IV Ca 537/17
Суды общей юрисдикции2017-12-06
Номер дела
IV Ca 537/17
Дата решения
2017-12-06
Тип
DECISION
Судьи
Andrzej Jastrzębski (PRESIDING_JUDGE)Elżbieta JaroszewiczMariola Watemborska
Правовое основание
Текст решения
<p>Sygn. akt IV Ca 537/17</p>
<div>
<h2>POSTANOWIENIE</h2>
<p>Dnia 6 grudnia 2017r.</p>
<p>Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">S.</span>IV Wydział Cywilny Odwoławczy</p>
<p>w składzie następującym :</p>
<p>Przewodniczący: SSO Andrzej Jastrzębski</p>
<p>Sędziowie SO: Mariola Watemborska (spr.), Elżbieta Jaroszewicz</p>
<p>Protokolant: sekr. sądowy Kamila Wiśniewska</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r., w <span class="anon-block">S.</span>
</p>
<p>na rozprawie</p>
<p>sprawy z wniosku <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span>
<br/>z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span>
</p>
<p>z udziałem <span class="anon-block">J. L.</span>, <span class="anon-block">D. L.</span>, <span class="anon-block">B. L.</span>, <span class="anon-block">S. L.</span>, <span class="anon-block">P. K.</span> oraz Gminy <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku</p>
<p>na skutek apelacji uczestniczki <span class="anon-block">P. K.</span> od postanowienia Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">B.</span> z dnia 13 lipca 2017 r. sygn. akt I Ns 258/16</p>
<p>postanawia:</p>
<p>1.
zmienić zaskarżone postanowienie nadając mu treść: „zmienić prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, wydane przez Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">B.</span> w dniu 25.04.2012 roku w sprawie I Ns 324/11 w ten sposób, że stwierdzić że spadek po <span class="anon-block">K. L.</span>, zmarłym dnia 17.08.2007 roku w <span class="anon-block">N.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">N.</span> na podstawie ustawy nabyła Gmina <span class="anon-block">B.</span> – z dobrodziejstwem inwentarza, ustalając, że wnioskodawca i uczestnicy postępowania ponoszą we własnym zakresie koszty postępowania”;</p>
<p>2.
zasądzić od wnioskodawcy <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz uczestniczki postępowania <span class="anon-block">P. K.</span> kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.</p>
<p>Sygn. akt IV Ca 537/17</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>
<span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">S.</span> we wniosku skierowanym do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">B.</span> podniosła, iż w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">B.</span> w dniu 29.03.2016 r. postanowienia o zatwierdzeniu uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletnią <span class="anon-block">D. L.</span> (sygn. akt I Ns 256/15), koniecznym stało się przeprowadzenie z urzędu postępowania zmieniającego postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 25.04.2012 r. (sygn. akt I Ns 324/11). Wnioskująca dodała, iż <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span> posiadała wierzytelność wobec <span class="anon-block">K. L.</span> wynikającą z tytułu wykonawczego.</p>
<p>Uczestnicy postępowania - najbliżsi członkowi rodziny spadkodawcy <span class="anon-block">K. L.</span>, tj. małoletnia <span class="anon-block">D. L.</span>, rodzice <span class="anon-block">J.</span> oraz <span class="anon-block">B. L.</span> oraz siostra <span class="anon-block">S. L.</span> w imieniu własnym oraz swej córki <span class="anon-block">P. K.</span> odrzucili spadek po spadkodawcy - i to podwójnie z wyjątkiem małoletniej <span class="anon-block">D. L.</span> – córki spadkodawcy, w której imieniu jeden raz <span class="anon-block">B. W.</span> złożyła - za zgodą Sądu opiekuńczego - oświadczenie o odrzucenie spadku.</p>
<p>Uczestnik postępowania Gmina <span class="anon-block">B.</span> wniosła o stwierdzenie, iż spadek po <span class="anon-block">K. L.</span> nabyła Gmina <span class="anon-block">B.</span> z dobrodziejstwem inwentarza.</p>
