Ppolska.starec← UrzadnikВойти

IX Ca 862/17

Суды общей юрисдикции2017-12-18
Номер дела
IX Ca 862/17
Дата решения
2017-12-18
Тип
DECISION

Судьи

Agnieszka Żegarska (PRESIDING_JUDGE)Jacek BarczewskiMirosław Wieczorkiewicz

Правовое основание

Резюме

"art. 38 ust. 3 ustawy z 14 lipca 1964r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie ma zastosowania do spadkobierców osób wymienionych w tym przepisie"

Текст решения

<p>Sygn. akt IX Ca 862/17</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 18 grudnia 2017 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Agnieszka Żegarska (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SO Mirosław Wieczorkiewicz</p> <p>SO Jacek Barczewski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekr. sądowy Agnieszka Najdrowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2017 r. w Olsztynie na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">P. K. (1)</span> </p> <p>z udziałem Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I Ns 517/16,</p> <p>p o s t a n a w i a:</p> <p>oddalić apelację.</p> <p>Mirosław Wieczorkiewicz Agnieszka Żegarska Jacek Barczewski </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IX Ca 862/17 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawca <span class="anon-block">P. K. (2)</span> wniósł o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie na swoją rzecz prawa własności działek gruntu o numerach <span class="anon-block">(...)</span> (zabudowanej budynkiem mieszkalnym), <span class="anon-block">(...)</span>- stanowiących nieruchomość położoną w <span class="anon-block">R.</span> nr <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>W uzasadnieniu wskazał, że w kwietniu 1989 r. wraz z matką zamieszkał w budynku położonym na ww. nieruchomości - zajmowanym przez <span class="anon-block">Z. N. (1)</span>. W zamian za opiekę nad samotnym i znajdującym się w starszym wieku <span class="anon-block">Z. N. (1)</span>, własność gospodarstwa miała przejść na <span class="anon-block">T. M.</span> (matka wnioskodawcy). Następnie - po śmierci <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> - okazało się, że stan prawny ww. nieruchomości nie został uregulowany. Wnioskodawca uiszczał należności publicznoprawne za nieruchomość objętą wnioskiem.</p> <p>Uczestnik Skarb Państwa - reprezentowany przez Starostę <span class="anon-block"> (...)</span> - wskazał, że <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> był wpisany do dokumentacji nieruchomości jako jej użytkownik. Własność przypisana była <span class="anon-block">R. T.</span> i jego żonie <span class="anon-block">L.</span> z domu <span class="anon-block">E.</span>, którzy wyjechali do Niemiec. Dla nieruchomości nie urządzono zbioru dokumentów ani nie założono księgi wieczystej. Stan prawny nieruchomości nie uległ zmianie za wyjątkiem oznaczenia działek gruntu - wymienione w księdze gruntowej parcele<span class="anon-block">(...)</span> odpowiadają dzisiejszym <span class="anon-block">działkom (...)</span> w jednostce rejestrowej nr <span class="anon-block">(...)</span> jak i <span class="anon-block">działek nr (...)</span> w jednostce rejestrowej nr<span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Postanowieniem z dnia 25 maja 2017 r., Sąd Rejonowy w Olsztynie oddalił wniosek (pkt. I) oaz stwierdził, że każdy z uczestników postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie (pkt. II).</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że nieruchomość położona w <span class="anon-block">R.</span> nr<span class="anon-block">(...)</span> -stanowiąca <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span> (zabudowanej budynkiem mieszkalnym), <span class="anon-block">(...)</span> - nie posiada założonego zbioru dokumentów ani księgi wieczystej. Wchodzące w skład ww. nieruchomości działki gruntu, zostały zewidencjonowane w księdze gruntowej - przy czym zawarte w niej oznaczenia są odmienne od funkcjonujących aktualnie w obrocie. Parcele <span class="anon-block">(...)