I SA/Wa 968/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium oddala skargę. UZASADNIENIE Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, po rozpoznaniu wniosku M. Ś. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] o odmowie przyznania M. Ś., studentce drugiego roku Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe na rok akademicki 2007/2008. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 19 października 2007 r. Prorektor Uniwersytetu [...] przedstawił wniosek Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] o przyznanie M. Ś. stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia sportowe na rok akademicki 2007/2008. We wniosku wskazano wyniki sportowe, uzyskane przez studentkę w kwietniu 2007 r. w Pucharze Świata [...] (1 miejsce w [...] i 2 miejsce w [...]) oraz w Akademickim Pucharze Polski (1 miejsce w [...]). Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. odmówił przyznania M. Ś. przedmiotowego stypendium. W uzasadnieniu wskazał, że M. Ś. nie spełniła warunku określonego w § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe (Dz. U. Nr 153, poz. 1093), bowiem wyniki sportowe zostały uzyskane podczas zawodów pucharowych, które nie zostały wymienione w § 6 rozporządzenia. Od powyższej decyzji M. Ś. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności, uzasadniających zmianę rozstrzygnięcia. Zarzuty zawarte we wniosku sprowadzają się bowiem wyłącznie do polemiki z przepisami rozporządzenia oraz subiektywnej ich wykładni. W ocenie Ministra przepis § 6 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. definiujący wysoki wynik sportowy, zawiera zamknięty katalog imprez sportowych branych pod uwagę przy ocenie wniosku i skoro wynik sportowy, który stanowi podstawę wniosku nie został w tym katalogu wymieniony, to stypendium nie mogło być przyznane. Od decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2008 r. M. Ś. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi naruszenie przepisów art. 173 ust. 1 pkt 5 i art. 187 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji tego organu oraz o zasądzenie od Ministra na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu podniosła, że osiągnęła wybitne osiągnięcia sportowe. Osiągnięciami tymi było zajęcie w dniu [...] kwietnia 2007 r. w Pucharze Świata [...] pierwszego miejsca w konkurencji [...], drugiego miejsca w konkurencji [...] oraz pierwszego miejsca w [...] Pucharze Polski w kategorii [...]. Skarżąca zauważyła, że rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 187 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis ten wyraźnie wskazuje zakres delegacji. Minister wydając rozporządzenie był uprawniony do określenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendiów, maksymalnej wysokości tego stypendium oraz wzoru wniosku o przyznanie stypendium. Wydając rozporządzenie Minister był obowiązany uwzględnić rodzaje osiągnięć sportowych, które są brane pod uwagę przy ubieganiu się o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe, przy czym ustawodawca przykładowo wymienił, które osiągnięcia sportowe mają przymiot "wybitnych". O niepełnym katalogu osiągnięć świadczy użyte sformułowanie "w tym". Uznać należy zatem, iż § 6 wyżej wymienionego rozporządzenia nie stanowi numerus clausus rodzaju osiągnięć sportowych określanych jako wybitne. Zdaniem skarżącej, delegacja ustawowa nie dała ministrowi uprawnienia do ograniczenia rozporządzeniem katalogu rodzajów osiągnięć sportowych dających uprawnienie do otrzymania stypendium sportowego. To, czy dane osiągnięcie sportowe posiada przymiot wybitnego podlegać powinno każdorazowo indywidualnej ocenie. Takiej oceny w zaskarżonych orzeczeniach brak. M. Ś. wskazała, że w przypadku gdyby Sąd przyjął, że rodzaje osiągnięć sportowych uznawanych jako wybitne zostały enumeratywnie