<p>Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że w dniu 05.03.2003 r. Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">B.</span> wydał prawomocny nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym pod sygnaturą V Nc 34/03, którym nakazał pozwanemu <span class="anon-block">K. L.</span> zapłacić powodowi <span class="anon-block">(...)</span>im. F. <span class="anon-block">S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> kwotę 1.167,72 złotych wraz ze stosownymi odsetkami. <span class="anon-block">K. L.</span> zmarł w dniu 17.08.2007 r. <span class="anon-block"> (...) sp. z o. o.</span> w <span class="anon-block">S.</span> wystąpiła do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">B.</span> z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">K. L.</span> wykazując, iż nabyła ww. wierzytelność główną wraz z należnościami ubocznymi w stosunku do spadkodawcy <span class="anon-block">K. L.</span>. Z zapewnienia spadkowego i zeznań siostry spadkodawcy <span class="anon-block">S. L.</span> wynikało, że <span class="anon-block">K. L.</span> zmarł dnia 17.08.2007 roku w <span class="anon-block">N.</span>, ostatnio stale zamieszkiwał w <span class="anon-block">N.</span> jako kawaler. Tworzył związek konkubencki z <span class="anon-block">E. W.</span>, z którą miał dziecko <span class="anon-block">D. L.</span>. Żadnych innych dzieci nie miał. Wobec powyższych ustaleń prawomocnym postanowieniem - wydanym w dniu 23. 04. 2012 r. w sprawie I Ns 324/11 – Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">B.</span> stwierdził, iż spadek po <span class="anon-block">K. L.</span> na podstawie ustawy nabyła córka spadkodawcy <span class="anon-block">D. L.</span> z dobrodziejstwem inwentarza.</p>
<p>Z dalszych ustaleń Sądu I instancji wynikało, że Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">B.</span> w dniu 29.03.2016 r. wydał prawomocne postanowienie o zatwierdzeniu uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez opiekuna prawnego małoletniej <span class="anon-block">D. B.</span> <span class="anon-block">W.</span> w sprawie o sygn. akt I Ns 356/15. W aktach sprawy I Ns 356/15 brak jest jednak oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniej <span class="anon-block">D. L.</span>. Wobec powyższych ustaleń uznał Sąd Rejonowy, iż w imieniu małoletniej córki spadkodawcy <span class="anon-block">D. L.</span> nie złożono – <span class="underline">
<!-- -->jednocześnie</span> z uchyleniem się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku – formalnego oświadczenia woli o odrzuceniu spadku po spadkodawcy. Oświadczenie to powinno zostać złożone <span class="underline">
<!-- -->wyłącznie</span> przed Sądem Rejonowym w sprawie I Ns 356/15 przed wydaniem postanowienia z dnia 29.03.2016 r.</p>
<p>Mając na uwadze regulację wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a>, Sąd Rejonowy był więc związany - z mocy z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> – prawomocnym postanowieniem wydanym w dniu SR w <span class="anon-block">B.</span> z dnia 29. 03. 2016 r. w sprawie I Ns 356/15 i konsekwencjami z niego wynikającymi.</p>
<p>Z kolejnych ustaleń Sądu Rejonowego wynika, iż małoletnia <span class="anon-block">D. L.</span> złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku po ojcu <span class="anon-block">K. L.</span> dopiero w dniu 4.10.2016 r. Uczyniła to jednak nie przed Sądem spadku, lecz przed notariuszem z powołaniem się na prawomocne postanowienie Sądu opiekuńczego dnia 30.08.2016 r. w sprawie III RNsm 112/16 a także po wydaniu prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy w sprawie I Ns 356/15.</p>
<p>
<span class="anon-block">B. W.</span> oświadczyła, że do kręgu spadkobierców ustawowych poza małoletni <span class="anon-block">D. L.</span> należeli:</p>
<p>1)
ojciec zmarłego <span class="anon-block">J. L.</span> zamieszkały pod adresem: <span class="anon-block">(...)-(...) N.</span>
<span class="anon-block">(...)</span>, który spadek odrzucił w dniu dwudziestego trzeciego września dwa tysiące szesnastego roku (23-09-2016 r.) Repertorium A nr<span class="anon-block">(...)</span>,</p>
<p>2)
matka zmarłego <span class="anon-block">B. L.</span>, zamieszkała pod adresem: <span class="anon-block">(...)-(...) N.</span> <span class="anon-block">(...)</span> która spadek odrzuciła w dniu dwudziestego trzeciego września dwa tysiące szesnastego roku (23-09-2016 r.) Repertorium A nr <span class="anon-block">(...)</span>,</p>
<p>3)
