I ACa 193/17

<p>Sygn. akt I ACa 193/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 6 grudnia 2017 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="271"/> <col width="435"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Mirosław Ożóg</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Andrzej Lewandowski</p> <p>SA Jakub Rusiński (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>stażystka Magdalena Chacińska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. w Gdańsku na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. S.</span> </p> <p>o stwierdzenie nieważności umowy</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku</p> <p>z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt XV C 230/13</p> <p>oddala apelację.</p> <p> <em> <!-- -->Na oryginale właściwe podpisy.</em> </p> <p>Sygn. akt I ACa 193/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">Z. D. (2)</span> wniósł pozew przeciwko <span class="anon-block">M. S.</span> o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 31 maja 2011 r. zawartej przed notariuszem <span class="anon-block">J. S. (1)</span> (rep. A 4460/2001) pomiędzy <span class="anon-block">J. S. (2)</span> i <span class="anon-block">M. S.</span>, a <span class="anon-block">M. D.</span> i <span class="anon-block">Z. D. (1)</span>. W uzasadnieniu pozwu powód stwierdził, że jego ówczesna małżonka była obywatelem innego kraju i nie spełniała wymogów, o jakich mówi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19200310178" title="Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców - Dz. U. z 1920 r. Nr 31, poz. 178 (art. 8;art. 8 ust. 1;art. 8 ust. 1 pkt. 3)">art.8 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców</a> (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.). W związku z tym, umowa sprzedaży nieruchomości, na podstawie art. 6 ust. 1 wspomnianej ustawy jest nieważna.</p> <p>W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania.</p> <p> <span class="anon-block">M. D.</span> została zawiadomiona na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 195;art. 195 § 2)">art.195 § 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 196;art. 196 § 1)">art.196 § 1 k.p.c.</a> o toczącym się procesie, jednak nie wstąpiła do sprawy w charakterze powoda.</p> <p>Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił powództwo, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.984,75 zł tytułem kosztów procesu. Swoje rozstrzygnięcie oparł na ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych przedstawionych w uzasadnieniu wyroku.</p> <p>Wynika z nich, że w dniu 31 maja 2001r. w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">G.</span> przed notariuszem <span class="anon-block">J. S. (1)</span> została zawarta pomiędzy <span class="anon-block">J. S. (2)</span> i <span class="anon-block">M. S.</span> a <span class="anon-block">M. D.</span> i <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> umowa sprzedaży. W dacie dokonywania czynności <span class="anon-block">M. D.</span> legitymowała się kartą czasowego pobytu nr <span class="anon-block"> (...)</span>,ważną do dnia 5 stycznia 2002r. Zgodnie z umową <span class="anon-block">J. S. (2)</span> i <span class="anon-block">M. S.</span> przenieśli na rzecz <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w <span class="anon-block">G.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> oraz położony na tej nieruchomości budynek, stanowiący odrębną nieruchomość. Cena sprzedaży została przez strony określona na kwotę 200.000 zł. <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> w treści aktu notarialnego oświadczył, że powyższe prawa nabywa z majątku dorobkowego wraz z <span class="anon-block">M. D.</span>, obywatelką Rosji, która nie składała wniosku o uzyskanie zezwolenia na nabycie nieruchomości i z którą nie zawierał żadnej małżeńskiej umowy majątkowej. W § 4 strony wskazały, że część ceny w kwocie 50.000 zł została zapłacona w dniu dokonania czynności. Strony ustaliły, że reszta ceny w kwocie 150.000 zł zostanie zapłacona najpóźniej w terminie do dnia 31 sierpnia 2001r. i co do tego obowiązku <span class="anon-block">M. D.</span> i <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> poddali się egzekucji. Zgodnie z § 5 wydanie przedmiotu umowy miało nastąpić najpóźniej do dnia 31 sierpnia 2001r. i co do tego obowiązku <span class="anon-block">J. S. (2)</span> i <span class="anon-block">M. S.</span> poddali się solidarnie egzekucji.</p> <p>W dniu 25 czerwca 2001r. została zawarta w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">G.