II OZ 889/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA - Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SAB/Lu 58/03 o odrzuceniu wniosku o przyznanie odsetek za zwłokę w zwrocie kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie w przedmiocie wydania decyzji o ograniczeniu emisji hałasu postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia wniosku skarżącego o zwrot kosztów korespondencji i w tym zakresie wniosek skarżącego oddalić 2. oddalić zażalenie w pozostałej części UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 17 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie - wobec cofnięcia przez skarżącego skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie - umorzył postępowanie sądowe oraz orzekł o zwrocie skarżącemu kwoty 2,50 zł tytułem połowy uiszczonego wpisu od skargi. Postanowienie to stało się prawomocne od dnia 17 maja 2004 r. Po uprawomocnieniu się tego postanowienia Przewodniczący Wydziału zwrócił się do głównego księgowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o dokonanie zwrotu przedmiotowej kwoty, co nie zostało jednak wykonane. Pismem z dnia 27 lipca 2009 r. J. H. wniósł o wypłacenie zasądzonych na jego rzecz kosztów sądowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz o zwrot kosztów listu. Zasądzone na rzecz skarżącego koszty sądowe zostały mu zwrócone w dniu 31 lipca 2009 r. W dniu 15 sierpnia 2009 r. skarżący ponownie wniósł o przyznanie należnych odsetek za zwłokę w zwrocie połowy uiszczonego wpisu oraz zwrot kosztów korespondencji kierowanej do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił ten wniosek na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca wniosek, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd wskazał, iż postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej normują przepisy p.p.s.a. W sposób całościowy odnoszą się one do poszczególnych postępowań wpadkowych wszczynanych w toku postępowania z urzędu, bądź z inicjatywy strony. W zakresie zwrotu kosztów postępowania przepisy omawianej ustawy stanowią, iż w sytuacji cofnięcia pisma przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została skierowana, sąd z urzędu zwraca stronie połowę uiszczonego wpisu (art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wniosek dotyczący wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego wykonania zwrotu należnej opłaty oraz wniosek o zwrot kosztów korespondencji są wnioskami, których nie przewiduje ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co oznacza, że ich dopuszczalność została przez ustawodawcę wykluczona. Sąd podkreślił, że brak jest przepisu prawa, który uprawniałby sąd administracyjny do wydawania orzeczeń w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie należnych jej kosztów sądowych. Sąd I instancji wskazał, że możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego przewiduje wyłącznie przepis art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Oznacza to, że roszczenie z tytułu należnych odsetek jest roszczeniem o charakterze cywilnoprawnym i jako takie może być dochodzone wyłącznie na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Sąd administracyjny jest sądem szczególnym, a możliwość stosowania w prowadzonym przez niego postępowaniu przepisów kodeksu cywilnego jest ograniczona i zawsze musi wynikać z konkretnego przepisu z zakresu prawa administracyjnego, który możliwość taką przewiduje. Tytułem wyjaśnienia Sąd I instancji wskazał, iż kwestią odsetek należnych z tytułu kosztów postępowania zasądzonych w prawomocnym orzeczeniu zajmował się Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 31 stycznia 1996 r., sygn. akt III CZP 1/96 (opubl. OSP 1998/4/83) stwierdził, iż art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego nie ma zastosowania do zobowiązań pieniężnych z prawomocnego rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Tezę tą – zdaniem Sądu - należy w zupełności odnieść także do prawomocnych rozstrzygnięć sądów administracyjnych o kosztach postępowania. Sąd I instancji uznał za niezasadny wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz poniesionych przez niego kosztów korespondencji. Sąd wskazał, że niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym wymienione zostały w art. 205 § 1 p.p.s.a. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, iż nie stanowią takich kosztów wydatki związane ze sporządzeniem i nadaniem korespondencji skierowanej do sądu. Także to żądanie strony jako roszczenie odszkodowawcze z tytułu nieterminowej wypłaty kwoty 2,50 zł orzeczonej prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 17 maja 2004 r. ma charakter cywilnoprawny i nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. W zażaleniu na to zarządzenie skarżący wniósł o jego uchylenie lub zmianę. Skarżący podniósł, iż Sąd pominął przepis art. 205 § 3 p.p.s.a., w którym zostało wyraźnie określone, że kwestię przyznawania i wypłacania kosztów postępowania określają odrębne przepisy. Zdaniem skarżącego, takim odrębnym przepisem może być powołany