siostra zmarłego <span class="anon-block">S. L.</span>, zamieszkała pod adresem: <span class="anon-block">(...)-(...) N.</span> <span class="anon-block">(...)</span>, która spadek odrzuciła w dniu dwudziestego trzeciego września dwa tysiące szesnastego roku, (23-09-2016 r.), Repertorium A nr <span class="anon-block">(...)</span>.</p>
<p>Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu Rejonowego - z uwagi na związanie prawomocnym postanowieniem z dnia 29.03.2016 r. wydanym w sprawie I Ns 356/15 - niedopuszczalne było złożenie w dniu 4.10.2016 r. przez małoletnią <span class="anon-block">D. L.</span> oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcu <span class="anon-block">K. L.</span>, czyli wbrew <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> Skoro to uczyniła, to ta czynność była bezskuteczna jako dokonana po terminie 6-miesięcznym, i nie została zatwierdzona w ustawowo przewidzianym trybie. Nie mogło tej wady konwalidować w tej sytuacji prawomocne postanowienie Sądu opiekuńczego wydane w dniu 30.08.2016 r. wydane w sprawie III RNsm 112/16, które – jako wydane później – kolidowało również wprost z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> oraz z normą procesową z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> co do postanowienia z dnia 29.03.2016 r., które wydano w sprawie I Ns 356/15, i które zatwierdziło uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez opiekuna prawnego małoletniej <span class="anon-block">D. B.</span> <span class="anon-block">W.</span>.</p>
<p>Siostra spadkodawcy <span class="anon-block">S. L.</span> w dniu 23.09.2016 r. przed notariuszem <span class="anon-block">R. Ł.</span> w <span class="anon-block">B.</span> oświadczyła, że odrzuca spadek po bracie <span class="anon-block">K. L.</span>. Dodała, że 22 września 2016 roku powzięła wiadomość o okoliczności wydania przez Sąd Rejonowy w Bytowie w dniu 29 marca 2016 roku w sprawie o sygn. I Ns 356/15 w przedmiocie zatwierdzenia uchylenia się skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po zmarłym <span class="anon-block">K. L.</span> przez ówczesnego opiekuna prawnego <span class="anon-block">D. L.</span>. Powyższą informację <span class="anon-block">S. L.</span> uzyskała w Sądzie Rejonowym w <span class="anon-block">B.</span> po otrzymaniu wezwania na rozprawę w sprawie I Ns 258/16 w przedmiocie zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym <span class="anon-block">K. L.</span> (wezwanie otrzymała 10 sierpnia 2016 roku)</p>
<p>Matka spadkodawcy <span class="anon-block">B. L.</span> w dniu 23.09.2016 r. przed notariuszem <span class="anon-block">R. Ł.</span> w <span class="anon-block">B.</span> oświadczyła, że odrzuca spadek po synu <span class="anon-block">K. L.</span>. Dodała, że poza nią do kręgu spadkobierców ustawowych należą ojciec zmarłego <span class="anon-block">J. L.</span> i siostra zmarłego <span class="anon-block">S. L.</span>. Oświadczyła jednocześnie, że w dniu 22 września 2016 roku powzięła informację od córki <span class="anon-block">S. L.</span> o okoliczności wydania przez Sąd Rejonowy w dniu 29 marca 2016 roku w sprawie o sygnaturze I Ns 356/15 w przedmiocie zatwierdzenia uchylenia się skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po zmarłym 17 sierpnia 2007 roku <span class="anon-block">K. L.</span> przez ówczesnego opiekuna prawnego <span class="anon-block">D. L.</span>. Powyższą informację <span class="anon-block">B. L.</span> uzyskała w Sądzie Rejonowym w <span class="anon-block">B.</span> po otrzymaniu wezwania na rozprawę w sprawie I Ns 258/16 w przedmiocie zmiany postanowienia stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym <span class="anon-block">K. L.</span> (wezwanie otrzymała <span class="anon-block">B. L.</span> w dniu 10 sierpnia 2016 roku)</p>
<p>Ojciec spadkodawcy <span class="anon-block">J. L.</span> w dniu 23.09.2016 r. oświadczył przed notariuszem <span class="anon-block">R. Ł.</span> w <span class="anon-block">B.</span>, że odrzuca spadek po synu <span class="anon-block">K. L.</span>. Oświadczył, że w dniu 22 września 2016 roku powziął informację od córki <span class="anon-block">S. L.</span> o okoliczności wydania przez Sąd Rejonowy w dniu 29 marca 2016 roku w sprawie o sygnaturze I Ns 356/15 w przedmiocie zatwierdzenia uchylenia się skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po zmarłym 17 sierpnia 2007 roku <span class="anon-block">K. L.</span> przez ówczesnego opiekuna prawnego <span class="anon-block">D. L.</span>.</p>