</span> przed notariuszem <span class="anon-block">J. S. (1)</span> pomiędzy <span class="anon-block">M. D.</span> i <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> umowa majątkowa małżeńska (Rep. A 5148/2001). Zgodnie z umową <span class="anon-block">M. D.</span> i <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> oświadczyli, że wyłączają istniejącą w ich małżeństwie ustawową wspólność majątkową i wprowadzają ustrój rozdzielności majątkowej.</p> <p>Przed zawarciem umowy sprzedaży z dnia 31 maja 2001r. powód <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> wielokrotnie w towarzystwie żony <span class="anon-block">M. D.</span> przyjeżdżał do pozwanego <span class="anon-block">M. S.</span> celem obejrzenia nieruchomości. W dacie dokonywania czynności notariusz nie pouczała stron, aby brak zezwolenia na nabycie nieruchomości przez <span class="anon-block">M. D.</span> stanowił przeszkodę w zawarciu umowy. Powód <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> uregulował jedynie część ceny w kwocie 50.000 zł. Kwota 50.000 zł uregulowana przez powoda w dacie zawarcia umowy sprzedaży pochodziła z majątku wspólnego jego i <span class="anon-block">M. D.</span>. Pozwani nie wydali powodowi nieruchomości, mimo to powód wraz z rodziną zajął nieruchomość i prowadził na niej gospodarstwo domowe. Z uwagi na nieuregulowanie całości ceny przez powoda pozwany <span class="anon-block">M. S.</span> i <span class="anon-block">J. S. (2)</span> wystąpili z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Komornik Sądowy Rewiru IV przy Sądzie Rejonowym w Gdańsku wszczął egzekucję na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 18 września 2001r. wydanego w sprawie II Co 4295/01. Nieruchomość została sprzedana w drodze licytacji publicznej. Pozwany z tytułu dokonanej sprzedaży otrzymał kwotę 142.000 zł.</p> <p>Małżeństwo powoda <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> i <span class="anon-block">M. D.</span> zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem z dnia 27 października 2006r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Gdańsku w sprawie II C 4491/04. Nie zostało przeprowadzone między nimi postępowanie o podział majątku wspólnego. <span class="anon-block">M. W.</span> posiada obywatelstwo Federacji Rosyjskiej , tam mieszka i tam powtórnie wyszła za mąż w roku 2012 r.</p> <p>Zdaniem Sądu pierwszej instancji powód nie ma interesu prawnego w ustaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art.189 k.p.c.</a>, albowiem jego rzeczywistym zamiarem jest odzyskanie od pozwanego części uiszczonej zaliczki, a w związku z tym przysługuje mu dalej idące powództwo. Według orzecznictwa, taki stan rzeczy eliminuje interes prawny w powództwie o ustalenie stanu prawnego lub prawa.</p> <p>Ponadto Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że przedmiotowa nieruchomość została zlicytowana w trakcie egzekucji komorniczej i nie ulega wątpliwości, że żadna ze stron procesu nie jest jej właścicielem, co dodatkowo wskazuje, że interes prawny powoda polega wyłącznie na realizacji roszczeń o zapłatę.</p> <p>Niezależnie od tego Sąd <em> <!-- -->a quo</em> stwierdził, że powód nie ma samodzielniej legitymacji procesowej w sprawie o ustalenie, gdyż zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP 53/08, w takiej sprawie po stronie powodowej powinna wystąpić także była małżonka powoda, która była stroną przedmiotowej czynności prawnej. Skoro na wezwanie Sądu nie wstąpiła ona do sprawy, także z tych względów powództwo podlegało oddaleniu.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art.189 k.p.c.</a> <em> <!-- -->a contrario</em> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art.6 k.c.</a> oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art.98 k.p.c.</a> </p> <p>Pozwany zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w całości, zarzucając mu naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art.58 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19200310178" title="Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców - Dz. U. z 1920 r. Nr 31, poz. 178 (art. 6)">art.6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 72;art. 72 § 2)">art.72 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 46)">art.46 k.r.o.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 209;art. 370;art. 375;art. 375 § 1;art. 375 § 2)">art.209, art.370 i art.375 § 1 i 2 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 195;art. 195 § 2)">art.195 § 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 196;art. 196 § 1)">art.196 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a>, a także nierozpoznanie istoty sprawy.