</span>odpowiadają dzisiejszym <span class="anon-block">działkom (...)</span> w jednostce rejestrowej nr <span class="anon-block">(...)</span> jak i <span class="anon-block">działek nr (...)</span> w jednostce rejestrowej nr <span class="anon-block">(...)</span>. Zgodnie z treścią wypisu z rejestru gruntów, właścicielem nieruchomości gruntowej stanowiącej <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span> (zabudowanej budynkiem mieszkalnym), <span class="anon-block">(...)</span>jest <span class="anon-block">R. T.</span>.</p> <p>Następnie Sąd I instancji ustalił, że <span class="anon-block">R. T.</span> przed II wojną światową mieszkał w domu posadowionym na przedmiotowej nieruchomości wraz z żoną - <span class="anon-block">Ł. T.</span> oraz córkami - <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">G. T. (1)</span>. <span class="anon-block">R. T.</span> zginął w czasie II wojny światowej. W 1958 r. <span class="anon-block">Ł. T.</span> złożyła podanie do Prezydium Państwowej Rady Narodowej o wyrażenie zgody na jej wyjazd do Niemieckiej Republiki Federalnej wraz z córkami. Wniosek rozpoznano pozytywnie. Warunkiem wyjazdu było przedłożenie m.in. aktu notarialnego wyzbycia się prawa własności posiadanej nieruchomości. <span class="anon-block">Ł. T.</span> złożyła zaświadczenie o wyzbyciu się prawa własności nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span> (gm. <span class="anon-block">D.</span>). W dniu 8 sierpnia 1958 r. <span class="anon-block">Ł.</span>, <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">G. T. (2)</span> wyjechały do Niemieckiej Republiki Federalnej.</p> <p>Ponadto Sąd Rejonowy ustalił, że na ww. nieruchomości mieszkał następnie <span class="anon-block">B. N.</span> wraz z żoną <span class="anon-block">M.</span> i synami <span class="anon-block">L.</span> i <span class="anon-block">Z.</span>, urodzonymi w latach 50-tych XX wieku. Państwo <span class="anon-block">N.</span> na nieruchomości gruntowej wypasali zwierzęta hodowlane. Od końca 1988 r., po śmierci rodziców i brata, <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> samodzielnie gospodarował na nieruchomości w <span class="anon-block">R.</span>. Nie wypasał zwierząt. Ze względu na zły stan zdrowia poszukiwał pomocy w gospodarstwie i opieki. Opiekę taką zaoferowała <span class="anon-block">T. M.</span>, która w 1988 r. zamieszkała na nieruchomości wraz ze <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> i swoim synem - 4-letnim wówczas wnioskodawcą. Wnioskodawca został zameldowany pod adresem <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">D.</span> w dniu 7 kwietnia 1989 r. <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> nie prowadził gospodarki rolnej. Nie hodował zwierząt, nie uprawiał pola. <span class="anon-block">T. M.</span> zajmowała się bieżącym utrzymaniem nieruchomości. Organizowała ocieplenie budynku oraz wymianę dachówek. Przeprowadzała remonty wewnątrz budynku - w tym założenie instalacji kanalizacyjnej. Uiszczała również podatki i inne należności publicznoprawne związane z posiadaniem nieruchomości. Następnie wnioskodawca wybudował nowe ogrodzenie. Wnioskodawca nie zgłaszał staroście faktu przeprowadzenia remontów, nie występował o pozwolenia na budowę, przebudowę czy remont budynku. W 1994/5 r. <span class="anon-block">T. N.</span> wraz z wnioskodawcą zasadzili ziemniaki na części nieruchomości. Nie mieli innych upraw. Od roku 1995 wnioskodawca pomagał <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> w wyrębie kilku drzew z nieruchomości.</p> <p>Na końcu Sąd I instancji ustalił, że <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> obiecał <span class="anon-block">T. M.</span> oraz wnioskodawcy, że po jego śmierci nieruchomość stanie się ich własnością. <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> zmarł w 1998 r., jednakże przed śmiercią nie poczynił działań celem uregulowania sytuacji prawnej nieruchomości. Po śmierci <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> <span class="anon-block">T. M.