II GSK 992/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 lipca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 816/09 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 lipca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 816/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę A. W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu 9 kwietnia 2009 r. A. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2009 r. Zarządzeniem z dnia 8 maja 2009 r. wezwano pełnomocnika strony do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez m.in. złożenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony oraz pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej. Na usunięcie braków formalnych skargi zakreślono termin 30 dni liczony od dnia doręczenia wezwania, zaś nieusunięcie braków w wyznaczonym terminie opatrzono rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi A. W. w dniu 14 maja 2009 r. W wyznaczonym terminie nadesłano korespondencję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucając postanowieniem z dnia 3 lipca 2009 r. skargę A. W. stwierdził, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W myśl art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy, organ lub inne osoby uprawnione do działania w imieniu osoby prawnej mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej. Sąd pierwszej instancji podał, że niedołączenie do skargi dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony skarżącej, należało uznać za brak formalny skargi, który uniemożliwiał nadanie skardze dalszego biegu. W przypadku wystąpienia tego rodzaju braku zastosowanie znajduje art. 49 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa o jego uzupełnienie lub poprawienie. W rozpatrywanej sprawie w zakreślonym terminie strona w ocenie Sądu nie wykonała wezwania, gdyż kwestia reprezentacji nie została w sposób wystarczający wyjaśniona. Sąd uznał, iż strona nie wykazała w sposób jednoznaczny formy prawnej w jakiej funkcjonuje, wobec czego na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzucił skargę podkreślając, iż termin do usunięcia braków formalnych skargi (art. 49 § 1 p.p.s.a.), ma charakter ustawowy, co oznacza, że nie może on być skracany ani przedłużany przez Sąd, a w przypadku nieusunięcia braków formalnych skargi w tymże terminie, po stronie Sądu powstaje bezwzględny obowiązek odrzucenia skargi. Od powyższego postanowienia w imieniu strony skarżącej jej pełnomocnik będący rzecznikiem patentowym, złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o uznanie umocowania do reprezentacji strony i pełnomocnictwa procesowego w sprawie za prawidłowe i jednoznaczne oraz o rozpatrzenie skargi, jako wniesionej z zachowaniem wszystkich wymogów formalnych. W uzasadnieniu pisma podano, że zgodnie z deklaracją z dnia 8 września 2009 r. poświadczoną notarialnie, dwa podpisy figurujące na pełnomocnictwie z dnia 25 czerwca 2003 r. zostały złożone przez tę samą osobę fizyczną - A. W., który jest twórcą i jednocześnie zgłaszającym swój wynalazek do ochrony, a także jest stroną skarżącą w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 816/09. Na dowód powyższego przesłano deklarację wraz z tłumaczeniem przez tłumaczy przysięgłych części stanowiącej tekst deklaracji w języku angielskim i tekst poświadczenia notarialnego sporządzony w języku niemieckim. Wobec powyższego, sprawa reprezentacji strony została wyjaśniona i udowodniona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na początku rozważań należy odnieść się do konstrukcji pisma określonego jako skarga kasacyjna. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub naruszeniu przepisów postępowania, o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Konsekwencją związania NSA podstawami skargi kasacyjnej jest wymóg ich prawidłowego określenia. Skarga kasacyjna winna w związku z tym formułować konkretne, dokładnie określone zarzuty w stosunku do zaskarżonego orzeczenia tj. powoływać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd pierwszej instancji. Nadto powinna zawierać uzasadnienie naruszenia owych przepisów poprzez wskazanie, czy wojewódzki sąd administracyjny dokonał błędnej wykładni danego przepisu, czy też niewłaściwie go zastosował a - w razie zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazywać dodatkowo, że wytknięte naruszenie procedury mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej obwarowane zostało przez ustawodawcę przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności profesjonalistom (w tym m.in. rzecznikom patentowym art. 175 § 3 pkt 2 p.p.s.a.) zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Jednak samo spełnienie tego przymusu nie gwarantuje jeszcze, iż skarga kasacyjna odpowiadać będzie wszystkim pozostałym wymaganiom i poddawać