II GZ 226/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 24 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1386/19 w zakresie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi T. Ż. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem dnia 17 lipca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1386/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił T. Ż. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. Ż. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ani też nie wykazał, stosownymi dokumentami obrazującymi jego sytuację majątkową, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody majątkowej. WSA nie uwzględnił również stanowiska skarżącego, zgodnie z którym za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia niebezpieczeństwo wystąpienia nieodwracalnych skutków. Sąd I instancji zauważył, że w uzasadnieniu wniosku nie wyjaśniono, na czym miałaby polegać ta "nieodwracalność". Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący. W zażaleniu sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., przez uznanie, że natychmiastowa egzekucja kwoty 544 850 zł nie stwarza niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, egzekucja kary przekraczającej 0,5 mln złotych w każdym przypadku może spowodować znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki, których wskazywany w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zwrot świadczenia, w przypadku uwzględnienia skargi, nie zrekompensuje. Egzekucja tak wysokiej kary może bowiem zachwiać stabilnością finansową skarżącego, doprowadzić do paraliżu prowadzonej przez niego działalności i upadku prowadzonych przez niego przedsięwzięć. Zwrot kary, w przypadku uwzględnienia skargi, nie doprowadzi zatem do przywrócenia stanu poprzedniego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tych przyczyn podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 544 850 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji, uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania decyzji, stwierdził, że zweryfikowanie tego, czy wykonanie konkretnej decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego skutkującym powstaniem znacznej szkody, musi się odbywać po zestawieniu wysokości dochodzonej należności pieniężnej z sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi wnioskującego. Tymczasem, skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Sąd I instancji stwierdził zatem brak możliwości oceny, czy w istocie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej. Poza tym, Sąd I instancji stanął na stanowisku, że zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny, zaś w uzasadnieniu wniosku nie wykazano na czym miałaby polegać podniesiona "nieodwracalność" skutków w sprawie. Trzeba nadmienić, że z uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji wynika przy tym, że WSA miał świadomość wysokości kary pieniężnej nałożonej na skarżącego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa i należy ją podzielić. Przede wszystkim trafne jest stanowisko WSA, zgodnie z którym, sama wysokość nałożonej kary nie stanowi przesłanki zastosowania ochrony tymczasowej. Poza tym, zasadne jest przyjęcie, że dopiero zestawienie stosownych dokumentów wykazujących aktualną sytuację majątkową skarżącego z dokumentami wykazującymi jego obciążenie oraz z wyjaśnieniami i uzasadnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, pozwalałoby Sądowi na dokonanie oceny, czy wobec skarżącego istnieją podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, czyli, czy rzeczywiście wykonanie decyzji spowodowałoby – podniesione przez skarżącego - niebezpieczeństwo utraty przez niego płynności finansowej oraz popadnięcia w spiralę zadłużenia. Oczywistą konsekwencją braku dokumentów było negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o skorzystanie z dobrodziejstwa wstrzymania wykonania decyzji. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, że strona ubiegająca się o wstrzymanie wykonania decyzji, jako potencjalnie czerpiąca korzyść z tej instytucji, ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06). Jeżeli zatem kwota nałożonej kary jest – jak w tym przypadku – wysoka, to tym bardziej skarżący powinien, w celu efektywnego dochodzenia ochrony tymczasowej, dołożyć wszelkiej staranności przy wykazaniu istnienia przesłanek do jej zastosowania. W niniejszym postępowaniu, jak trafnie ocenił Sąd I instancji, takiej staranności zabrakło. W tym stanie sprawy za zasadne należy uznać rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.