</span> wyremontowała cały dom, tj. tę jego część, której przed śmiercią <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> ten nie pozwolił remontować. W 2000 r. został przeprowadzony remont budynku mieszkalnego, wykonano centralne ogrzewanie, wyremontowano podłogi, wzmocniono komin, wyremontowano dach, wykonano rynny, wyrównano podwórko. Od roku 2004 <span class="anon-block">T. M.</span> nie mieszka w nieruchomości. Wnioskodawca samodzielnie uiszcza należności publicznoprawne związane z używaniem nieruchomości. Aktualnie wnioskodawca wymienia instalację wodno-kanalizacyjną i elektryczną w budynku oraz ociepla dom. Wnioskodawca wymienił stolarkę okienną i drzwiową. Na gruntach nie ma upraw. Wykonano plantowanie całego terenu oraz drenaż terenu podmokłego. Wnioskodawca nie zgłaszał faktu wykonania prac do nadzoru budowlanego i nie uzyskiwał na ten cel pozwoleń.</p> <p>Sąd Rejonowy wskazał, że wnioskodawca i jego matka są posiadaczami nieruchomości objętej wnioskiem w złej wierze, ponieważ mieli pełną świadomość tego, iż zajmowany przez nich grunt nie stanowi przedmiotu ich własności. W ocenie Sądu I instancji, wnioskodawca i jego matka za życia <span class="anon-block">Z. N. (2)</span>, byli jedynie posiadaczami zależnymi nieruchomości. Ponadto wskazano, że okoliczności sprawy wskazują, iż wnioskodawca nie chciał ujawnić swojego posiadania nieruchomości wobec organów państwowych. Zdaniem Sądu Rejonowego, wnioskodawca nie mógł doliczyć do czasu swojego posiadania, okresu władztwa nad nieruchomością sprawowanego przez <span class="anon-block">Z. N. (2)</span>. Poprzednik prawny wnioskodawcy, nie był bowiem posiadaczem samoistnym nieruchomości. W tych okolicznościach uznano, że termin zasiedzenia nieruchomości (30 lat) nie upłynął, dlatego wniosek został oddalony. O kosztach procesu orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> w zw. 13 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2)">§ 2 k.p.c.</a> </p> <p>Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożył wnioskodawca, zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu I instancji w części, tj. w pkt. I.</p> <p>Wnioskodawca zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a> poprzez nie rozważenie całego materiału zebranego w sprawie, co w konsekwencji spowodowało wyciągnięcie mylnego wniosku, że wnioskodawca oraz <span class="anon-block">T. M.</span> i <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> nie byli posiadaczami samoistnymi będącej przedmiotem postępowania zabudowanej nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span> nr <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Mając powyższe na uwadze, wnioskodawca wniósł o zmianę postanowienia w zaskarżonej części i stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span> nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o pow. 0,02 ha, nr <span class="anon-block">(...)</span> o pow. 0,01 ha, nr <span class="anon-block">(...)</span>o pow. 0,60 ha, <span class="anon-block">(...)</span> o pow. 0,21 ha i <span class="anon-block">(...)</span> o pow. 1,34 ha przez wnioskodawcę.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest bezzasadna.</p> <p>Kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia, doprowadziła Sąd Okręgowy do przekonania, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji - pomimo niepełnych ustaleń faktycznych i stwierdzonych błędów w rozważaniach prawnych - jest prawidłowe i ostatecznie zasługuje na aprobatę.</p> <p>W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Sąd Rejonowy w żaden sposób nie odniósł się, do stanu prawnego nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span> wynikającego z <span class="anon-block">G.