<p>Zauważył jednocześnie Sąd Rejonowy, że oświadczenia woli o odrzuceniu spadku zostały złożone przez siostrę spadkodawcy <span class="anon-block">S. L.</span> oraz rodziców spadkodawcy <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">B. L.</span> dwukrotnie.</p>
<p>Siostra spadkodawcy <span class="anon-block">S. L.</span> w dniu 28.11.2016 r. przed notariuszem <span class="anon-block">R. Ł.</span> w <span class="anon-block">B.</span> oświadczyła, że odrzuca spadek po bracie <span class="anon-block">K. L.</span>, oświadczając nadto, że w dniu 4.10.2016 roku ostatecznie dowiedziała się o tytule powołania do spadku rodziców – po odrzuceniu spadku przez <span class="anon-block">B. W.</span> działającą w imieniu małoletniego dziecka, zmarłego brata, <span class="anon-block">D. L.</span>, sygnatura akt I Ns 350/16.</p>
<p>Matka spadkodawcy <span class="anon-block">B. L.</span> w dniu 22.11.2016 r. przed notariuszem <span class="anon-block">R. Ł.</span> w <span class="anon-block">B.</span> oświadczyła, że odrzuca spadek po synu <span class="anon-block">K. L.</span>, oświadczyła nadto, że w dniu 04.10.2016 roku ostatecznie dowiedziała się o tytule powołania do spadku rodziców – po odrzuceniu spadku przez <span class="anon-block">B. W.</span> działającą w imieniu małoletniego dziecka, zmarłego brata, <span class="anon-block">D. L.</span>, sygnatura akt I Ns 350/16.</p>
<p>Ojciec spadkodawcy <span class="anon-block">J. L.</span> w dniu 22.11.2016 r. oświadczył przed notariuszem <span class="anon-block">R. Ł.</span> w <span class="anon-block">B.</span>, że odrzuca spadek po synu <span class="anon-block">K. L.</span>, oświadczył równocześnie, że w dniu 4.10.2016 roku ostatecznie dowiedział się o tytule powołania do spadku rodziców – po odrzuceniu spadku przez <span class="anon-block">B. W.</span> działającą w imieniu małoletniego dziecka, zmarłego brata, <span class="anon-block">D. L.</span>, sygnatura akt I Ns 350/16.</p>
<p>
<span class="anon-block">S. L.</span> w dniu 30.03.2017 r. przed notariuszem <span class="anon-block">R. Ł.</span> w <span class="anon-block">B.</span> w imieniu małoletniej swej córki <span class="anon-block">P. K.</span>, oświadczyła, że odrzuca spadek po jej wuju <span class="anon-block">K. L.</span>. Dodała, że o tytule powołania swojego dziecka dowiedziała się 28 listopada 2016 roku, w dniu, w którym sama odrzuciła spadek po bracie <span class="anon-block">K. L.</span>.</p>
<p>W oparciu o w/w ustalenia Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 13 lipca 2017r. zmienił postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane w dniu 25.04.2012r. w sprawie INs 324//11 i stwierdził, iż spadek po <span class="anon-block">K. L.</span>, zmarłym dnia 17.08.2007 roku w <span class="anon-block">N.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">N.</span> na podstawie ustawy nabyła małoletnia siostrzenica spadkodawcy <span class="anon-block">P. K.</span>, córka <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">S.</span> – z dobrodziejstwem inwentarza.</p>
<p>Sąd Rejonowy uznał bowiem, że oświadczenia woli o odrzuceniu spadku po spadkodawcy <span class="anon-block">K. L.</span> - złożone w dniu 23. 09. 2016 r. – przez siostrę spadkodawcy <span class="anon-block">S. L.</span> oraz rodziców spadkodawcy <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">B. L.</span>, były ważne. Złożenie oświadczeń woli w dniu 23.09.2016r. przez siostrę spadkodawcy <span class="anon-block">S. L.</span> spowodowało, iż od dnia 24.09.2017r. rozpoczął się bieg terminu do złożenia oświadczenia woli o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w imieniu i na rzecz <span class="anon-block">P. K.</span>, który zakończył swój bieg z upływem dnia 24.03.2017 r., gdyż zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.</p>
