III SA/Kr 859/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego skargę oddala UZASADNIENIE Decyzją z dnia 14 czerwca 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z. B. (dalej jako skarżący) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2019 r. [...] przyznającą skarżącemu dodatek mieszkaniowy w wysokości 209,11 zł na okres sześciu miesięcy począwszy od dnia 1 maja 2019 roku do 31 października 2019 r., w tym ryczałt: z tytułu braku wyposażenia w instalację doprowadzającą ciepłą wodę i z tytułu braku wyposażenia w instalację gazu przewodowego w wysokości 9,72 zł; Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnymi faktycznym: Organ I instancji przyznał skarżącemu dodatek mieszkaniowy w wysokości 209,11 zł na okres sześciu miesięcy począwszy od dnia 1 maja 2019 roku do 31 października 2019 r., w tym ryczałt: z tytułu braku wyposażenia w instalację doprowadzającą ciepłą wodę i z tytułu braku wyposażenia w instalację gazu przewodowego w wysokości 9,72 zł. W odwołaniu skarżący zakwestionował wliczenie do jego dochodu nadpłaty podatku dochodowego w kwocie 392 zł. Jego zdaniem kwota zwrotu podatku nie mieści się w katalogu dochodów uprawniających do dodatku mieszkaniowego. W związku z powyższym domagał się ponownego ustalenia wysokości przysługującego mu dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia 14 czerwca 2019 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji powołało art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz wskazało, że skarżący zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 40.14 m2, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i osiąga dochód z renty i innych dochodów w wysokości 926,44 zł miesięcznie. W dacie złożenia przez skarżącego wniosku, 175% kwoty najniżej emerytury to kwota 1.925,00 zł. Z uwagi na fakt, że wniosek został złożony w kwietniu 2019 r. i mając na uwadze art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych należało wziąć pod uwagę dochody gospodarstwa domowego z trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, a mianowicie ze stycznia, lutego i marca 2019 r. Zatem do dochodu skarżącego należało wliczyć rentę w łącznej wysokości 2.387,31 zł oraz zwrot z rozliczenia podatku za 2018 r. w wysokości 392,00 zł wypłacony w marcu 2019 r. Łączny dochód za w/w okres wynosił kwotę 2.779,31 zł. Odnosząc się do zarzutu skarżącego kwestionującego prawidłowość wyliczenia dochodu skarżącego, Kolegium wskazało, że argumentacja skarżącego się nie może zostać uwzględniona, ponieważ nie znajduje ona oparcia w przepisach. Ani organ, ani skarżący nie mają możliwości wyboru okresu, z jakiego nastąpi wyliczenie dochodu na potrzeby przyznania dodatku mieszkaniowego. Kwestia ta została przesądzona przez ustawodawcę, który w art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazał, że warunkiem ubiegania się o dodatek mieszkaniowy jest uzyskanie "średniomiesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego" w wysokości nie przekraczającej procentowo wskazanych kwot niniejszej emerytury. Zdaniem Kolegium organ prawidłowo doliczył do dochodu skarżącego wszystkie przysporzenia majątkowe - w tym zwrot nadpłaty w podatku za 2018 r., bowiem został on wypłacony w marcu 2019 r., a ten miesiąc mieścił się w 3 - miesięcznym okresie poprzedzającym datę złożenia wniosku. Nadto zwrot nadpłaty w podatku nie został wymieniony wśród świadczeń podlegających odliczeniu od dochodu, wymienionych w art. 3 ust. 3 zd. drugie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Na poparcie swoich twierdzeń Kolegium powołało wyrok WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 331/11, w którym Sąd wskazał, że określenie w ustawie o dodatkach mieszkaniowych dochodu jako "wszelkich przychodów" oznacza, że zaliczone są do niego wszystkie przysporzenia majątkowe (poza wyjątkami wskazanymi w ustawie) uzyskane faktycznie w okresie przyjmowanym do wyliczenia średniego dochodu rodziny. W konsekwencji powoduje to, że nie tylko przychody uzyskiwane regularnie, ale także te o charakterze sporadycznym, incydentalnym podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu art. 3 ust. 3 ww. ustawy. Ponieważ powierzchnia użytkowa zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego wynosi 40,14 m2 i jest większa od