I OSK 145/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak- Kolczyńska (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant [...] po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 2137/15 w sprawie ze skargi T. F. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z 24 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T.F. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z [...] października 2015 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Centrum Szkolenia Policji w [...] z [...] sierpnia 2015 r. o uznaniu T.F. winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Uznając za prawidłowe zaskarżone orzeczenie, Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie bezsporne pozostaje, że [...] października 2014 r. w trakcie zajęć dydaktycznych prowadzonych przez skarżącego doszło do zdarzenia niekontrolowanego wystrzału amunicją ostrą bojową z osobistej broni typu Glock, należącej do T.F.. Niekontrolowany wystrzał padł w stronę drzwi wejściowych pomieszczenia, w którym odbywało się szkolenie, powodując ich uszkodzenie. Niekwestionowane jest, że do takiego zdarzenia nie powinno dojść, bowiem niewątpliwie naraziło to zarówno słuchaczy biorących udział w szkoleniu jak i przypadkowe osoby, które mogły pojawić się w miejscu, w którym padł niekontrolowany strzał z broni ostrej zamiast szkolnej, na niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub życia. W ocenie Sądu, organ prawidłowo zakwalifikował zaistniałe zdarzenie, jako przewinienie dyscyplinarne i w oparciu o art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U z 2015 r., poz. 355 ze zm.) orzekł o ukaraniu T. F. i wymierzeniu mu kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku – art. 134 ww. ustawy. Skoro brak jest jakichkolwiek wątpliwości, że do takiego zdarzenia nie powinno dojść, a jednak doszło, to wyszkolony do prowadzenia dydaktyki policjant świadomy, że na zajęciach szkolnych dopuszczalne jest używanie amunicji szkoleniowej, a nie ostrej bojowej, winien ponieść odpowiedzialność dyscyplinarną. Prowadzący zajęcia dydaktyczne mógł i powinien przewidzieć, że pokaz przy użyciu amunicji bojowej ostrej z broni typu Glock zamiast amunicji szkolnej może narazić słuchaczy na niebezpieczeństwo. Twierdzenia i zarzuty skarżącego, że doszło do dysfunkcji broni Glock Sąd uznał za nieprzekonywujące w kontekście opinii biegłego z zakresu broni bojowej, który wykluczył taką dysfunkcję, nadto w kontekście faktu, że skarżący, ani przed feralnymi zajęciami, ani przez okres kilku miesięcy po zdarzeniu nie zgłaszał nieprawidłowości w funkcjonowaniu broni typu Glock. Zdaniem Sądu, nawet gdyby nie wykluczono dysfunkcji broni to i tak nic nie usprawiedliwiałoby użycia przez skarżącego w trakcie zajęć dydaktycznych broni ostrej bojowej zamiast szkolnej. Stosownie do § 12 Instrukcji w sprawie warunków policyjnych strzelań z broni palnej oraz strzelań (rzutów) chemicznymi środkami obezwładniającymi (Dz. Urz. Komendant Główny Policji z 2006 Nr 3, poz. 9) stanowiącej załącznik Nr 2 do decyzji Komendanta Głównego Policji z 30 grudnia 2005 r. w sprawie szkolenia strzeleckiego policjantów, zabrania się posiadania amunicji bojowej ostrej podczas treningu bezstrzałowego. Wyjaśnienia skarżącego, że przerwał trening bezstrzałowy i przystąpił do innego pokazu z użyciem broni Glock i ostrej amunicji nie eksculpuje policjanta dydaktyka. Oczywistym jest, że zgodnie z treścią Instrukcji policjant nie powinien "posiadać" amunicji bojowej (ostrej) podczas treningu bezstrzałowego. Skoro policjant dydaktyk przerwał trening bezstrzałowy i bezpośrednio po nim przystąpił do innej prezentacji to oczywistym i logicznym jest, że w trakcie