II OSK 1469/09

SENTENCJA Dnia 6 października 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 6 października 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 marca 2009 roku, sygn. akt II SA/Kr 44/09 o odrzuceniu skargi A.S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2008 roku, Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić skargę kasacyjną UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 23 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę A.D. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2008 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 maja 2008 r. została prawidłowo doręczona skarżącej A.S. w dniu 18 czerwca 2008r. Decyzja zawierała pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi. Skargę na powyższą decyzję A.S. wniosła w dniu 31 października 2008 r., a zatem po upływie trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dniu 9 kwietnia 2009 roku skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2009 roku zwolniono skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowiono dla skarżącej pełnomocnika w osobie adwokata. Pismem z dnia 25 maja 2009 roku działający w imieniu skarżącej pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił skarżącej termin do wniesienie skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 w związku z art. 58 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec pozbawienia strony możliwości obrony jej praw pomimo przeszkody, która nie została w tym postępowaniu przezwyciężona, a polegającej na tym, że skarżąca z uwagi na postępującą utratę wzroku, chorobę psychiczną, podeszły wiek i sytuację finansową nie była w stanie samodzielnie bronić swoich praw. Okoliczności te, podnoszone w pismach do organów administracji i sądu administracyjnego, winny zostać, w ocenie skargi kasacyjnej, potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 32 ust. 2 Konstytucji poprzez dyskryminację skarżącej ze względu na jej wieloaspektową niepełnosprawność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W pierwszej kolejności zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 183 § 2 pkt 5 w związku z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zarzut ten nie mógł okazać się skutecznym. Po pierwsze, wojewódzki sąd administracyjny w żadnym wypadku nie jest uprawniony do stosowania przepisu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., bowiem jest to przepis adresowany i stosowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który jak już wyżej wskazano, zobligowany jest do badania z urzędu nieważności postępowania. Jednocześnie całkowicie poza sporem jest, że skarga A.S. została wniesiona po upływie terminu określonego w przepisie art. 53 § 1 p.p.s.a., co obligowało Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Domniemywać przy tym należy, że skarga kasacyjna zmierzała do wykazania, że strona skarżąca została pozbawiona możności obrony swoich praw w postępowaniu, a to przez to, że jej pisma nie zostały potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, którego uwzględnienie umożliwiłoby merytoryczne rozpoznanie sprawy. Argument ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że zawarte w skardze do Sądu I instancji oświadczenia wskazujące na stan zdrowia skarżącej, służyły uzasadnieniu zasadności jej skargi i dochodzeniu praw. Stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z treści tego przepisu wynika zasada ogólna udzielania pomocy stronom. Zasada ta jednak nie może przybierać formy zasady absolutnej. Prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko zmierza do wykazania, że Sąd przed odrzuceniem skargi winien pouczyć stronę o wszelkich możliwych skutkach i konsekwencjach niezachowania terminu do wniesienie skargi. Tymczasem Sąd przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, odrzucając skargę, a następnie pouczając stronę wraz z doręczeniem postanowienia o odrzuceniu skargi nie tylko o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej, lecz również o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pouczenie takie było wyrazem zastosowania się przez Sąd I instancji do wyrażonej wyżej zasady ogólnej. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżąca zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika mogła skorzystać ze środków prawnych służących uniknięciu negatywnych konsekwencji uchybienia terminu do wniesienia skargi. Przede wszystkim należy wskazać na możliwość wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Natomiast skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym kwestionującym legalność orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, w niniejszej sprawie - postanowienia o odrzuceniu skargi – kończącego postępowanie w sprawie. Sprawa zgodności z prawem przedmiotowego postanowienia Sądu I instancji nie budzi wątpliwości. Także pełnomocnik skarżącej, w skardze kasacyjnej stwierdza, że skarżąca nie dochowała terminu do wniesienia skargi (k. 6 akta NSA). Podniesione przez pełnomocnika przyczyny tego stanu rzeczy nie mogą skutkować uchyleniem postanowienia Sądu I instancji. Wskazać należy, że w porównywalnych sprawach, podniesione przez pełnomocnika okoliczności, stanowią najczęściej uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Jednakże powoływanie się przez pełnomocnika skarżącej na utratę przez skarżącą wzroku wydaje się być, w świetle akt niniejszej sprawy, nieuprawnione. Jak wynika bowiem z pism kierowanych do Sądu I instancji skarżąca sama je sporządzała, trudno zatem uznać, że utraciła wzrok. Świadczą o tym również wyniki konsultacji okulistycznej (k. 25 akta WSA). Podkreślenia wymaga, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie był uprawniony do stwierdzenia, że w postępowaniu przed sądem I instancji zaszła nieważność postępowania, bowiem Sąd I instancji nie pozbawił strony możności obrony jej praw. Mając powyższe rozważania na uwadze, uznać należy, że również zarzut naruszenia art. 32 ust. 2 Konstytucji RP okazał się nieuzasadniony. Trudno bowiem stwierdzić, że skarżąca w jakikolwiek sposób była dyskryminowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym z uwagi na jej niepełnosprawność, szczególnie mając na uwadze okoliczność przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym i to na skutek wcześniejszego pouczenia jej o przysługujących jej uprawnieniach w tym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.