<p>Tak więc <span class="anon-block">S. L.</span> - stając w dniu 30.03.2017 r. przed notariuszem <span class="anon-block">R. Ł.</span> w <span class="anon-block">B.</span> w imieniu małoletniej swej córki <span class="anon-block">P. K.</span> – złożyła oświadczenie woli w imieniu i na rzecz córki po upływie 6-cio miesięcznego terminu przewidzianego przez ustawę do skutecznego złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku.</p>
<p>Zauważył jednocześnie Sąd Rejonowy, że w toku postępowania nie zostały ujawnione przez <span class="anon-block">S. L.</span> – korzystającą z pomocy prawnej zawodowego pełnomocnika – żadne okoliczności, które by uzasadniały tezę o usprawiedliwionym niedotrzymaniu terminu. Sąd zwrócił również uwagę na to, iż prawomocne od dnia 9.03.2017 r. postanowienie Sądu opiekuńczego w <span class="anon-block">B.</span> w sprawie <span class="anon-block">I. N.</span> 6/17 nie stanowiło żadnej przeszkody, aby do dnia 23.03.2017 r. włącznie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu i na rzecz małoletniej <span class="anon-block">P. K.</span>.</p>
<p>Sąd Rejonowy nie podzielił podnoszonych w orzecznictwie czy doktrynie prawa poglądów prawnych o ewentualnym zawieszeniu albo przerwaniu biegu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> Brak było bowiem, w ocenie Sądu Rejonowego, ku temu ustawowej podstawy prawnej – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 7)">art. 7</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 10;art. 10 ust. 1;art. 10 ust. 2)">art. 10 ust. 1 i 2</a> przy zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 175;art. 175 § 1;art. 8;art. 8 ust. 1;art. 8 ust. 2)">art. 175 § 1 i art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji</a>. Sprzeciwia się temu także natura (cel) – w ramach wykładni funkcjonalnej, gdyby się do niej odwołać – regulacji z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a>
</p>
<p>Z orzeczeniem Sądu Rejonowego nie zgodziła się przedstawicielka ustawowa małoletniej uczestniczki postępowania <span class="anon-block">P. K.</span>, składając apelację, w której zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:</p>
<p>- naruszenie prawa materialnego tj. art. 1015 § 1k.c. w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> przez błędną wykładnię, że wystąpienie, przez przedstawiciela ustawowego małoletniej <span class="anon-block">P. K.</span> z wnioskiem o zezwolenie w jej imieniu na odrzucenie spadku nie przerwało względnie zawiesiło biegu sześciomiesięcznego terminu na złożenie oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku;</p>
<p>- błędne przyjęcie, iż oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone przez <span class="anon-block">S. L.</span> w imieniu małoletniej <span class="anon-block">P. K.</span> w dniu 30 marca 2017r. nastąpiło z takim przekroczeniem 6-cio miesięcznego terminu, który uznać należy za nieusprawiedliwione okolicznościami, podczas gdy przekroczenie terminu nastąpiło o 4 dni, a postanowienie uprawomocniło się 9 marca 2017r.</p>
<p>Podnosząc powyższe zarzuty apelująca uczestniczka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że całość spadku po zmarłym <span class="anon-block">K. L.</span> nabyła Gmina <span class="anon-block">B.</span> ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w <span class="anon-block">B.</span> do ponownego rozpoznania.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong>
</p>
<p>Apelacja uczestniczki postępowania zasługuje na uwzględnienie.</p>
<p>W pierwszej kolejności wskazać należy, że mając na uwadze treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 382)">art. 382 k.p.c.</a>, Sąd II instancji ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów <em>
<!-- -->(uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1998 r., II CKN 704/97 - za pośrednictwem Systemu <span class="anon-block"> (...)</span> Prawnej Lex).</em> Sąd II instancji nie ogranicza się zatem tylko do kontroli sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a rozważając wyniki postępowania przed sądem I instancji, władny jest ocenić je samoistnie. Postępowanie apelacyjne jest więc przedłużeniem procesu przeprowadzonego przez pierwszą instancję, co oznacza, że nie toczy się on na nowo.</p>
