III SA/Po 1205/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] z [...] kwietnia 2021 r. o nakazaniu J. B. zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania zakupu i montażu oprzyrządowania do samochodu w ramach programu Aktywny Samorząd Moduł I obszar A1 w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania dofinansowania, tj. od [...] stycznia 2018 r., do dnia zapłaty. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje. Strona [...] grudnia 2017 r. zawarła z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w [...] (PCPR) umowę dofinansowania nr [...] Przedmiotem umowy było dofinansowanie ze środków PFRON montażu oprzyrządowania do posiadanego przez stronę samochodu w ramach realizacji programu Aktywny Samorząd. Strona oświadczyła, że zapoznała się z treścią zawieranej umowy, w tym z prawami i obowiązkami wynikającymi z otrzymania dofinansowania ze środków PFRON i sankcjami z tytułu niedotrzymania warunków umowy (§ 1 ust. 2 umowy). PCPR zastrzegł sobie prawo kontroli wykorzystania przedmiotu dofinansowania oraz prawidłowości, rzetelności i zgodności ze stanem faktycznym danych zawartych dokumentach, stanowiących podstawę rozliczenia dofinansowania (§ 6 pkt 3 umowy). Strona zobowiązała się do niezwłocznego zawiadomienia PCPR o wszelkich zmianach mających wpływ na realizacje umowy (np. o utracie przedmiotu umowy) i umożliwienia w każdym czasie przeprowadzenia kontroli w zakresie przedmiotu umowy (§ 9 pkt 1 i 2 umowy). PCPR ma prawo rozwiązać umowę w przypadku nienależytego jej wykonania, a w szczególności gdy beneficjent pomocy nie dopełni warunków, o których mowa w § 9 ust. 2 umowy (§ 7 ust. 1 pkt 4 umowy). W dniu [...] listopada 2020 r. wysłano stronie informację o planowanym terminie kontroli, którą strona odebrała osobiście, a [...] grudnia 2020 r. pracownicy PCPR udali się pod wskazany adres w celu przeprowadzenia kontroli, ale nikogo nie zastali. W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia kontroli na podstawie § 6 ust. 3 w zw. z § 9 pkt 2 umowy rozwiązano ją i wezwano stronę do zwrotu pełnej kwoty dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami podatkowymi liczonymi od dnia przelewu, tj. od [...] stycznia 2018 r. do dnia zapłaty. Środki PFRON podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; Dz. U. z 2021 r., poz. 573, dalej: "ustawa"). Zawarty w odwołaniu ewentualny wniosek o umorzenie opłaty winien zostać rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Skarżący wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego podnosząc, że: 1. został zmanipulowany przez swą byłą żonę, która wykorzystała jego brak świadomości otrzymania jakiegokolwiek dofinansowania, dając mu różne dokumenty do podpisu, zaś kwota dofinansowania wpłynęła na jej konto firmowe, oprzyrządowanie nie zostało zakupione, 2. wyrejestrował samochód [...] października 2020 r. i zezłomował go zanim próbowano dokonać kontroli warunków przestrzegania umowy. Skarżący wniósł o umorzenie kwoty przypadającej do zwrotu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 121 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm.) została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów. Skarżący złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w taki trybie (k. 16) a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd podziela stanowisko organu. W związku z jego przytoczeniem powtarzanie go byłoby zbędne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje. Stan faktyczny w kontrolowanej sprawie jest bezsporny w zakresie stwierdzenia: 1. podpisania [...] grudnia 2017 r. przez skarżącego, jako beneficjenta, umowy z PCPR na dofinansowanie ze środków PFRON zakupu i montażu oprzyrządowania do posiadanego przez skarżącego samochodu w ramach programu Aktywny Samorząd Moduł I obszar A1 w wysokości [...] zł; 2. przekazania [...] stycznia 2018 r. przez PFRON środków, o których mowa w umowie, na konto wybranego przez skarżącego sprzedawcy widniejącego na fakturze [...] sp. z o. o. w [...] (k. 