treningu bezstrzałowego, wbrew § 12 Instrukcji posiadał w trakcie treningu bezstrzałowego amunicję bojową ostrą, co było zabronione. Jak podkreślił Sąd, § 10 Instrukcji określa zakres treningu bezstrzałowego i przewiduje użycie jedynie amunicji szkolnej. Jednocześnie Sąd wskazał, że dla oceny prawidłowości prowadzonego postępowania dowodowego dyscyplinarnego bez znaczenia pozostaje, czy uwzględniono wszystkie zgłaszane w toku postępowania wnioski dowodowe, czy też ich część. Oczywistym jest, że nie wszystkie wnioski dowodowe powinny być dopuszczone, ale tylko te, które mogły mieć znaczenie dla oceny zdarzenia. I tak brak zabezpieczenia wystrzelonych przez skarżącego łusek z broni ostrej nie mógł mieć żadnego wpływu w przedmiotowej sprawie, bowiem fakt użycia amunicji ostrej został przyznany i zgłoszony przez skarżącego przełożonym bezpośrednio po zdarzeniu. Odnosząc się do zarzutu braku wyłączenia Komendanta CSP z postępowania wskazać należy, iż wydanie przez organ orzeczenia ([...] sierpnia 2015 r.) spowodowało ustanie możliwości jego wyłączenia. To, że Komendant CSP orzekał w przedmiocie zażalenia na odmowę uwzględnienia przez rzecznika dyscyplinarnego wniosku dowodowego o przesłuchanie Komendanta CSP nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, że przesłuchanie Komendanta CSP miało się odbyć na okoliczność przedawnienia, czyli okoliczność, którą i tak organ dyscyplinarny uwzględnia z urzędu. Informację w tym przedmiocie ustalono na podstawie dokumentów - akt postępowania, z których jednoznacznie wynikało, że postanowienie o wszczęciu postępowania zostało wydane [...] stycznia 2015 r., tj. przed upływem 90 dni od dnia zdarzenia ([...] października 2014 r.). Reasumując, Sąd uznał, że przesłuchanie Komendanta CSP na okoliczności wynikające z dokumentów było oczywiście zbędne. W ocenie Sądu, nie doszło też do uchybienia art.135f ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Sposób i zasady zapoznawania obwinionego z zebranym materiałem dowodowym reguluje art. 135i. Wobec nieuwzględnienia wniosków o uzupełnienie materiału dowodowego brak było podstaw do umożliwienia ponownego zapoznawania się skarżącego z materiałem dowodowym skoro materiał ten nie został uzupełniony. Odnosząc się do wymierzonej kary Sąd podzielił ocenę organu, iż jest ona adekwatna do czynu, pełni też charakter prewencyjny. Została wymierzona z uwzględnieniem dotychczasowej służby, stopnia zawinienia oraz braku poczucia naganności czynu. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku T. F., reprezentowany przez radcę prawnego, podniósł następujące zarzuty: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez odstąpienie od podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy Sąd I instancji uchybiając powołanym przepisom postępowania przyjął jak za własne ustalenia poczynione przez skarżone organy Policji, w sytuacji, gdy wbrew tym ustaleniom, obwiniony w trakcie treningu bezstrzałowego nie posiadał przy sobie amunicji ostrej bojowej, co czyni bezprzedmiotowym postawienie mu zarzutu przewinienia dyscyplinarnego; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 3 tej ustawy poprzez brak ich zastosowania wobec uznania przez Sąd, że organy Policji w toku prowadzonego postępowania nie naruszyły przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, co skutkowało oddaleniem skargi; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: 1) art. 132 w zw. z art. 132a ustawy o Policji polegające na zakwalifikowaniu zdarzenia z dnia 30 października 2014 r. jako przewinienia dyscyplinarnego, podczas gdy znamiona tego zdarzenia nie wyczerpały definicji ustawowej przewinienia dyscyplinarnego, o czym