powierzchni normatywnej, która dla gospodarstwa 1 - osobowego wynosi 35,00 m2, wydatki mieszkaniowe organ I instancji prawidłowo dokonał przeliczenia na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz z ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (35,00 m2 + 30% x 35,00 m2 = 35,00 m2 + 10,5 m2 = 45,50 m2). Z wyliczenia dokonanego przez organy wynika, że powierzchnia mieszkania skarżącego nie jest większa od powierzchni dopuszczalnej. Zatem wydatki na lokal zajmowany przez skarżącego dla potrzeb wyliczenia dodatku mieszkaniowego wynoszą kwotę 380,62 zł. Z uwagi na fakt, iż powierzchnia zajmowanego przez skarżącego lokalu jest większa od powierzchni normatywnej, która dla gospodarstwa jednoosobowego wynosi 35.00 m2 wydatki przeliczono na normatywną powierzchnię użytkową lokalu: (380,62 zł : 41.14 m:) x 35.00 m2 = 331,88 zł. Kwotę wskazanych wyżej wydatków należało jeszcze organ powiększył o wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu z tytułu braku wyposażenia mieszkania w instalację doprowadzającą ciepłą wodę, stanowiący równowartość 20 kwh energii elektrycznej na jedną osobę i wynoszący 10,80 zł (20 kWh x 0,54 zł x 1 os.) oraz braku wyposażenia mieszkania w gaz przewodowy z zewnętrznego źródła wynoszący 5,40 zł (10 kWh x 0.54 zł x 1 os.). Całość wydatków brana pod uwagę przy wyliczaniu dodatku mieszkaniowego wynosi zatem kwotę 348,08 zł. Jak wynika z przepisów ustawy 1-osobowe gospodarstwo domowe ponosi wydatki w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego (15% x 926,44 zł), co daje kwotę 138,97 zł. Natomiast dodatek mieszkaniowy oblicza się jako różnicę miedzy sumą wydatków a kwotą udziału własnego gospodarstwa domowego w wydatkach: 348.08 zł - 138.97 zł = 209,11 zł. W celu ustalenia wysokości ryczałtu z tytułu braku wyposażenia w instalację doprowadzającą ciepłą wodę oraz instalację doprowadzająca gaz wydatki skarżącego, o których mowa w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia sumuje się z wydatkami, o których mowa w § 3, a następnie oblicza się wskaźnik procentowy odpowiadający udziałowi wydatków, o których mowa w § 3 w łącznej kwocie wydatków, co w niniejszym przypadku wynosi 4,65%. Kwota ryczałtu będąca częścią dodatku mieszkaniowego, która jest wypłacana do rąk wnioskodawcy, stanowi iloczyn obliczonego dodatku mieszkaniowego i wskaźnika, o którym mowa w ust. 1. Zatem, kwota ryczałtu wynosi 9,72 (209,11 zł x 4,65%). Należy też wyjaśnić, iż zgodnie z art. 7 ust. 5 dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku. Ponieważ skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu 4 kwietnia 2019 r., dlatego dodatek przysługuje od 1 maja 2019 r. Kolegium podkreśliło, że ustawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Kolegium, skarżący wskazał, iż nie zgadza się z treścią decyzji Kolegium oraz treścią decyzji organu I instancji, ponieważ organy błędnie wyliczyły do jego dochodu kwotę 392 zł nadpłaty podatku dochodowego, ustalając jego dochód na kwotę 2.779,31 zł. Zdaniem Skarżącego, kwota zwrotu podatku nie mieści się w katalogu dochodów uprawniających do dodatku mieszkaniowego. W związku z powyższym Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302, zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i nie ma podstaw o wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Zasadniczą kwestią sporną w sprawie była możliwość zaliczenia przez organy nadpłaty w podatku dochodowym za 2018 r., w kwocie 392 zł, który został wypłacony skarżącemu w marcu 2019 r., do dochodu skarżącego stanowiącego na gruncie przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych podstawę ustalenia zarówno prawa do dodatku mieszkaniowego, jak i jego wysokości. Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpatrywanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach (Dz.U.2017.180; dalej jako "ustawa o dodatkach"). Przyznanie dodatku mieszkaniowego uzależnione jest od spełnienia przesłanek o charakterze dochodowym określonym w art. 3 ust. 3 w myśl którego za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego, zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r., świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 oraz z 2019 r. poz. 730, 752 i 992), świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, ze zm.), dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 924), dopłaty do czynszu, o której mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania (Dz. U. poz. 1540 oraz z 2019 r. poz. 1309), świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529) oraz świadczenia uzupełniającego przyznanego na podstawie ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. poz. 1622). Ustawa o dodatkach mieszkaniowych zawiera więc własną definicję dochodu, za który uznaje przychody faktycznie uzyskane. Z orzecznictwa sądów administracyjnych poza koniecznością ustalania dochodu w jego faktycznej wysokości wynika tez konieczność ścisłej interpretacji art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 1858/03, WSA w Szczecinie z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 236/08, oraz z 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II A/Sz 277/10 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1239/18). Określenie w ustawie o dodatkach mieszkaniowych dochodu jako "wszelkich przychodów" oznacza, że zaliczone są do niego wszystkie przysporzenia majątkowe (poza wyjątkami wskazanymi w ustawie) uzyskane faktycznie w okresie przyjmowanym do wyliczenia średniego dochodu rodziny. W konsekwencji powoduje to, iż nie tylko przychody uzyskiwane regularnie, ale także te o charakterze sporadycznym, incydentalnym podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy. (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Go 346/2007 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Z całą pewnością ustawodawca w powołanym przepisie jednoznacznie określił listę odliczeń świadczeń od dochodu w formie katalogu zamkniętego i stosowanie wykładni rozszerzającej stanowiłoby nadużycie prawa przez organy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organy prawidłowo zaliczyły do dochodu skarżącego uzyskanego w okresie od stycznia do marca 2019 r. nadpłatę w podatku dochodowym za 2018 r. w kwocie 392 zł, wypłaconą skarżącemu w marcu 2019 r., ponieważ z powołanego przepisu wynika, że organy miały obowiązek doliczyć do dochodu uzyskanego przez skarżącego w przedmiotowym okresie wszelkie przychody, a więc także nadpłatę w podatku dochodowym za 2018 r., wypłaconą skarżącemu w marcu 2019 r. Dlatego też Sąd nie uwzględnił zarzutu skarżącego, że dla celów wyliczenia dodatku mieszkaniowego organy przyjęły nieprawidłową kwotę dochodów skarżącego poprzez doliczenie do tego dochodu kwoty 392 zł. Podkreślić także należy, że przyznanie dodatku mieszkaniowego uzależnione jest także od wymogu nieprzekroczenia normatywnej powierzchni użytkowej lokalu, obliczonego według art. 5 ustawy o dodatkach. Skarżący nie zakwestionował ustaleń dotyczących ponoszonych na lokal wydatków, powierzchni lokalu czy ryczałtu z tytułu braku instalacji doprowadzającej ciepłą wodę oraz instalacji gazowej. Wartości te zostały przyjęte zgodnie ze składanymi przez stronę oraz zarządcę budynku dokumentami oraz wyjaśnianiami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dokonało szczegółowej analizy poszczególnych obliczeń w formie matematycznego zapisu. Powyższe wyliczenie jest przejrzyste, kompletne i zawiera wszystkie niezbędne dla ustalenia wysokości dodatku elementy i wyliczenia, pozostające w zgodzie z przepisami ustawy o dodatku mieszkaniowym. Również same wyliczenia, w tym zakresie nie są kwestionowane przez skarżącego. W wyliczeniach tych w oparciu o prawidłowo zastosowany art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach wskazano, że po zsumowaniu dochodów skarżącego z tytułu reny oraz wypłaconej mu nadpłaty w podatku dochodowym za 2018 r., łączny trzymiesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wyniósł 2.779,31 zł. Następnie z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 6 cyt. ustawy w zaskarżonej decyzji wskazano, że wydatki na powierzchnię normatywną lokalu wyniosły razem 331,88 zł. Kwotę tą powiększono o wydatki stanowiące podstawę ryczałtu z tytułu braku wyposażenia mieszkania w instalację doprowadzającą ciepłą wodę oraz instalację gazową, co dało kwotę 348,08 zł. Po odjęciu od tej kwoty wydatków na jedną osobę w kwocie 138,97 zł, organ prawidłowo wyliczył dodatek mieszkaniowy dla skarżącego na kwotę 209,11 zł. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.