się będzie merytorycznej ocenie NSA. Oceniając skargę kasacyjną złożoną w rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, iż nie odpowiada ona wskazanym powyżej wymogom. Zabrakło w niej choćby powoływania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia wskazanych naruszeń, a także wniosku o uchylenie orzeczenia (wymogi przewidziane w art. 176 p.p.s.a.). Braki te nie mogą być uzupełnione w trybie art. 49 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej ograniczono się jedynie do przedstawienia żądania uznania umocowania do reprezentacji strony skarżącej i pełnomocnictwa za prawidłowe i rozpoznania skargi, czyli wniosków, których obowiązująca ustawa procesowa nie przewiduje. Już tylko wyżej przedstawione okoliczności przemawiają za uznaniem poziomu formalnego i merytorycznego skargi kasacyjnej za niedostateczny dla jej rozpoznania. Jednakże niezależnie i mimo wskazania nagannych uchybień skargi kasacyjnej, trzeba podkreślić, iż także dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena wymogów formalnych skargi została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, gdyż nie uwzględniała całości dokumentacji złożonej przez stronę skarżącą. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, do których uzupełnienia skarżący został wezwany. Sąd miał na uwadze fakt, że Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu z dnia 8 maja 2009 r. nakazał wezwać pełnomocnika wnoszącego skargę m.in. do złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem kopii wypisu z urzędowego rejestru, z którego wynikałby sposób i osoby upoważnione do reprezentacji strony skarżącej, w terminie 30 dni pod rygorem jej odrzucenia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestia reprezentacji nie została w terminie w sposób wystarczający wyjaśniona. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że za brak formalny uznał on także niejednoznaczne określenie formy prawnej, w jakiej funkcjonował wnoszący skargę. Wątpliwości Sądu wzbudziły bowiem dwa podpisy pod pełnomocnictwem udzielonym przez A. W. pełnomocnikowi w dniu 25 czerwca 2003 r. Uszło jednak uwadze Sądu pierwszej instancji, iż w nadesłanym w wyniku wezwania piśmie pełnomocnika skarżącego, z dnia 15 czerwca 2009 r. (k.14 akt sądowych), rzecznik patentowy podał: "składam w załączeniu opłacone pełnomocnictwo podpisane przez A. W., który jest Skarżącym w przedmiotowej sprawie". Ze wskazanego pełnomocnictwa wynika zaś, że skarżący A. W. podpisał się na tym dokumencie osobiście i czytelnie. Ani we wskazanym piśmie pełnomocnika, ani też w pełnomocnictwie nie wskazano co prawda wprost, iż A. W. jest osobą fizyczną, jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiony dokument i oświadczenie były wystarczające do ustalenia właśnie takiego wniosku. Już jedynie na marginesie należy wskazać, że wyżej przedstawione ustalenia zostały potwierdzone w piśmie pełnomocnika strony z dnia 25 sierpnia 2009 r., nadesłanym po orzeczeniu przez Sąd pierwszej instancji o odrzuceniu skargi, w którym wprost poinformowano, że stroną skarżącą w omawianej sprawie jest osoba fizyczna, pan A. W., który jest twórcą i jednocześnie zgłaszającym swój wynalazek do ochrony. To samo oświadczenie zawarto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Zarówno wyjaśnienia złożone w piśmie pełnomocnika skarżącego, z dnia 15 czerwca 2009 r., jak i z dnia 25 sierpnia 2009 r. wskazują, że w istocie skarga A. W. nie była dotknięta brakiem, który skutkował odrzuceniem tego pisma. Skargę wniosła osoba fizyczna, jednakże wątpliwości Sądu, a nade wszystko nieuważna ocena nadesłanego wyjaśnienia, spowodowały odrzucenie skargi, jako dotkniętej brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie skardze dalszego biegu, polegającym na niedostatecznym wyjaśnieniu kwestii formy prawnej skarżącego oraz jego reprezentacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w zaistniałym stanie sprawy, mimo całkowicie wadliwej konstrukcji skargi kasacyjnej, nie sposób utrzymać w mocy postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieusunięcia braków formalnych, uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu, gdyż stanowiłoby to pozbawienie strony możności obrony swych praw w sytuacji, gdy w istocie dopełniła w terminie wymogów związanych ze skutecznym wniesieniem skargi (art. 183 p.p.s.a.). Odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu opisanych wcześniej braków spowodowałoby, iż w obrocie pozostałoby postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi, a zatem strona zostałaby pozbawiona prawa do sądu, co stanowiłoby jednocześnie naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji. Mając to na uwadze, na podstawie art. 185 w zw. z art. 183 § 1 i § 2 pkt 5 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.