stanowią powołane przepisy ustawy o Policji; 2) art. 134h w zw. z art. 134c ustawy o Policji poprzez wymierzenie obwinionemu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku służbowym, w sytuacji gdy obwiniony nie popełnił jakiegokolwiek przewinienia dyscyplinarnego, a zatem brak było podstaw do orzekania w tym przedmiocie; 3) art. 135c ust. 2 ustawy o Policji poprzez podjęcie próby zapoznania obwinionego z orzeczeniem dyscyplinarny przed rozpoznaniem złożonego w dniu 1 września 2015 r. wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie przełożonego dyscyplinarnego, tj. Komendanta Centrum Szkolenia Policji w [...], podczas gdy wniosek ten winien zostać prawomocnie rozpoznany przed wydaniem i doręczeniem obwinionemu orzeczenia dyscyplinarnego; 4) art. 135f ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji poprzez uniemożliwienie zgłoszenia nowych wniosków dowodowych po zapoznaniu się przez obwinionego i jego obrońcę z postanowieniami Komendanta CSP w [...] z [...] sierpnia 2015 r. o rozpatrzeniu zażaleń na postanowienia rzecznika dyscyplinarnego, doręczonych obwinionemu w dniu 26 sierpnia 2015 r. a obrońcy w dniu 31 sierpnia 2015 r. oraz wydanie w dniu [...] sierpnia 2015 r. przez rzecznika dyscyplinarnego postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych, które to postanowienie zostało doręczone obwinionemu w dniu 26 sierpnia 2015 r., a obrońcy w dniu 31 sierpnia 2015 r. i jednocześnie nie zawierało w swej treści pouczenia o możliwości zapoznania się - przed wydaniem orzeczenia - z aktami postępowania dyscyplinarnego; 5) art. 135i ust. 1 i ust. 7 ustawy o Policji poprzez brak zapoznania obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego po przeprowadzeniu czynności dowodowych i uznaniu, że zostały wyjaśnione wszelkie istotne okoliczności sprawy, a tym samym bezpodstawnym i bezprawnym wydaniu w dniu [...] sierpnia 2015 r. przez rzecznika dyscyplinarnego postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych, podczas gdy obwiniony po negatywnym rozpoznaniu wcześniej zgłoszonych wniosków dowodowych, miał prawo do wniesienia kolejnych wniosków dowodowych w obronie swoich słusznych praw, czego jednak został pozbawiony; 6) art. 135c ust. 2 i ust. 6 ustawy o Policji poprzez brak nadania biegu wnioskowi z dnia 1 września 2015 r. o wyłączenie od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym przełożonego dyscyplinarnego, podczas gdy nie zostało jeszcze doręczone ani pełnomocnikowi ani obwinionemu orzeczenie Nr [...] z dnia [...] września "2915 r." a tym samym nie weszło do obrotu prawnego i nie wywołało jakichkolwiek skutków prawnych. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Przedstawienie motywów, dla których nieuzasadnionymi pozostawały zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego należy poprzedzić ogólnym spostrzeżeniem co do braku precyzji w formułowaniu podniesionych zarzutów. Uwaga ta nie dotyczy wszystkich wyprowadzanych wadliwości, z uwagi jednak powtarzalność tego uchybienia wymaga jednoznacznego wskazania, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny zastępować fachowego pełnomocnika, ani domyślać się, której z norm objętych wspólnym przepisem głównej jednostki redakcyjnej aktu prawnego określony zarzut dotyczy. Nie jest zatem wystarczające przywołanie np. art. 132 ustawy o Policji, w sytuacji, gdy przepis ten składa się z wielu mniejszych jednostek redakcyjnych regulujących odmienne sytuacje. Wadliwości takie nie uniemożliwiają jednak dokonania instancyjnej kontroli zaskarżonego wyroku. Zastrzeżenie to było jednak konieczne choćby z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesionymi w skardze kasacyjnej