</p> <p>W oparciu o takie zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz stwierdzenie nieważności umowy z dnia 31 maja 2001 r.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Apelacja jest bezzasadna.</p> <p>Interes prawny powoda jest przesłanką materialnoprawną powództwa o ustalenie, a stwierdzenie jego braku może nastąpić dopiero na etapie merytorycznego rozpatrywania sprawy. Merytoryczne rozpoznanie sprawy – w tym ustalenie interesu prawnego powoda – byłoby aktualne, gdyby powód miał pełną legitymację procesową bierną. Nie jest możliwe rozpoznanie istoty sprawy w warunkach współuczestnictwa koniecznego, jeżeli nie został ukształtowany właściwie skład osobowy stron postępowania.</p> <p>Skoro według Sądu pierwszej instancji powód nie miał pełnej legitymacji procesowej, kwestia interesu prawnego nie wymagała oceny.</p> <p>W związku z tym zasadnicze znaczenie dla oceny apelacji miał zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 195)">art.195</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 196;art. 196 § 1)">art.196 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 72;art. 72 § 2)">art.72 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>Zarzut ten jest nieuzasadniony.</p> <p>Powództwo oparte na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, wywiedzione z pierwotnej wadliwości umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz występujących po stronie kupującej małżonków (do majątku wspólnego), złożone wyłącznie przez współmałżonka takiej czynności prawnej podlega oddaleniu z uwagi na brak legitymacji biernej. Po stronie powodowej zachodzi bowiem współuczestnictwo konieczne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 72;art. 72 § 2)">art. 72 § 2 k.p.c.</a>).</p> <p>Okoliczność, że po zawarciu kwestionowanej umowy kupujący ustanowili rozdzielność majątkową, a następnie doszło do rozwiązania ich małżeństwa przez rozwód, nie decyduje o samodzielnej legitymacji powoda. Małżonkowie na podstawie umowy z dnia 31 maja 2001 r. nabyli nieruchomość do majątku wspólnego, dlatego domagając się uznania tej czynności prawnej za nieważną, po stronie powodowej muszą wystąpić obaj kupujący.</p> <p>W sprawie o podobnym charakterze wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP 53/08 stwierdzając, że orzeczenie wydane na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19200310178" title="Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców - Dz. U. z 1920 r. Nr 31, poz. 178 (art. 6;art. 6 ust. 2)">art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców</a> (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.) ma charakter deklaratywny. Po stronie pozwanych małżonków - obywatela polskiego i cudzoziemca - którzy nabyli nieruchomość do majątku wspólnego, zachodzi współuczestnictwo konieczne jednolite (OSNC 2009, nr 7-8, poz.98).</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela ten pogląd, a to <em> <!-- -->in concreto</em> oznacza, że wobec nie przystąpienia do procesu po stronie powodowej <span class="anon-block">M. D.</span> (obecnie <span class="anon-block">W.</span>) w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 195)">art.195 k.p.c.</a> i w konsekwencji braku pełnej legitymacji procesowej powoda, powództwo podlega oddaleniu (zob. M. Jędrzejewska [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2012, s.946 oraz wyrok SN z 11.3.2005 r., II CK 487/04, LEX nr 603410). To przesądza o prawidłowości zaskarżonego wyroku i jednocześnie czyni apelację nieuzasadnioną. Taka konstatacja w zasadzie zwalnia Sąd odwoławczy od badania dalszych zarzutów.</p> <p>Niezależnie od tego w ocenie Sądu Apelacyjnego, w sprawie nie został także spełniony wymóg współuczestnictwa po stronie pozwanej. Skoro bowiem sprzedawcą byli małżonkowie, to również oni łącznie powinni wystąpić po stronie pozwanej w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy, której byli stroną.</p> <p>Na marginesie należy wskazać, że także zarzuty naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 209)">art.209 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art.189 k.p.c.</a> były nieuzasadnione.</p> <p>Odnośnie naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 209)">art.209 k.c.