<p>Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił Sądowi rozpoznającemu apelację na konstatację, że dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia stanu faktycznego stanowiące podstawę wydania zaskarżonego postanowienia były prawidłowe jedynie Sąd II instancji dokonał innej interpretacji przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> dotyczących biegu terminu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 kodeksu cywilnego</a>. W myśl w/w artykułu oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że skoro spadkobiercy ustawowi zmarłego <span class="anon-block">K. L.</span> tj. jego córka, rodzice i siostra złożyli w ustawowym terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarły, kolejną osobą uprawnioną do dziedziczenia spadku po zmarłym jest córka siostry zmarłego tj. małoletnia <span class="anon-block">P. K.</span>. <span class="anon-block">P. K.</span> jednak - jako osoba małoletnia, sama nie mogła złożyć oświadczenia o odrzuceniu spadku, a jej matka jako przedstawiciel ustawowy małoletniej dla ważności złożenia w imieniu córki takiego oświadczenia zobligowana była wystąpić do Sądu opiekuńczego z wnioskiem o wyrażenie przez sąd zgody na odrzucenie w imieniu dziecka spadku. Zgodnie z ustaleniami dokonanymi przez Sąd Rejonowy, bieg 6-cio miesięcznego terminu do złożenia w/w oświadczenia zaczął biec w dniu 24.09.2017r. matka małoletniej <span class="anon-block">P. K.</span> w dniu 10.01.2017r. w Wydziale III Rodzinnym i Nieletnich Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">B.</span> złożyła wniosek o wyrażenie zgody, o której mowa wyżej. Zdaniem Sądu Okręgowego - aprobującego w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 28 września 2016r. w sprawie III CSK 329/15 <em>
<!-- -->od chwili złożenia do sądu opiekuńczego przez przedstawiciela ustawowego małoletniego spadkobiercy wniosku o zezwolenie na złożenie w jego imieniu oświadczenia o odrzuceniu spadku termin przewidzianym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> nie biegnie.</em>
</p>
<p>Oczywistym jest, że termin przewidziany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> jest terminem zawitym, co oznacza, że jego upływ powoduje utratę uprawnienia do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. Oczywiste także jest to, że złożenie wniosku do sądu opiekuńczego o zezwolenie na odrzucenie spadku nie jest jednoznaczne ze złożeniem stosownego oświadczenia; konieczne jest przeprowadzenie postępowania rozpoznawczego, wydanie orzeczenia co do istoty sprawy i jego uprawomocnienie się. Oczywistym jest również, że między złożeniem wniosku do sądu a wydaniem postanowienia co do istoty sprawy i jego uprawomocnienie upływa czas, na którego bieg wnioskodawca zasadniczo nie ma żadnego wpływu. Ocena, czy przedstawiciel ustawowy małoletniego zachował termin określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c</a>
<span class="underline">
<!-- -->, musi zatem tę okoliczność uwzględniać</span>. W tej sytuacji, nie dostrzegając w prawie pozytywnym wyraźnej podstawy pozwalającej na uwzględnienie wymuszonej przerwy biegu omawianego terminu, Sąd Najwyższy odwołał się w swoim orzecznictwie do analogiae legis. W ślad za uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 20 maja 1978 r. III CZP 39/77 (OSNCP 1979, nr 3, poz. 40) przyjął dopuszczalność stosowania w drodze analogii przepisów o przedawnieniu do terminów zawitych i w konsekwencji w postanowieniach z dnia 20 listopada 2013 r., I CSK 329/13 (OSNC 2014, nr 9, poz. 93) i z dnia 24 września 2015 r. V CSK 686/14 (nie publ.) uznał, że złożenie wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego powoduje zawieszenie – na czas trwania postępowania biegu terminu określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a>, natomiast w postanowieniu z dnia 28 maja 2015 r., III CSK 352/14 (OSNC 2016, nr 5, poz. 63) zajął stanowisko, iż skutkiem złożenia wniosku do sądu opiekuńczego jest przerwa biegu tego terminu. Obydwa orzeczenia zostały zaaprobowane w piśmiennictwie, przy czym za bardziej przekonujące uznano przyjęcie przerwy biegu terminu, znajdujące odniesienie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a> Zdaniem piśmiennictwa, łączności z przepisami dotyczącymi przedawnienia nie ma koncepcja zawieszenia biegu terminu, gdyż konieczność złożenia wniosku do sądu opiekuńczego o udzielenie zezwolenia na złożenie w imieniu małoletniego oświadczenia o odrzuceniu spadku nie odpowiada żadnej przesłance przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 121)">art. 121 k.c.</a>