</span> (niemieckiej księgi gruntowej). W rozważaniach prawnych kwestionowanego orzeczenia, brak jest również jakiegokolwiek odniesienia do treści przedmiotowego dokumentu oraz spraw związanych z prawem własności przedmiotowej nieruchomości. Ponadto w ocenie Sądu Okręgowego , Sąd I instancji błędnie stwierdził, że <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> i jego poprzednicy prawni nie byli posiadaczami samoistnymi zabudowanej nieruchomości gruntowej objętej wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia. Jednakże Sąd II instancji zaakceptował wniosek Sądu Rejonowego, że wnioskodawca jest posiadaczem przedmiotowej nieruchomości w złej wierze, co skutkuje brakiem upływu terminu koniecznego do stwierdzenia nabycia prawa własności przez zasiedzenie. Przedstawiona okoliczność przesądziła o oddaleniu apelacji .</p> <p>Wbrew bowiem twierdzeniom apelacji, wnioskodawca nie może doliczyć do czasu swojego posiadania, okresu posiadania <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> oraz jego rodziców <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">M. N. (1)</span>.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostaje fakt, że nieruchomość położona w <span class="anon-block">R.</span> nie ma uregulowanego stanu prawnego (brak urządzonej księgi wieczystej oraz zbioru dokumentów).</p> <p>Jednakże w aktach sprawy znajdują się dokumenty, pozwalające na ustalenie stanu prawnego istniejącego na przedmiotowym gruncie, przed jego zajęciem przez <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">M. N. (1)</span>, tj. wypis z rejestru gruntów (k. 36 - 37) oraz <span class="anon-block">G.</span> (k. 25 - 31).</p> <p>Jak zostało zaznaczone na wstępie rozważań, Sąd I instancji odniósł się jedynie do treści wypisu z rejestru gruntów.</p> <p>Z przedmiotowego dokumentu wynika, że jedynym właścicielem nieruchomości objętych wnioskiem jest <span class="anon-block">R. T.</span> (k. 36).</p> <p>Tymczasem w <span class="anon-block">G.</span> istnienie zapis wskazujący, że właścicielem nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span> jest <span class="anon-block">R. T.</span> i <span class="anon-block">L. T.</span> (z domu <span class="anon-block">E.</span>) na prawach wspólności majątkowo - małżeńskiej (k. 28).</p> <p>Z akt przesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, że <span class="anon-block">Ł. T.</span> w piśmie z dnia 18 marca 1958 r. adresowanym do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w <span class="anon-block">O.</span> podała, że jej mąż <span class="anon-block">R. T.</span> zginął w trakcie II wojny światowej (k. 57 i 59).</p> <p>Oznacza to, że własność nieruchomości objętej wnioskiem przeszła na spadkobierców <span class="anon-block">R. T.</span>.</p> <p>Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie sposób stwierdzić, czy po <span class="anon-block">R. T.</span> toczyło się jakiekolwiek postępowanie spadkowe. Należy jednak zaznaczyć, że - jak wynika z akt IPN (znajdujących się w kopercie na k. 59) i informacji uzyskanych od proboszcza Parafii <span class="anon-block">R.</span> - Katolickiej św. Apostołów <span class="anon-block">S.</span> i <span class="anon-block">J. T.</span> w <span class="anon-block">D.</span> (wydanych na podstawie ksiąg parafialnych, k. 38 - 39), <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">Ł. T.</span> posiadali dwie córki - <span class="anon-block">G.</span> i <span class="anon-block">E. T.</span>.</p> <p>Z powyższego wynika, że nieruchomość położoną w <span class="anon-block">R.</span> w drodze dziedziczenia nabyła <span class="anon-block">Ł. T.</span> (żona) oraz <span class="anon-block">G.</span> i <span class="anon-block">E. T.</span> (córki).</p> <p>Wniosek ten płynie zarówno z przepisów <span class="anon-block"> (...)</span> dotyczących dziedziczenia ustawowego (§ 1924 <span class="anon-block"> (...)</span> i § 1931 - 1933 <span class="anon-block"> (...)</span>) jaki przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460600328" title="Dekret z dnia 8 października 1946 r. - Prawo spadkowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 60, poz. 328 ()">Prawa spadkowego z dnia 8 października 1946 r.