wymienione w rozporządzeniu, to wnosi - w oparciu o przepis art. 178 ust. 1 Konstytucji RP - o niezastosowanie w kontrolowanej sprawie § 6 rozporządzenia, z uwagi na przekroczenie przez Ministra delegacji ustawowej określonej w art. 187 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Zdaniem skarżącej zaskarżone decyzje powinny zostać uchylone również z innej przyczyny. Skarżąca zauważyła, że ani przepisy ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ani też przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. nie zawierają definicji pojęcia mistrzostwa świata, czy mistrzostwa Europy. Uciekając się do potocznego rozumienia tych pojęć należy uznać, że mistrzostwa świata to zawody (np. sportowe) rozgrywane pomiędzy sportowcami reprezentującymi kraje położone na różnych kontynentach. Podobnie jest z pojęciem pucharu świata. Są to również zawody rozgrywane pomiędzy sportowcami reprezentującymi kraje położone na różnych kontynentach. Rodzi się pytanie, czym różni się pojęcie mistrzostw świata od pojęcia pucharu świata. Odpowiedź na to pytanie jest prosta. Pojęcia te nie różnią się niczym, poza sposobem rozgrywania zawodów. W przypadku systemu pucharowego z pary zawodników przegrywający odpada, a ten drugi przechodzi do następnej rundy. W ocenie skarżącej, wybitnym osiągnięciem może być więc zarówno zajęcie wysokiego miejsca podczas zawodów określanych mianem mistrzostw świata, jak i mianem pucharu świata. Według M. Ś. przedstawiona wyżej argumentacja świadczy w sposób niewątpliwy, że wolą ustawodawcy było by pojęcie "wybitne osiągnięcia sportowe" nie było utożsamiane wyłącznie z przykładowym wyliczeniem zawartym w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym. Każda sprawa o stypendium za wybitne osiągnięcia sportowe powinna być rozpatrywana indywidualnie i niemożliwym jest zaszufladkowanie odnoszące się do nazwy danych zawodów sportowych, nazwy wynikającej jedynie z systemu ich rozgrywania. Kryterium systemu rozgrywania zawodów jest kryterium pozaustawowym i nie może być stosowane w tego rodzaju sprawach. W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o oddalenie skargi twierdząc, że nie jest ona zasadna. W uzasadnieniu organ wskazał, że w art. 187 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego udzielona została delegacja do wydania rozporządzenia, określającego szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłacania m.in. stypendium sportowego. Ustawodawca upoważnił ministra do sprecyzowania rodzajów osiągnięć sportowych uwzględnianych przy ubieganiu się o przedmiotowe stypendium, wskazując jednocześnie wprost kategorie zawodów sportowych, które musiały zostać ujęte w rozporządzeniu. Organ podzielił argument skarżącej, iż specyfikacja zawarta w art. 187 pkt 3 ustawy istotnie ma charakter otwarty. Zatem w rozporządzeniu minister mógł ją poszerzyć o inne zawody sportowe, przy ich doborze kierując się ustawowym wyznacznikiem, iż stypendium jest przyznawane za wybitne osiągnięcia. Stąd w rozporządzeniu jako jedno z osiągnięć wskazano także zajęcie odpowiednio wysokich miejsc w mistrzostwach Polski (współzawodnictwo krajowe - art. 181 ust. 2 ustawy) oraz międzynarodowych i krajowych zawodach osób niepełnosprawnych. W ocenie Ministra, zawody pucharowe mają niższą rangę aniżeli zawody mistrzowskie (np. nie uprawniają zwycięzcy do posługiwania się tytułem "mistrza świata" w danej konkurencji lub kategorii), dlatego zostały pominięte w rozporządzeniu. Zdaniem organu, sformułowanie upoważnienia ustawowego nie pozostawia wątpliwości, że w akcie wykonawczym katalog zawodów sportowych, jak i wysokich wyników w nich uzyskanych mógł mieć charakter wyłącznie zamknięty. Stworzenie jasno określonych reguł przyznawania stypendiów ma właśnie na celu uniknięcie uznaniowości przy rozpoznawaniu wniosków; każdy z nich jest rozpatrywany indywidualnie, ale w ramach przyjętych procedur. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Zacząć należy od tego, że w niniejszej sprawie podstawę prawną stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.) - zwanej dalej ustawą oraz przepisy wydanego na jej podstawie i w celu jej wykonania rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe - zwanego dalej rozporządzeniem. Z przepisów art. 173 ust. 1 i art. 178 ustawy wynika, że jedną z form pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa o którą może ubiegać się student jest stypendium za wybitne osiągnięcia sportowe przyznawane przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek właściwego organu uczelni. W art. 187 ustawodawca zobowiązał ministra do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i tryb przyznawania oraz wypłacania tego rodzaju stypendiów, maksymalnej wysokości tego stypendium oraz wzoru wniosku o jego przyznanie, przy uwzględnieniu, m. in. rodzajów osiągnięć sportowych, które są brane pod uwagę przy ubieganiu się o stypendium, w tym udział w igrzyskach olimpijskich, mistrzostwach świata, mistrzostwach Europy, uniwersjadach, akademickich mistrzostwach świata, akademickich mistrzostwach Europy. W dniu 1 stycznia 2007 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego określające wskazane wyżej szczegółowe warunki przyznawania stypendium. W § 5 rozporządzenia wskazano, że stypendium może otrzymać student, który spełnia łącznie trzy warunki: 1) zaliczył kolejny rok studiów; 2) nie powtarzał roku studiów w okresie zaliczonych lat studiów, chyba że niezaliczenie roku studiów wynikało z przyczyn zdrowotnych; 3) uzyskał w okresie zaliczonych lat studiów udokumentowany wysoki wynik sportowy we współzawodnictwie krajowym lub międzynarodowym. Z kolei w § 6 rozporządzenia Minister zdefiniował co należy rozumieć przez wysoki wynik sportowy. Za wysoki wynik sportowy, o którym mowa w § 5 pkt 3 rozp. Minister uznał: 1) udział studenta w igrzyskach olimpijskich lub igrzyskach paraolimpijskich; 2) zajęcie przez studenta od pierwszego do piątego miejsca w mistrzostwach świata, mistrzostwach Europy, uniwersjadach, akademickich mistrzostwach świata, akademickich mistrzostwach Europy lub w zawodach tej rangi dla osób niepełnosprawnych; 3) zajęcie przez studenta od pierwszego do trzeciego miejsca w mistrzostwach Polski lub mistrzostwach Polski osób niepełnosprawnych. Analizując stan faktyczny sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów Sąd doszedł do wniosku, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego miał podstawy, aby odmówić M. Ś. przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia sportowe. Poza sporem jest, że skarżąca nie udokumentowała udziału w olimpiadzie, paraolimpiadzie, uniwersjadzie bądź mistrzostwach świata, Europy, Polski, czy zawodach tej rangi organizowanych dla osób niepełnosprawnych. Zasadnie więc Minister odmówił skarżącej przyznania świadczenia, skoro M. Ś. we wniosku o przyznanie tej formy pomocy podała, że w 2007 r. w Pucharze Świata [...] zajęła pierwsze miejsce w konkurencji [...] oraz drugie miejsce w konkurencji [...], natomiast w [...] Pucharze Polski w kategorii [...] zajęła pierwsze miejsce. Wobec jednoznacznej treści § 6 rozporządzenia Minister - będąc związany tym przepisem (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 KPA) - trafnie przyjął, że udziału i zajęcia premiowanego miejsca w zawodach sportowych z cyklu "Pucharu Świata" czy "Pucharu Polski" nie można utożsamiać z udziałem i zajęciem premiowanego miejsca w turniejach międzynarodowych bądź krajowych rangi najwyższej - olimpijskiej czy mistrzowskiej, których laureaci uprawnieni są do używania tytułu "olimpijczyka" czy "mistrza". Wbrew temu co twierdzi skarżąca kryterium rodzaju zawodów sportowych branych pod uwagę przy przyznawaniu