</a> Sąd odwoławczy zwraca uwagę, że uprawnienie współwłaściciela wynikające z tego przepisu dotyczy dochodzenia wszelkich roszczeń zmierzających do zachowania wspólnego prawa, które w tym przypadku, według powoda kupującym nigdy nie przysługiwało (z uwagi na nieważność umowy). Jest bezspornym, że nieruchomość stanowi własność osób trzecich, które nie są stroną w niniejszym procesie. Poza tym, powód występuje nie w ochronie współwłasności rzeczy, lecz dla wykazania zasadności własnych roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia (w ramach solidarności). W związku z tym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 209)">art.209 k.c.</a> nie kształtuje legitymacji powoda.</p> <p>Słusznie przyjął Sąd Okręgowy, iż interes prawny powoda zmierza do rozliczenia kwoty zaliczki uiszczonej na rzecz sprzedawcy, który może być realizowany w powództwie o zapłatę. Jest to roszczenie dalej idące, w którym sąd przesłankowo powinien zbadać ważność czynności prawnej, na podstawie której powód świadczył. Takie badanie będzie też właściwe dla sądowego rozliczenia między małżonkami i ustalenia, czy są dłużnikami solidarnymi. Nie ulega wątpliwości, że takich sprawach powód ma samodzielną legitymację procesową. Może zatem dochodzić zapłaty udziału w kwocie przeznaczonej z majątku wspólnego na zaliczkę.</p> <p>Właśnie na taką intencję powoda – a więc dochodzenia roszczeń pieniężnych wynikających z uiszczonej przez małżonków ceny – wskazuje odwołanie się skarżącego w apelacji do przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 370;art. 375;art. 375 § 1;art. 375 § 2)">art.370 i art.375 § 1 i 2 k.c.</a> </p> <p>W rezultacie, posiadanie roszczeń odszkodowawczych wobec pozwanego i status dłużnika solidarnego (m.in. tak powód uzasadnia swój interes prawny w powództwie o ustalenie w apelacji, s.6), świadczy o tym, że żądane ustalenie służy powodowi w celu realizacji roszczenia o zapłatę. <em> <!-- -->Prima facie</em> nie ma przeszkód, aby powód od razu domagał się zapłaty i z załączonego na rozprawie apelacyjnej postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk – Południe w Gdańsku z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt I C 358/17 wynika, że właśnie takie powództwo wytoczył (k.344).</p> <p>Powszechne jest zapatrywanie, że możliwość wytoczenia powództwa o zasądzenie wyklucza po stronie powoda istnienie interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie naruszonego prawa lub stosunku prawnego (por. wyrok SN z 18.12.1968 r., I PR 290/68, Biul. SN 1969, nr 6, s. 106; uchwała SN z 5.7.1995 r., I PZP 56/94, OSNAPiUS 1995, nr 24, poz. 299; wyrok SN z 4.3.2011 r., I CSK 351/10, LEX nr 785272; z 20.5.2011 r., II PK 295/10, LEX nr 898699; z 5.9.2012 r., IV CSK 589/11, LEX nr 1232242).</p> <p>Z tych względów, Sąd drugiej instancji podziela stanowisko Sądu Okręgowego, odnośnie do braku interesu prawnego powoda.</p> <p>Nie prowadzi do odmiennych konstatacji wątek sprawy karnej z udziałem powoda. Przede wszystkim rozstrzygnięcie sądu karnego nie dotyczy <em> <!-- -->stricte </em>stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży. Ważność umowy – jeżeli jest istotna dla kwalifikacji prawnej – musi być przez ten sąd badana. Nie ma zatem konieczności wydania w tej sprawie wyroku cywilnego. Należy podkreślić, że nieważność, na którą powołuje się powód wynika z ustawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art.58 k.c.</a>), a ewentualny wyrok sądu w tej kwestii będzie miał tylko charakter deklaratoryjny.</p> <p>Co więcej, interes prawny związany ze sprawą karną został podniesiony przez pełnomocnika powoda dopiero w wystąpieniu końcowym na ostatniej rozprawie przed Sądem Okręgowym (protokół rozprawy z 9.6.2015 r. 00:51-00:52), zaś jedyny dowód na charakter sprawy karnej został dołączony do apelacji (kopia aktu oskarżenia z 2003 r., k.216) oraz na rozprawie apelacyjnej (protokół rozprawy przed Sądem Rejonowy w Warszawie z dnia 2 października 2017 r. w sprawie sygn. akt III K 705/09, k.337). Dowody te w żaden jednak sposób nie tłumaczą interesu prawnego powoda w ustaleniu nieważności umowy z dnia 31 maja 2001 r.</p> <p>Odnosząc się natomiast do postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sygn. akt I C 721/15 o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego (k. 343) należy stwierdzić, że tylko w takim postępowaniu powód może zapobiec egzekucji należności z nieważnej czynności prawnej i to jest powództwo dalej idące niż oparte na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art.189 k.p.c.</a> </p> <p>W tym stanie rzeczy apelacja powoda na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art.385 k.p.c.</a> podlegała oddaleniu.</p> <p>SSA Jakub Rusiński SSA Mirosław Ożóg SSA Andrzej Lewandowski</p> </div>