</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460600328" title="Dekret z dnia 8 października 1946 r. - Prawo spadkowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 60, poz. 328 (art. 17;art. 17 § 1;art. 22)">art. 17 § 1 i art. 22</a>).</p> <p>Warto przy tym zauważyć, że w niniejszej sprawie w zakresie dziedziczenia nieruchomości po <span class="anon-block">R. T.</span> nie znajduje zastosowania przepis art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1964 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.</p> <p>Zgodnie z powyższą regulacją, nieruchomości stanowiące zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460130087" title="Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich - Dz. U. z 1946 r. Nr 13, poz. 87 (art. 2;art. 2 ust. 1;art. 2 ust. 1 lit. b)">art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich</a> własność osób, którym wobec uzyskania przez nie stwierdzenia narodowości polskiej służyło obywatelstwo polskie, przechodzą z samego prawa na własność Państwa, jeżeli osoby te w związku z wyjazdem z kraju utraciły lub utracą obywatelstwo polskie. Osoby te tracą prawo rozporządzania nieruchomością z dniem, w którym złożyły właściwym organom polski dowód osobisty i otrzymały dokument uprawniający do wyjazdu za granicę.</p> <p>W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednoznacznie przyjęto, że przedstawiona regulacja nie ma zastosowania do spadkobierców osób wymienionych w przepisie art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1964 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2012 r., III CZP 88/11, <em> <!-- -->Lex nr 1167420</em>, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2005 r., IV CK 306/05, <em> <!-- -->Lex nr 399771</em>, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2002 r., I CKN 782/00, <em> <!-- -->Lex nr 55504</em>).</p> <p>Ponadto - wbrew twierdzeniom wnioskodawcy przedstawionym w piśmie procesowym z dnia 27 września 2016 r. (k. 44) - w rozpoznawanej sprawie nie znajduje także zastosowania przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460130087" title="Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich - Dz. U. z 1946 r. Nr 13, poz. 87 (art. 2;art. 2 ust. 1;art. 2 ust. 1 lit. b)">art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich</a>.</p> <p>Zgodnie z przytoczonym przepisem, z mocy samego prawa przechodzi na własność Skarbu Państwa wszelki majątek obywateli Rzeszy Niemieckiej i byłego <span class="anon-block">W.</span> Miasta <span class="anon-block">G.</span> z wyjątkiem osób narodowości polskiej lub innej przez Niemców prześladowanej.</p> <p>Tymczasem jak wynika z akt IPN, <span class="anon-block">Ł. T.</span> oraz <span class="anon-block">G.</span> i <span class="anon-block">E. T.</span> posiadały obywatelstwo polskie (kwestionariusze paszportowe) oraz posiadały polskie dowody osobiste.</p> <p>W aktach IPN znajduje się co prawda oświadczenie <span class="anon-block">Ł. T.</span> (złożone pod warunkiem wyjazdu do Niemiec), że wyzbyła się ona własności nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span>. Jednakże na podstawie materiału dowodowego sprawy nie sposób stwierdzić, na czym polegało wyzbycie się własności przedmiotowej nieruchomości oraz ewentualnie na jaki podmiot przeszło prawo własności gruntu <span class="anon-block">Ł. T.</span>. W aktach IPN nie znajduje się żadna decyzja administracyjna, potwierdzająca przejście prawa własności nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span> na Skarb Państwa.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego, najprawdopodobniej - na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460130087" title="Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich - Dz. U. z 1946 r. Nr 13, poz. 87 (art. 2;art. 2 ust. 1;art. 2 ust. 1 lit. b)">art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich</a> - uznano, że własność przedmiotowej nieruchomości przeszła z mocy prawa na Skarb Państwa.