciążliwością systemów bankowości internetowej. Nadto żalący wskazał, że nadużyciem Sądu jest sugerowanie, że skarżący mógł spróbować innej ścieżki do skutecznego wniesienia opłaty w terminie. Nawet, gdyby taką możliwość skarżący miał to Sądowi umknęło, że winien mieć jeszcze możliwość wypłaty gotówki ze swojego konta, a następnie udania się z odpowiednią kwotą do kasy sądu, oddziału banku lub oddziału poczty polskiej. Jednakże kasa białostockiego sądu jest czynna do godziny 15, oddział banku do godziny 17, a placówka poczty polskiej przyjmuje polecenia zapłaty do godziny 20. Skarżący zaś miał zamiar złożyć wniosek w terminie, ale w godzinach wieczornych, tj. dokonać przelewu, wydrukować potwierdzenie i końcowo nadać przesyłką poleconą do WSA w Białymstoku przed końcem upływu terminu na złożenie wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast stosownie do art. 88 p.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji w zasadzie nie odniósł się do powyższego, jednak z akt sprawy, jak również z przedstawionych okoliczności, wyraźnie wynika, że za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu należy uznać 20 września 2023 r., a więc dzień w którym złożony został również wniosek, a zatem został złożony w terminie. Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest – właśnie na skutek upływu terminu – bezskuteczna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o to, czy trafnie Sąd I instancji ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na tak postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi twierdzącej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18.08.2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Z przedstawionych we wniosku oraz zażaleniu okoliczności nie wynika by skarżący skutecznie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi. Natomiast zarzuty zażalenia należy uznać jedynie za polemikę z prawidłowymi ustaleniami i stanowiskiem Sądu I instancji. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący powinien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich czynności procesowych. Wprawdzie nie można czynić zarzutu skarżącemu, że z wniesieniem wniosku czekał do ostatniego dnia ustawowego terminu, czy jego godzin wieczornych, to jednak nie sposób uznać wyjaśnień żalącego za wiarygodne. Jeżeli bowiem żalący chciał złożyć przedmiotowy wniosek w placówce pocztowej przez nadanie przesyłki poleconej, to chcąc równocześnie uiścić należną opłatę, mógł dokonać przelewu z rachunku bankowego na inny rachunek bankowy w tejże placówce pocztowej, bez konieczności korzystania z platformy internetowej banku. Poza tym, jak słusznie podnosi Sąd I instancji, nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, w terminie przewidzianym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie wpływa na skuteczność tego wniosku. Zatem brak opłaty nie mógł być poczytany za przeszkodę do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ustawowym terminie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.