III SA/Kr 967/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie : SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) AWSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 7 maja 2021 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] 2021 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, przyznającą J. K. zasiłek celowy z przeznaczeniem na opłaty za media tj. gaz, prąd, woda oraz śmieci w kwocie 450 złotych wypłacanego w ten sposób, że kwota 150 złotych za miesiąc luty 2021 r. wypłacona zostanie w dniach 25-26 luty 2021 r., kwota 150 złotych zostanie wypłacona w dniach 30-31 marca 2021 r., oraz kwota 150 złotych za miesiąc kwiecień zostanie wypłacona w dniach 29-30 kwietnia 2021 r. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1876) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735). Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] 2021 r. Burmistrz Miasta i Gminy przyznał skarżącej zasiłek celowy z przeznaczeniem na opłaty za media tj. gaz, prąd, woda oraz śmieci w kwocie 450 złotych wypłacanego w ten sposób, że kwota 150 złotych za miesiąc luty 2021 r. wypłacona zostanie w dniach 25-26 luty 2021 r., kwota 150 złotych zostanie wypłacona w dniach 30-31 marca 2021 r. oraz kwota 150 złotych za miesiąc kwiecień zostanie wypłacona w dniach 29-30 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w oparciu o wywiad środowiskowy ustalono, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a dochód miesięczny za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku wyniósł 673 zł. W odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak dogłębnego zbadania całokształtu okoliczności sprawy oraz art. 8 k.p.a., a także błędne przyjęcie, że kwota przyznanego zasiłku przynajmniej w części zaspokoi potrzeby strony. Odwołująca się podniosła, że uprzednio organ przyznał jej kwotę wyższą, analizując m.in. przedłożone rachunki za media. Wskazała również, że działanie Kierownika GOPS było celowe i złośliwe, a kwoty wzięte z sufitu. Zaskarżoną decyzją z dnia 7 maja 2021 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał treść art. 2, art. 3, art. 4 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 735 ze zm.). Wskazał, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym wraz z A. B., który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. J. K. nie pracuje zawodowo, ani dorywczo, nie pobiera też świadczeń z ZUS i KRUS. Pobiera zasiłek stały w wysokości 645 złotych miesięcznie oraz zasiłek okresowy w wysokości 28 złotych miesięcznie. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i pozostaje w stałym leczeniu psychiatrycznym, onkologicznym i neurologicznym. Stwierdzono, że skarżąca spełnia przesłanki udzielenia jej wnioskowanej pomocy. Odnosząc się do kwestii wysokości przyznanego zasiłku stwierdzono, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Podkreślono, że z uwagi na ograniczone środki finansowe, Ośrodki Pomocy Społecznej zmuszone są dysponować nimi w sposób wyważony, stąd też nie zawsze jest możliwe uwzględnienie wszystkich roszczeń wnioskodawców. Dodatkowo organ uwzględnił w swym stanowisku, że strona ma własne zasoby (chociaż niewielkie) oraz że opłaty za media może regulować wspólnie ze współlokatorem, bowiem każde z nich prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzuciła: – naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez niedokładne rozpatrzenie stanu faktycznego tj. niewyjaśnienie zakresu niezaspokojonych potrzeb skarżącej oraz jej możliwości majątkowych; – naruszenie art. 11 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy, poprzez zaniechanie przez organ wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, a przez to naruszenie zasady przekonywania; – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, a mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu założenia, iż organ orzekający I instancji zna sytuację majątkowej skarżącej i prawidłowo ustalił stan faktyczny, podczas gdy z materiału zebranego w sprawie wynika, że skarżąca znajduje się w sytuacji niepozwalającej jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych przy pomocy przyznanej kwoty; – bezpodstawne bagatelizowanie naruszenia art. 10 k.p.a.; – bezpodstawne stwierdzenie, że skarżąca posiada własne, niewielkie zasoby finansowe; – nieuzasadnione pominięcie faktu, że w poprzednich decyzjach organ przyznał skarżącej większe świadczenie na pokrycie przedmiotowych opłat za media. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ odwoławczy ustosunkował się także do zarzutów skargi, uznając je za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności decyzji przeprowadzona zgodnie ze wskazanymi granicami wykazała, że nie zawiera ona wad dających podstawę do jej uchylenia, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. W niniejszej sprawie bezsporne są następujące okoliczności: skarżąca w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnęła dochód w wysokości 673 zł, który uzyskała ze świadczeń pomocy społecznej. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Stan zdrowia skarżącej i jej trudna sytuacja życiowa również są bezsporne. Sporna jest natomiast wysokość przyznanego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłaty za media t.j. gaz, prąd, woda oraz śmieci w kwocie 450 złotych wypłacanej w ratach. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z art. 39 ust. 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Decyzja wydawana na podstawie art. 39 u.p.s. jest decyzją uznaniową, a w konsekwencji kontrola jej legalności dokonywana jest przez Sąd w ograniczonym zakresie. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2020 r., I OSK 1011/20, CBOSA). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., I OSK 2429/14, CBOSA). W niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego został zebrany materiał dowodowy, na podstawie którego organy ustaliły istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, w szczególności wysokość dochodów skarżącej, jej sytuację rodzinną, zdrowotną, majątkową i życiową. Organ ustalił, że skarżąca korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a także ich wysokość. W oparciu o dokonane ustalenia, organy zasadnie stwierdziły, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe do uzyskania zasiłku celowego, a w konsekwencji zachodzą materialnoprawne podstawy do orzekania na podstawie art. 39 u.p.s. Wskazać należy, że z treści art. 39 ust. 2 u.p.s. wprost wynika, że zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości opłat za media. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organy wyjaśniły sposób rozumowania i określania wysokości zasiłku celowego, która musi uwzględniać nie tylko potrzeby osoby wnioskującej o jego przyznanie, ale także możliwości finansowe organu pomocowego, a nadto ilość osób potrzebujących pomocy w danej gminie. W realiach niniejszej sprawy organy dokonały ważenia słusznego interesu strony oraz interesu społecznego, w szczególności polegającego na udzielaniu pomocy społecznej jak największej ilości osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej. W świetle powołanych przepisów, popartych orzecznictwem sądów administracyjnych, organ może przyznać świadczenie w wysokości pokrywającej całość lub część kosztów czy opłat; wysokość tej pomocy powinna być ustalona w odniesieniu do potrzeb wnioskodawcy, ale również możliwości finansowych organu i pomocy jak największej liczbie osób, które pomocy tej potrzebują. Nie budzi również wątpliwości fakt, że liczba osób potrzebujących pomocy wzrasta, również w wyniku epidemii Covid-19, a zatem może w konkretnych sytuacjach zdarzyć się, że aktualnie przyznawana pomoc będzie niższa niż uzyskana poprzednio przez skarżącą, a przyczyną tego będzie właśnie potrzeba zważenia tych wszystkich elementów, które decydują o wysokości przyznanego zasiłku celowego. Ustalanie przez organ kwoty zasiłku celowego na pokrycie opłat za media za pomocą kryteriów uniwersalnych, służy takiemu określeniu wysokości udzielanej pomocy, który będzie odpowiadać celom (w szczególności zapewnieniu pomocy jak największej liczbie osób potrzebujących), możliwościom pomocy społecznej oraz potrzebom beneficjentów. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, stwierdzić należy, że organy nie mają obowiązku ustalania zakresu niezaspokojonych potrzeb skarżącej, ponieważ celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszystkich potrzeb osób wnioskujących o jej udzielenie, lecz pomaganie (poprzez udzielaną pomoc) w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych. Niezasadny jest zarzut skarżącej dotyczący braku ustalenia przez organy I i II instancji sytuacji majątkowej skarżącej, ponieważ ustaleń tych organ dokonał w oparciu o informacje przekazane przez skarżącą, a skarżąca nie kwestionowała tych danych w toku postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o całokształt materiału dowodowego sprawy, wyjaśniło na jakiej podstawie, przy uwzględnieniu jakich okoliczności i elementów stanu prawnego, skarżącej został przyznany zasiłek celowy na pokrycie opłat za media w kwocie 450 zł. W ocenie Sądu, nie doszło również do naruszenia prawa procesowego, a w szczególności nie doszło do istotnego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, z zastosowaniem prawidłowej podstawy materialnoprawnej oraz z zachowaniem przepisów postępowania. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.