</p> <p>Jednakże jak wyjaśniono powyżej, przedstawiona regulacja - ze względu na posiadanie obywatelstwa polskiego przez spadkobierców <span class="anon-block">R. T.</span> - nie znajduje zastosowania w niniejszym postępowaniu.</p> <p>Przedstawione rozważania pozwalają na stwierdzenie, że własność nieruchomości objętej wnioskiem należy do spadkobierców <span class="anon-block">R. T.</span>. Jednakże przeprowadzone przez Sąd Rejonowy, poszukiwania jego żony i córek na terenie Niemiec nie przyniosły pozytywnego rezultatu. W tych okolicznościach nie sposób stwierdzić, czy spadkobiercy <span class="anon-block">R. T.</span> żyją i gdzie się znajdują.</p> <p>W niniejszej sprawie Sąd I instancji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 610;art. 610 § 1;art. 610 § 2)">art. 610 §1i 2 k.p.c.</a> powinien wezwać spadkobierców <span class="anon-block">R. T.</span> przez ogłoszenie, czego nie uczynił.</p> <p>Jednakże zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP 112/09, <em> <!-- -->Legalis nr 215205</em>).</p> <p>Z powyższych względów, Sąd II instancji nie mógł stwierdzić nieważności niniejszego postępowania na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt. 5 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>Dalej wskazać należy, że - wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia - <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> i jego poprzednicy prawni (<span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">M. N. (2)</span>) byli samoistnymi posiadaczami nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span>.</p> <p>Z zaświadczenia wystawionego przez Urząd Gminy w <span class="anon-block">D.</span> wynika, że <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">M. N. (1)</span> (rodzice <span class="anon-block">Z. N. (1)</span>) byli zameldowani na nieruchomości objętej wnioskiem (<span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">(...)-(...) D.</span>) od 24 marca 1960 r. (k. 131). Rodzice <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> zamieszkiwali na przedmiotowej nieruchomości do chwili śmierci (27 maja 1988 r. - <span class="anon-block">B. N.</span> i 31 stycznia 1989 r. - <span class="anon-block">M. N. (1)</span>).</p> <p>Z akt sprawy wynika, że Skarb Państwa nie ingerował w posiadanie przedmiotowej nieruchomości przez <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">M.</span> małż. <span class="anon-block">N.</span>. W tych okolicznościach, poprzednicy prawni <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> mogli władać nieruchomością położoną w <span class="anon-block">R.</span> jak właściciele. Ponadto należy zauważyć, że okoliczności sprawy wskazują na trwałe (faktyczne) wyzbycie się własności omawianych gruntów przez spadkobierców <span class="anon-block">R. T.</span>. <span class="anon-block">Ł. T.</span> wyjechała do Niemiec wraz z córkami w 1958 r. (akta IPN) i od tego czasu (59 lat) nikt z rodziny <span class="anon-block">T.</span> nie interesował się gruntami położonymi w <span class="anon-block">R.</span>.</p> <p>Warto przy tym zauważyć, że również Skarb Państwa nie dążył do uregulowania stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości. Zatem stwierdzić należy, że <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">M.</span> małż.<span class="anon-block">N.</span> a następnie <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> byli posiadaczami samoistnymi nieruchomości objętej wnioskiem. Ponadto z zeznań <span class="anon-block">T. M.</span> wynika, że <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> zachowywał się jak właściciel nieruchomości (k. 53).</p> <p>W tym miejscu rozważań, należy rozważyć charakter posiadania nieruchomości przez wnioskodawcę <span class="anon-block">P. K. (1)</span>.</p> <p>Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, do momentu śmierci <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> (25 marca 1996 r.), wnioskodawca i jego matka byli posiadaczami zależnymi nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span>.