stypendium ma charakter kryterium prawnego. Dokonując oceny podnoszonych w skardze zarzutów Sąd uznał je za nieuzasadnione. Sąd podziela stanowisko skarżącej, że katalog osiągnięć sportowych wymienionych w art. 187 ma charakter otwarty. Nie można się natomiast zgodzić z M. Ś., że redakcja art. 187 ustawy upoważnia do przyjęcia poglądu, iż Minister nie był uprawniony do ograniczenia rodzaju osiągnięć uznawanych jako "wybitne". Z przepisu art. 187 wynika, że w tym zakresie ustawodawca dał Ministrowi swobodę doboru wybitnych osiągnięć sportowych, choć zastrzegł jakie ich rodzaje muszą być wymienione w akcie wykonawczym. Minister był zatem uprawniony do określenia w rozporządzeniu rodzajów osiągnięć sportowych, które uważa za wybitne, w formie zamkniętej listy poprzez taksatywne ich wymienienie. Wobec takiego sformułowania przepisu § 6 rozporządzenia nie można przyjąć, że swobodnemu uznaniu organu pozostawiono ocenę, czy dane osiągnięcie sportowe w konkretnej sprawie jest wybitne, czy też nie. Treść § 5 i 6 rozporządzenia świadczy o tym, że w zakresie warunków przyznania stypendium obowiązują sztywne reguły, a kwestia tzw. "uznania administracyjnego" w tego rodzaju sprawach wchodzi w grę dopiero po ustaleniu, że student spełnił warunki wynikające z ustawy i rozporządzenia. Wydając decyzje w sprawach przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia sportowe Minister orzekając w ramach uznania administracyjnego ograniczony jest bowiem stałą co do maksymalnej wysokości wielkością przyznawanej pomocy, liczbą wniosków złożonych przez rady podstawowych jednostek organizacyjnych oraz wysokością przekazanej mu na ten cel dotacji budżetowej. W ramach wskazanych wyżej ograniczeń organ dokonuje gradacji osiągnięć sportowych każdego ze studentów na tle innych uprawnionych, konkurujących z nim o przyznanie tej formy pomocy materialnej, ponieważ z reguły liczba złożonych wniosków przekracza możliwości finansowe organu w danym roku budżetowym. Tylko w tym więc zakresie przepisy prawa dają organowi kompetencję do oceny i wartościowania uzyskanych przez studenta osiągnięć sportowych, aby to prestiżowe stypendium przyznać tym najlepszym (mającym najlepsze wyniki sportowe pod względem jakościowym i ilościowym). Jeżeli natomiast chodzi o podnoszony w skardze zarzut wydania przez Ministra rozporządzenia z przekroczeniem delegacji ustawowej w zakresie określenia rodzajów wybitnych osiągnięć sportowych Sąd zauważa, że tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Analiza art. 187 ustawy i przepisów rozporządzenia prowadzi do wniosku, że pomiędzy przepisem blankietowym, a aktem wykonawczym nie zachodzi w tym zakresie niezgodność, czy sprzeczność. Minister w rozporządzeniu określił rodzaje osiągnięć sportowych, które są brane pod uwagę przy ubieganiu się o stypendium. Minister podał wykaz tego rodzaju osiągnięć. Poza uwzględnieniem udziału w igrzyskach olimpijskich, mistrzostwach świata, mistrzostwach Europy, uniwersjadach, akademickich mistrzostwach świata, akademickich mistrzostwach Europy Minister rozszerzył ten katalog o: paraolimpiady, zawody rangi mistrzowskiej organizowane dla osób niepełnosprawnych (współzawodnictwo międzynarodowe) oraz mistrzostwa polski (współzawodnictwo krajowe). Organ wprowadził też odnośnie zawodów rangi mistrzowskiej kryterium zajęcia przez zawodnika odpowiedniego miejsca, czego przepis art. 187 ustawy nie zabraniał. To zaś, że Minister nie ujął w rozporządzeniu jako wybitnych osiągnięć sportowych udziału w innego rodzaju zawodach np. zawodach z cyklu Puchar Świata, Grand Prix, World Tour, otwartych mistrzostwach innego niż Polska kraju można jedynie rozpatrywać jako postulat de lege ferenda, który może być skierowany przez środowisko sportowe do Ministra Nauki i Szkolnictwa wyższego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.