I OZ 864/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 656/08 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. M. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 656/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił J. M. wstrzymania wykonania decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że w skardze na powyższą decyzję J. M. wniósł o wstrzymanie jej wykonania stwierdzając, iż "jej wykonanie skutkować będzie wyzuciem skarżącego i jego rodziny z posiadania lokalu, który zajmują od wielu lat. W ten sposób skarżący może ponieść znaczną szkodę". W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), niezbędną przesłanką do wstrzymania wykonania orzeczenia jest wskazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu - w przypadku złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji - treść decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego nie może automatycznie uzasadniać uwzględnienia wniosku, bowiem uzależnienie takie ustawodawca musiałby wyrazić wprost w konkretnym przepisie. Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżący nie wskazał konkretnego niebezpieczeństwa, czy konkretnej szkody mogących powstać na skutek wykonania zaskarżonej decyzji, a jedynie ogólnie stwierdził, że może ponieść znaczną szkodę. W tej sytuacji Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. M., zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 95 ust. 3 pkt 3 i ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w związku z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, jakoby powołana przez skarżącego okoliczność wykonania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, który zajmuje wraz z rodziną nie mając tytułu prawnego do innego lokalu - nie stanowiła konkretnego niebezpieczeństwa czy konkretnej szkody, o jakich mowa w powołanym przepisie; 2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 95 ust. 3 pkt 3 i ust. 4 ustawy o Policji w związku z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, przejawiającą się przyjęciem, jakoby kompetencja sądu do wstrzymania wykonana decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo czy szkodę, wynikające z wydania decyzji - może mieć swoje źródło wyłącznie w konkretnym przepisie prawa. J. M. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W uzasadnieniu zażalenia – powołując się na poglądy wyrażone w doktrynie i judykaturze - podniesiono, że wprawdzie skarżącego obciąża obowiązek udowodnienia możliwości wyrządzenia konkretnej szkody, jednakże skarżący nie ma obowiązku udowadniania wysokości szkody. W ocenie skarżącego Sąd winien ocenić, czy opisana przez skarżącego szkoda byłaby "znaczna", a skutki trudne do odwrócenia. W niniejszej sprawie skarżący wykazał okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, iż na skutek wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący i jego rodzina będą zmuszeni opuścić i opróżnić zajmowany lokal mieszkalny. J. M. podał, iż konsekwencją konieczności opróżnienia i opuszczenia lokalu mieszkalnego jest konieczność pilnego znalezienia innego lokum, przenoszenia rzeczy, demontażu mebli i wszelkie związane z tym koszty. Zdaniem skarżącego opisywanie tak oczywistych konsekwencji opuszczenia lokalu było zbędne, zaś Sąd -stosownie do art. 106 § 4 p.p.s.a. - winien był je uwzględnić nawet w przypadku, gdy strona ich nie powołała. Ponadto skarżący podniósł, iż decyzja nakazująca opuszczenie lokalu oraz przepis prawa, na podstawie którego została wydana w świetle zasad doświadczenia życiowego same w sobie decydują o istnieniu niebezpieczeństwa znacznej szkody. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że Sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń (por. Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem pod red. J.Jodłowskiego, Warszawa 1989, s. 426). Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008, s. 335 i n.). Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki Sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku Sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez skarżącego. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05, OSS 2005/3/72). Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na Sąd administracyjny. Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Nie jest wystarczające powtórzenie we wniosku treści przepisu. Rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają /lub nie/ za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony Sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. W tej sytuacji zasadne jest stanowisko doktryny i judykatury, iż brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. niepublik. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 kwietnia 2004 r., sygn. akt OZ 22/04; z dnia 30 kwietnia 2004 r., sygn. akt OZ 30/04; z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 871/04; z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt OZ 105/04; z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt OZ 214/04, B. Dauter [w] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Zakamycze 2006, s.162). J. M. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawarł w skardze. Skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki. Skarżący nie wykazał w czym miałoby się wyrażać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku domyślać się jakimi względami kierował się skarżący składając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, jak również ustalać z urzędu, czy w sprawie zachodzą przesłanki ustawowe uzasadniające wstrzymanie wykonania postanowienia. Należy podzielić stanowisko Sądu, iż wniesienie skargi na decyzję nakazującą opróżnienie lokalu nie uzasadnia automatycznie uwzględnienia wniosku o wstrzymanie. Przyjęcie odmiennego stanowiska niweczyłoby sens ustanowienia w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i byłoby sprzeczne z treścią tegoż przepisu. Skarżący dopiero w zażaleniu na postanowienie Sądu podniósł, iż opróżnienie i opuszczenie lokalu wiąże się z koniecznością znalezienia innego lokalu, przeprowadzką oraz związanymi z tym kosztami. Przytoczenie okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu dopiero w zażaleniu na postanowienie sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej, nie uzasadnia uwzględnienia zażalenia, nawet w przypadku spełnienia tych przesłanek, jeżeli sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod. red. J. P. Tarno, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 191). Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, iż postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, co oznacza, iż strona domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia winna wykazać taką zmianę okoliczności, która czyni zasadnym jej wniosek - art. 61 § 4 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił oddalić zażalenie.