</p> <p>Z zeznań <span class="anon-block">T. M.</span> wynika, że zamieszkała w budynku położonym na nieruchomości objętej wnioskiem wraz - z małoletnim wówczas wnioskodawcą - w 1988 r. <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> miał zgodzić się na zamieszkiwanie świadka i wnioskodawcy w <span class="anon-block">R.</span> w zamian za pomoc w gospodarstwie domowym. Matka wnioskodawcy wyraźnie zeznała, że to <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> zachowywał się jak właściciel nieruchomości. Do momentu jego śmierci, <span class="anon-block">T. M.</span> mogła przeprowadzać remonty tylko w zamieszkałej przez siebie części domu (k. 53).</p> <p>Z powyższego wynika, że wnioskodawcę i jego matkę oraz <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> w istocie łączył stosunek zawierający elementy umowy najmu .</p> <p> <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> oddał bowiem do korzystania <span class="anon-block">T. M.</span> i jej synowi część swojego domu, w zamian za pomoc w gospodarstwie domowym, co w warunkach niniejszej sprawy mogło stanowiło swoistego rodzaju czynsz za najem. <span class="anon-block">T. M.</span> w zamian za zamieszkanie w <span class="anon-block">R.</span>, wykonywała na rzecz <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> usługi w postaci gotowania, prania i sprzątania (k. 53).</p> <p>Dopiero po śmierci <span class="anon-block">Z. N. (1)</span>, nastąpiło przekształcenie posiadania wnioskodawcy (oraz jego matki) w posiadanie samoistne. <span class="anon-block">T. M.</span> a następnie sam <span class="anon-block">P. K. (1)</span> wykonali na przedmiotowej nieruchomości szereg prac i remontów. W ocenie Sądu Okręgowego, nie ma przy tym znaczenia, że wnioskodawca nie zgłaszał wykonywanych prac do nadzoru budowlanego. Należy bowiem zauważyć, że zamanifestowanie zmiany charakteru posiadania, powinno nastąpić nie wobec organów państwowych, ale przede wszystkim wobec właściciela nieruchomości, który ostatecznie w niniejszej sprawie nie został ustalony.</p> <p>Stwierdzić zatem należy, że termin zasiedzenia nieruchomości objętej wnioskiem zaczął biec od 25 marca 1996 r. (data śmierci <span class="anon-block">Z. N. (1)</span>) i wynosi 30 lat. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wnioskodawca jest posiadaczem nieruchomości w złej wierze, ponieważ zarówno <span class="anon-block">T. M.</span> jak i <span class="anon-block">P. K. (1)</span> doskonale wiedzieli, że nie są właścicielami zajmowanego gruntu.</p> <p>Z tego też powodu, wniosek <span class="anon-block">P. K. (1)</span> o stwierdzenie zasiedzenia nie mógł zostać uwzględniony.</p> <p>Na końcu wskazać należy, że stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz osoby wskazanej przez wnioskodawcę lub innego uczestnika postępowania (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2015 r., III CZP 112/14, <em> <!-- -->Legalis numer 1249407</em>).</p> <p>Z okoliczności sprawy wynika, że przesłanki zasiedzenia nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span> spełnili <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">M. N. (1)</span> (krótszy termin zasiedzenia w złej wierze wynikający z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1;art. 172 § 2)">art.172 §1i 2 k.c.</a> w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej od 1.10.1990r.). Jednakże Sąd Okręgowy, nie mógł stwierdzić zasiedzenia nieruchomości na rzecz innego podmiotu niż ten, który został wskazany we wniosku wszczynającym postępowanie.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd Odwoławczy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>Sąd II instancji nie orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego, ponieważ strona skarżąca przegrała sprawę, a Skarb Państwa nie wniósł o ich zasądzenie na swoją rzecz.</p> <p>Mirosław Wieczorkiewicz Agnieszka Żegarska Jacek Barczewski </p> </div>