zarzutami. W tych warunkach należało odmówić słuszności zarzutowi naruszenia art. 132 w zw. z art. 132a ustawy o Policji. Podkreślić należy, że art. 132 ust. 1 ustawy o Policji jest przepisem ogólnym określającym zasadę odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta za naruszenie dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W kolejnych jednostkach redakcyjnych zawarto otwarty katalog naruszeń dyscypliny służbowej (ust. 2-3) oraz określono zasady dotyczące wszczęcia postępowania (ust. 4-4c). Z kolei zaś art. 132a ustawy o Policji zakreśla warunki dla przyjęcia przewinienia dyscyplinarnego za zawinione. Jak wywodzi skarga kasacyjna, Sąd I instancji nieprawidłowo za organami uznał, że skarżący dopuścił się przewinienia polegającego na posiadaniu amunicji bojowej, w sytuacji gdy w rzeczywistości takiej amunicji w trakcie treningu bezstrzałowego nie posiadał. Wyjaśnił, że na zajęciach dydaktycznych oprócz strzelania ćwiczone są różne czynności techniczne z użyciem amunicji i bez niej, tzw. trening bezstrzałowy. Oś strzelnicza nie jest jednak sterylnym, wolnym od amunicji miejscem pozostając niezbędna do prowadzenia zajęć, a na każdych zajęciach się strzela. Sąd za organami wadliwie przyjął, jakoby obwiniony miał zamiar strzelać, podczas gdy miał on jedynie rozładować broń, którą to czynność przeprowadza się w bezpiecznym kierunku. Nastąpiła jednak dysfunkcja broni, czy też amunicji i padł niekontrolowany strzał. Stwierdzić należy, że przytoczona wyżej argumentacja jest wewnętrznie sprzeczna. Z jednej strony skarżący wskazuje, że broni nie posiadał, a jednocześnie wyjaśnia z jakich to powodów mogło dojść do niekontrolowanego wystrzału. Wytłumaczeniem tego stanu sprawy może być wywodzona w skardze kasacyjnej zarządzona i zaakceptowana przez przełożonego, przerwa w treningu bezstrzałowym celem przeprowadzenia pokazu. Ze znajdującego się w aktach sprawy konspektu szkolenia wynika, że trening bezstrzałowy przeprowadzany jest w zakresie podstawowych elementów technicznych decydujących o skuteczności strzelania z jednoczesnym przypomnieniem o najważniejszych zasadach bezpieczeństwa (k. 44). Po przeprowadzonym treningu bezstrzałowym, kolejnym punktem szkolenia przewidzianym w załączniku do konspektu były warunki strzelania dynamicznego. Z pkt 3 Zasad bezpieczeństwa na strzelnicy krytej, zatwierdzonych przez Zastępcę Komendanta Centrum Szkolenia Policji (k. 52), wynika, że poza linią ognia i miejscem przeznaczonym do treningu bezstrzałowego, przebywający na terenie obiektów strzelnicy noszą broń rozładowaną z odłączonym magazynkiem - krótką w kaburze, długą w położeniu "na pas". Jednocześnie w myśl postanowień pkt 6, zabrania się strzelać z broni technicznie niesprawnej (1), amunicją niesprawną (2a), do obiektów i urządzeń nie będących celem (3). Nie budzi wątpliwości, że przytoczone wyżej zasady obowiązujące w miejscu, gdzie doszło do zdarzenia z udziałem obwinionego, nie zostały należycie dochowane. Winą za zaistniałą sytuację nie sposób obarczać funkcjonariusza, który zaakceptował plan szkolenia. Prawidłowości stanowiska Sądu I instancji co do oceny zdarzenia nie mogły również podważyć argumenty dotyczące wadliwości broni, tudzież amunicji, które nie zostały potwierdzone. Nie zwalnia to bowiem prowadzącego szkolenie od dochowania należytej w tych warunkach ostrożności poprzez dochowanie opisanych wyżej zasad. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania za uzasadniony zarzut naruszenia art. 134h w zw. z art. 134c ustawy o Policji. Charakter przewinienia dyscyplinarnego oraz stopień zawinienia zostały prawidłowo ocenione przyjmując, że adekwatną do zaistniałej sytuacji karą, spośród wymienionych w art. 134 tej ustawy, będzie ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Odmawiając słuszności zarzutowi naruszenia art. 135c ust. 2 ustawy o Policji podkreślić trzeba, że przepis ten stanowi, iż przełożonego dyscyplinarnego i rzecznika dyscyplinarnego można wyłączyć od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym także z innych uzasadnionych przyczyn. Nie sposób uznać za uzasadnione twierdzenia skargi kasacyjnej, że do naruszenia tego przepisu doszło na skutek wydania i próby doręczenia obwinionemu orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Centrum Szkolenia Policji w sytuacji, gdy nie został rozpoznany złożony wniosek o wyłączenie w sprawie przełożonego dyscyplinarnego. Jak wynika z akt sprawy, orzeczenie w postępowaniu dyscyplinarnym organu I instancji zostało wydane [...] sierpnia 2015 r. Strona odmówiła w dniu 3 września 2015 r. osobistego odbioru orzeczenia. W związku z tym zostało ono doręczone pełnomocnikowi strony za pośrednictwem poczty w dniu 8 września 2015 r. Z akt sprawy wynika również, że wniosek o wyłączenie w tej sprawie Komendanta Centrum Szkolenia Policji w [...] (k. 67) został złożony drogą pocztową w dniu 1 września 2015 r., a zatem już po wydaniu orzeczenia dyscyplinarnego. Nie sposób zatem uznać za usprawiedliwione twierdzenia skargi kasacyjnej, że brak rozpoznania tego wniosku, w sytuacji gdy wydane orzeczenie nie weszło jeszcze do obrotu prawnego, stanowiło o naruszeniu art. 135c ust. 2 i ust. 6 ustawy o Policji. Brak również podstaw do przyjęcia, by Sąd I instancji naruszył art. 135f ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji oraz art. 135i ust. 1 i ust. 7 tej ustawy. Oba te zarzuty oparte są na argumencie, iż obwiniony został pozbawiony możliwości obrony swych praw poprzez zgłaszanie przed organem I instancji wniosków dowodowych. Zaznaczyć jednak trzeba, że wadliwość taka mogłaby odnieść zamierzony skutek tylko wówczas, gdyby zostało wykazane, iż zarzucone uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, publ. w ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157). W rozpoznawanej sprawie związku takiego nie wykazano. Skarżący kasacyjnie nie wskazuje też obecnie żadnego wniosku dowodowego, którego z tego powodu nie mógł złożyć. Co więcej, zauważyć trzeba, że wyprowadzane wadliwości dotyczyły postępowania przed organem I instancji, w odwołaniu zaś strona skorzystała z możliwości złożenia wniosków dowodowych, miała też możliwość wielokrotnie wypowiedzieć się w sprawie i złożyć wnioski, które uznawała za słuszne. W świetle powyższego należało odmówić trafności podniesionym w skardze kasacyjnej zarzutom naruszenia przepisów postępowania. Brak wykazania, że doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego czyni podniesione zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. nieuzasadnionymi. Zauważyć przy tym trzeba, że art. 3 § 3 p.p.s.a. jest przepisem kompetencyjnym określających kognicję sądów administracyjnych w sprawach, w których przepisy szczególne przewidują sądową kontrolę działalności administracji publicznej. Natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi o granicach, w jakich sąd I instancji rozstrzyga sprawę poddaną jego kontroli. Na jego podstawie sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze. Przyjmuje się zatem, że sąd ma obowiązek badania istotnych aspektów sprawy, to znaczy takich, które mają znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że argumentacja skargi kasacyjnej nie zdołała wyprowadzić uchybień organów, które mogłyby rzutować na prawidłowość stanowiska przyjętego przez Sąd I instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.