</p>
<p>W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu Okręgowego należało w drodze analogii legis znaleźć takie rozwiązanie prawne, które pozwoliłoby uwzględnić to, że przedstawiciel ustawowy małoletniego dziedzica, zamierzający w jego imieniu odrzucić spadek, jest zmuszony wdrożyć postępowanie przed sądem opiekuńczym, na którego czas trwania nie ma wpływu. Małoletni i jego przedstawiciel ustawowy nie mogą być w gorszej sytuacji niż każdy inny spadkobierca - w przeciwnym razie doszłoby do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 32)">art. 32 Konstytucji</a>).</p>
<p>Powstała w niniejszej sprawie potrzeba zastosowania analogii pozwala na przyjęcie, że najwłaściwszym punktem odniesienia dla niej jest instytucja zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Nie ma przy tym istotnego znaczenia, że w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 121)">art. 121 k.c.</a> nie można znaleźć adekwatnych przyczyn zawieszenia terminu przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a>, chodzi bowiem o osiągnięcie słusznego celu prawnego, jaki przynosi wstrzymanie biegu terminu; zawieszenie powoduje, że w oznaczonym czasie termin ten nie biegnie, w związku z czym zainteresowany może spokojnie, bez jakiegokolwiek uszczerbku wynikającego dla niego z upływu terminu, wykonać wszystkie niezbędne czynności, na których tok nie ma wpływu.</p>
<p>Należy bowiem pamiętać, że instytucja zawieszenia biegu terminu przedawnienia została stworzona po to, by przedawnienie nie biegło przeciwko temu, kto z powodu szczególnych, niezależnych od siebie okoliczności, nie może się przed nim bronić. W konsekwencji należy przyjąć, że jeżeli w czasie biegu terminu zawitego przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> przedstawiciel ustawowy zamierzający odrzucić spadek w imieniu małoletniego – a taka bez wątpienia sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie - złoży stosowny wniosek do sądu opiekuńczego, termin ten przestaje biec przez czas trwania postępowania, ale przestaje biec tylko w tym znaczeniu, że nie może upłynąć (zakończyć biegu) przed uprawomocnieniem się postanowienia sądu kończącego postępowanie. Po uprawomocnieniu się postanowienia sądu zezwalającego na złożenie oświadczenia przedstawiciel ustawowy powinien niezwłocznie złożyć to oświadczenie. Postanowienie Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">B.</span> wydane sprawie <span class="anon-block">I. N.</span> 6/17 uprawomocniło się w dniu 9 marca 2017r. – oświadczenie matki małoletniej <span class="anon-block">P. K.</span> dotyczące odrzucenia spadku w imieniu małoletniej zostało złożone w dniu 30 marca 2017r. a więc w tym samym miesiącu przed Notariuszem. W ocenie Sądu Okręgowego, mając na uwadze całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostało ono złożone niezwłocznie po udzieleniu przez sąd stosownego zezwolenia wobec czego uznać należało je za złożone skutecznie.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe uznać należało, że w sprawie znajdzie zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 935)">art. 935 kodeksu cywilnego</a>, przewidujący, że w sytuacji braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych, i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu, zgodnie z zaś z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1023;art. 1023 § 2)">art. 1023 § 2 k.c.</a> Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczeń o przyjęciu spadku a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.</p>
<p>Ostatnim miejscem zamieszkania spadkodawcy <span class="anon-block">K. L.</span> była miejscowość <span class="anon-block">N.</span> w gminie <span class="anon-block">B.</span>, wobec czego spadek po zmarłym dziedziczy z dobrodziejstwem inwentarza ta właśnie gmina.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> zmieniono zaskarżone orzeczenie orzekając jak w punkcie 1 postanowienia.</p>
<p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 2)">art. 520 § 2 k.p.c.</a> w zw. z § 6 ust. 2 i §10 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.</p>
</div>