I OZ 979/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 24 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 1074/18 o oddaleniu wniosku S. N. o wyłączenie sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej, sędziego WSA Barbary Rymaszewskiej i sędziego WSA Jolanty Rosińskiej od orzekania w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 24 lipca 2019 r., II SA/Łd 1074/18, oddalił wniosek S. N. o wyłączenie sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej, sędziego WSA Barbary Rymaszewskiej i sędziego WSA Jolanty Rosińskiej od orzekania w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że okoliczności przedstawione w rozpatrywanym wniosku nie uzasadniają konieczności wyłączenia ww. sędziów WSA od rozpatrywania przedmiotowej sprawy. Sformułowania użyte w rozpatrywanym wniosku są przejawem subiektywnych przeświadczeń z powodu niezadowalających stronę czynności podejmowanych przez sędziego, a wynikających z oczekiwań co do sposobu prowadzenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Rozpatrywany wniosek w żadnym fragmencie nie zawiera argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności wskazanego sędziego w niniejszej sprawie, co czyni przedmiotowe żądanie niezasadnym. Subiektywne przekonanie skarżącego co do istnienia przyczyn wyłączenia sędziego, niepoparte przy tym żadnymi dowodami, nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego stosownie do art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Nie jest wystarczająca sama utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z jednostronnych odczuć wnioskującego, konieczne jest wskazanie obiektywnych, poważnych powodów wnoszenia żądania. Rozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędziego lub sędziów powinno odbywać się każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Niedopuszczalne jest bowiem formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności jednostkowej sprawy. Przesłanki będące podstawą wyłączenia sędziego powinny pozostawać w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny sądu w taki sposób, że prawdopodobne jest, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 94). Bezstronność sędziego jest ściśle związana z obiektywizmem w rozstrzyganiu danej sprawy, a więc wolnego od emocji stosunku do sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia bądź też emocjonalnego stosunku do strony wynikającego m.in. z więzi rodzinnej, przyjaźni lub koleżeństwa (por. Z. Tobor, T. Pietrzykowski, Bezstronność jako pojęcie prawne [w:] Prawo a wartości, s. 273). Zgodnie z art. 22 § 1 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Wymienieni we wniosku sędziowie złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania sprawy skarżącego. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Podniesione przez skarżącego okoliczności nie świadczą o spełnieniu którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł S. N., wskazując że jest ono niezasadne i podlega uchyleniu. Zdaniem wnoszącego zażalenie Sąd zaprzecza sam sobie pisząc w jednym miejscu, że we wniosku należy uprawdopodobnić, że sędzia jest stronniczy, a w drugim miejscu, że "niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi". Podniósł również, że Sąd nie rozpoznał prawomocnie jego wniosku o wyłączenie sędziego WSA Joanny Sekundy-Lenczewskiej, sędziego NSA Bogusława Klimowicza i sędziego NSA Pawła Janickiego, co jest okolicznością wystarczającą do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 20 p.p.s.a. wnoszący o wyłączenie obowiązany jest wskazać i uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Podkreślenia wymaga, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, które wynikają z art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że przyczyną wyłączenia nie jest jakakolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność przewidziana ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej, sędziego WSA Barbary Rymaszewskiej i sędziego WSA Jolanty Rosińskiej. Z akt sprawy wynika, że ww. sędziowie, których wyłączenia domagał się skarżący, złożyli oświadczenia, że nie zachodzą w ich przypadku żadne okoliczności określone w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń sędziów – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA WSA Agnieszki Grosińskiej, sędziego WSA Barbary Rymaszewskiej i sędziego WSA Jolanty Rosińskiej było zgodne z prawem, ponieważ przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku strony nie może być jej subiektywne odczucie czy też przekonanie co do celowości złożonego wniosku z uwagi na brak bezstronności w/w sędziów. Przyczyny wyłączenia muszą zawsze mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Podkreślić również należy, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2012 r., I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., I OZ 754/14). We wniosku skarżącego o wyłączenie ww. sędziów brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych przez nich w tej sprawie oświadczeń. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). Tym samym, Sąd I instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej, sędziego WSA Barbary Rymaszewskiej i sędziego WSA Jolanty Rosińskiej nie zasługiwał na uwzględnienie. Odnosząc się natomiast do podniesionej w zażaleniu kwestii dotyczącej nierozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że taki wniosek skarżący zawarł dopiero w zażaleniu na postanowienie z 24 lipca 2019 r. Nie jest zatem zasadny zarzut, że postanowienie to wydali sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.