przez Sąd art. 481 § 1 k.c. Skarżący wskazał ponadto, że - wbrew twierdzeniom Sądu I instancji – sąd administracyjny może stosować przepisy kodeksu cywilnego, o czym świadczą m.in. uregulowania art. 40, art. 106 § 5, art. 125 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 3, art. 146-149, art. 154 § 4 i 5, art. 213 pkt 2, art. 248, art. 296 § 2 i art. 300 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Bezsporne w tej sprawie jest, iż zwrot należnej skarżącemu połowy uiszczonego wpisu sądowego od skargi nastąpił – na skutek rażącego zaniedbania pracowników Oddziału Finansowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - po upływie ponad 4 lat od daty uprawomocnienia się postanowienia Sądu zasądzającego na rzecz skarżącego te koszty. Sąd ten nie jest jednak uprawniony do zasądzenia na rzecz skarżącego odsetek za zwłokę w zwrocie tych kosztów. W ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu prawa, który uprawniałby sąd administracyjny do zasądzenia na rzecz strony odsetek za nieterminowy zwrot kosztów postępowania. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż wniosek w tym przedmiocie skierowany do sądu administracyjnego jest niedopuszczalny. Roszczenie takie ma charakter cywilnoprawny i powinno być dochodzone przez skarżącego w postępowaniu przed sądem cywilnym. Natomiast orzeczenie Sądu I instancji o odrzuceniu wniosku skarżącego dotyczącego zwrotu poniesionych przez niego kosztów korespondencji kierowanej do Sądu jest błędne. Taki wniosek skarżącego jest dopuszczalny, lecz bezzasadny, ponieważ zgodnie z art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarżącemu, który cofnął skargę przysługiwał wyłącznie zwrot połowy uiszczonego wpisu od skargi. Rozważania Sądu I instancji dotyczące tego, czy koszty korespondencji strony kierowanej do Sądu stanowią niezbędne koszty postępowania, o których mowa w art. 205 p.p.s.a. są w tej sprawie bezprzedmiotowe, ponieważ przepis ten nie ma w tym stanie faktycznym zastosowania. Niezasadne jest twierdzenie skarżącego, iż art. 481 § 1 k.c. może mieć w tej sprawie zastosowanie w zw. z art. 205 § 3 p.p.s.a., w którym zostało wyraźnie określone, że kwestię przyznawania i wypłacania kosztów postępowania określają odrębne przepisy. Po pierwsze, jak już wskazano powyżej, art. 205 p.p.s.a. nie ma w tej sprawie zastosowania. Przepis ten stanowi jakie koszty zalicza się do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście oraz lub przez pełnomocnika. Zwrot wskazanych w tym przepisie niezbędnych kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji następuje na rzecz skarżącego od organu wyłącznie w razie uwzględnienia skargi przez sąd (art. 200 p.p.s.a.) oraz w razie umorzenia postępowania w przypadku, o którym mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., czyli w razie uwzględnienia skargi przez organ przed jej przekazaniem do sądu (art. 201 § 1 p.p.s.a.). W wypadku cofnięcia skargi przez skarżącego przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została skierowana przysługuje mu wyłącznie zwrot połowy uiszczonego wpisu od skargi (art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a nie zwrot wszystkich niezbędnych kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji. Po drugie, tytułem wyjaśnienia wskazać należy, iż przepisy odrębne, o których mowa w art. 205 § 3 p.p.s.a. to przepisy dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 48, poz. 284 z późn. zm.), które regulują wysokość i zasady zwrotu stronie kosztów podróży oraz równowartości utraconego zarobku, na skutek stawiennictwa w sądzie, a także cztery rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, określające stawki opłat za czynności profesjonalnych pełnomocników: z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.); z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), dwa rozporządzenia z dnia 2 grudnia 2003 r.: w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075) oraz w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076). Do przepisów odrębnych, o których mowa w art. 205 § 3 p.p.s.a. nie należy z całą pewnością art. 481 k.c. Przepisy kodeksu cywilnego – jak słusznie podniósł skarżący – mogą mieć zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ale tylko w wypadku, gdy przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyraźnie nakazuje sądowi ich stosowanie (art. 40 p.p.s.a., art. 83 § 1 p.p.s.a.). Słusznie natomiast stwierdził Sąd I instancji, iż żaden przepis wskazanej ustawy nie uprawnia sądu administracyjnego do orzekania w przedmiocie odsetek za nieterminowy zwrot stronie przez ten sąd wpisu sądowego od skargi. W tym zakresie strona może szukać ochrony wyłącznie na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia wniosku skarżącego o zwrot kosztów korespondencji i w tym zakresie wniosek skarżącego oddalił oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie na to postanowienie w pozostałej części tj. w części dotyczącej odrzucenia wniosku skarżącego o zasądzenie odsetek za nieterminowy zwrot stronie połowy wpisu sądowego od skargi.