19 akt adm. w zw. z § 2 ust. 2, § 4 ust. 1 i 4 umowy). Odnośnie podniesionej w skardze nieświadomości skarżącego co do podpisania umowy i przekazania środków na konto wybranego sprzedawcy należy podnieść, że w aktach sprawy nie ma żadnych dowodów na uchylenie się skarżącego przed wydaniem zaskarżonej decyzji od skutków prawnych złożonego PCPR oświadczenia woli skutkującego zawarciem umowy. Zgodnie z art. 88 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459), dalej: "K.c.", uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał (art. 88 § 2 K.c.). PCPR zastrzegł sobie prawo kontroli wykorzystania przedmiotu dofinansowania zakupionego z udziałem środków PFRON oraz prawidłowości, rzetelności i zgodności ze stanem faktycznym danych zawartych dokumentach, stanowiących podstawę rozliczenia dofinansowania (§ 6 pkt 3 umowy). Beneficjent umowy zobowiązał się do niezwłocznego zawiadomienia PCPR o wszelkich zmianach mających wpływ na realizacje umowy (np. o utracie przedmiotu umowy) i umożliwienia w każdym czasie przeprowadzenia kontroli w zakresie przedmiotu umowy (§ 9 pkt 1 i 2 umowy). PCPR ma prawo rozwiązać umowę w przypadku nienależytego jej wykonania, a w szczególności gdy beneficjent pomocy nie dopełni warunków, o których mowa w § 9 ust. 2 umowy (§ 7 ust. 1 pkt 4 umowy). W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia [...] grudnia 2020 r. kontroli, o której skarżący był zawiadomiony, rozwiązano umowę na podstawie § 6 ust. 3 w zw. z § 9 pkt 2 umowy i wezwano skarżącego do zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami podatkowymi liczonymi od dnia przelewu, tj. od [...] stycznia 2018 r. do dnia zapłaty. W związku z nieuiszczeniem powyższej kwoty zgodnie z prawem wydano decyzję nakazującą jej zwrot na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy stanowiącego, że środki PFRON podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Przywołany przepis art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji ustanawiając materialnoprawne warunki żądania zwrotu środków PFRON, to jest - wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, pobranie w nadmiernej wysokości lub stwierdzenie nieprawidłowości w wyniku kontroli - zarazem wprowadził jako właściwy tryb decyzji administracyjnej nakazującej zwrot środków. Komentowany przepis pozostaje w korespondencji z normą art. 45 ust. 3a tej ustawy, zgodnie z którym przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W takim świetle, sprawa zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kwalifikuje się w aktualnym stanie prawnym nie jako stosunek cywilnoprawny, lecz jako stosunek o charakterze administracyjnoprawnym, rozstrzyganym indywidualną decyzją administracyjną w opisanym, odrębnym jak wyżej już wskazano od uregulowanego w art. 49f - trybie art. 49e ustawy. Do żądania zwrotu wydatkowanych środków PFRON wystarczające jest, aby doszło do stwierdzenia obiektywnie istniejących nieprawidłowości związanych z użyciem tych środków. Treść przepisu art. 49e ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie pozostawia wątpliwości, że nie ma on charakteru uznaniowego oraz, że nie jest możliwe wydanie decyzji innej niż nakazująca zwrot środków. W przedmiotowej sprawie bezsporne było, że środki PFRON na montaż oprzyrządowania do posiadanego przez skarżącego samochodu zostały przyznane skarżącemu na jego wniosek i on złożył rozliczenie dofinansowania ([...].02.2018r.). Środki te nie zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, co uzasadnią żądanie ich zwrotu. Wskazywane okoliczności związane z działaniem żony skarżącego stanowić mogą podstawę do rozliczeń między małżonkami, natomiast nie stanowią okoliczności wyłączającej zastosowanie art. 49e ust. 1 ustawy. Zawarty w odwołaniu wniosek o umorzenie należności nie mógł być rozpatrzony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nakazującą zwrot należności, ale powinien zostać rozpatrzony przez organ w odrębnym postępowaniu. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).