I OSK 842/21

SENTENCJA Dnia 16 grudnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2305/19 w sprawie ze skargi U.. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 9 lipca 2020 r. (sygn. akt I SA/Wa 2305/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") - oddalił skargę U. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania U. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem – J.M. za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2018 r. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, U. C. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do przyznania U. C. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem J.M.. Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, skarżąca wnosiła o (cyt.): "uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie". Odpowiadając zaś na wezwanie Sądu Wojewódzkiego, w piśmie procesowym z dnia 9 grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że (cyt.): "zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie." Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2019, poz. 2325), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutu kasacyjnego, przytoczonego w skardze kasacyjnej. Zarzut ten został oparty na obrazie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) w postaci niewłaściwego zastosowania przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (bez wskazania miejsca publikacji ustawy). W związku z powyższym stwierdzić należy, że zarzut ten nie był ani merytorycznie zasadny, ani też nie został prawidłowo pod względem formalnym określony. Po to natomiast - w przypadku sporządzania skargi kasacyjnej – ustawodawca ustanowił przymus adwokacko-radcowski ( art. 175 § 1 p.p.s.a.), aby zapewnić m. in. formalną poprawność konstrukcji tego rodzaju pisma procesowego. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym, który cechuje wysoki stopień sformalizowania (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Prof. Romana Hausera i prof. Marka Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011 r. str. 595). W rozpoznawanej zaś sprawie autor skargi kasacyjnej określił wprawdzie przepis, który uczynił przedmiotem zarzutu, ale wskazując akt prawny, w którym się on znajduje nie podał jego miejsca publikacji, a co w przypadku takiej ustawy, jak ustawa o świadczeniach rodzinnych, która wielokrotnie była nowelizowana, jest rzeczą niezmiernie istotną. W związku z tym, skład orzekający, oceniając powyższy zarzut, wziął pod uwagę datę wydania zaskarżonej decyzji i ostatecznie przyjął, że zarzut ten odnosił się do wersji ustawy, która została opublikowana w Dzienniku Ustaw z 2020 r. poz. 11. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Odnosząc powyższe do stanu analizowanej sprawy, stwierdzić zaś należy, iż dotyczyła ona wniosku U. C. z dnia 27 czerwca 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem – J.M. za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2018 r. Opisanymi na wstępie decyzjami wniosek ten został w postępowaniu administracyjnym załatwiony odmownie, a Sąd Wojewódzki skargę U. C., wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., zaskarżonym wyrokiem oddalił. Z motywów zaskarżonego wyroku wynikało przy tym, że Sąd I instancji (a także Kolegium) nie kwestionował – co do zasady - faktu posiadania przez skarżącą uprawnień do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem. Dowodzi tego choćby oczywisty fakt, iż - jak podał Sąd Wojewódzki - decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przyznano U. C. rzeczone świadczenie za okres od dnia 1 września 2018 r. na czas nieokreślony w wysokości 1.477 zł/mies. Przyczyną zaś dla której Sąd Wojewódzki uznał, że zaskarżona w tej sprawie decyzja Kolegium, nie naruszała prawa była okoliczność, iż przedmiotowy wniosek z 2019 r. nie odpowiadał wymogom, przewidzianym w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wskazał Sąd Wojewódzki, w myśl tego ostatniego przepisu, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W sytuacji zatem, gdy wniosek o przyznanie świadczenia dotyczył okresu sprzed daty jego złożenia, to nie mógł być uwzględniony pozytywnie. W związku z tym Sąd Wojewódzki stwierdził, iż (cyt.): "Aktualnie od 2018 r. skarżąca otrzymuje wnioskowane świadczenie. Nie może być ono jednak przyznane za lata poprzedzające dzień złożenia wniosku. Okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia rodzinnego na gruncie art. 24 ust. 2 ustawy ( tak NSA w wyroku z dnia z 18 maja 2020 r. I OSK 2147/19, LEX nr 3025497)". Skarga kasacyjna, kwestionująca powyższy wyrok – jak wyżej wspomniano - obejmuje jednak tylko zarzut dotyczący art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Nie odnosi się natomiast do przepisu, na którym został oparty wyrok Sądu Wojewódzkiego, to jest do art. 24 ust. 2 cyt. ustawy. Okoliczność ta skutkuje zaś tym, że skład orzekający nie ma możliwości odniesienia się do prawidłowości wykładni i zastosowania przez Sąd I instancji przepisu, będącego podstawą orzekania w tej sprawie. Jedynie zatem ubocznie, mając na uwadze treść argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a która koncentruje się głównie na treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), skład orzekający pragnie zwrócić uwagę, że w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki przytoczył treść owego wyroku Trybunału stwierdzając jednocześnie, iż nie podziela poglądu Kolegium, (cyt.): "że skoro powyższy wyrok nie wywołał utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, to art. 17 ust. 1 b ustawy winien być stosowany tak, jakby wyrok Trybunału nie zapadł." Zatem, pomimo stwierdzenia, że motywy jakimi kierował się organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, nie były w pełni prawidłowe, to jednak – jak podkreślił Sąd Wojewódzki - zaskarżona decyzja, z uwagi na wskazaną treść art. 24 ust. 2 omawianej ustawy, nie naruszała w sposób istotny prawa. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona i z tej przyczyny – z mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.