II GSK 1218/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Gabriela Jyż sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie oraz A. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 565/15 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze 2.000 (dwa tysiące) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. umarza postępowanie ze skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w W.; 5. postanawia zwrócić A. Sp. z o.o. w W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej Spółki koszty postępowania sądowego. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w G. W., na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 201, poz.1540, dalej: u.g.h. albo ustawa o grach hazardowych), wymierzył A. sp. z o.o. w W. karę pieniężną w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Podstawę wymierzenia spółce kary pieniężnej stanowiły wyniki przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w dniu [...] maja 2014 r. w sklepie "T." znajdującym się w S. przy ul. K. [...] kontroli należących do skarżącej automatów o nazwie APEX MULTI MAGIC nr [...] i APEX MAGIC FRUITS [...], poprzez przeprowadzenie eksperymentu procesowego, który utrwalono w formie protokołu oględzin. Z dokumentów pozyskanych podczas kontroli nie wynikało, aby właściciel automatów posiadał zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa lubuskiego. Na podstawie powyższych okoliczności ustalono, że w lokalu eksploatuje się automaty do gier bez wymaganego zezwolenia. Po wniesieniu przez stronę odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił pogląd Naczelnika Urzędu Celnego zgodnie z którym gry na spornych automatach są grami w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Organ wskazał na opinie techniczne biegłego sądowego W. K. z dnia [...] listopada 2014 r., zgodnie z którymi sporne automaty to urządzenia elektroniczne z zainstalowanymi grami komputerowymi o charakterze losowym. Organ wskazał również na wynik eksperymentu procesowego przeprowadzonego w dniu [...] maja 2014 r., który wykazał, że na ww. automatach można prowadzić gry o wygrane pieniężne, które automaty te bezpośrednio realizują, na układ znaków w bębnach w toku gry grający nie mają żadnego wpływu i zależy on od przypadku. Ponieważ ustawa o grach hazardowych nie definiuje pojęcia "charakteru losowego", Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie podzielił w tym zakresie pogląd wywiedziony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 2012 r. sygn. akt VKK 420/11, iż w rozumieniu art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych "gra ma charakter losowy", jeśli jej wynik nie jest przewidywalny dla grającego. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie "A." Spółka z o.o. w W.wniosła skargę. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uwzględnił skargę spółki na podstawie art. art. 134 §1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Według Sądu I instancji, prawidłowo ustalony przez organy administracji stan faktyczny sprawy uzasadniał nałożenie na spółkę kary pieniężnej. Kara ta powinna być jednak nałożona nie na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (urządzanie gier na automacie poza kasynem gry), lecz na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (urządzanie gier hazardowych m.in. bez koncesji lub bez wymaganej rejestracji automatu). Sąd I instancji podkreślił, że podmiot, który nie legitymuje się koncesją czy zezwoleniem, działa nielegalnie i podlega karze pieniężnej, która wynosi 100 % przychodu uzyskanego z urządzanej nielegalnie gry (art. 89 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych), zaś podmiot, który urządza gry na automatach poza kasynem gry, urządzając te gry legalnie, lecz z naruszeniem warunków prowadzenia działalności w tym zakresie i podlega karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu. Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji uchylił zaskarżone decyzje. Sąd I instancji wyjaśnił również, że art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych stanowi samodzielną podstawę wymierzenia kary pieniężnej za czyn w nim wskazany i nie jest powiązany z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, który uznany został za przepis o charakterze technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. ww. wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. poprzez zastosowanie tych przepisów i uchylenie decyzji obu instancji organów celnych, mimo że organy te nie naruszyły przepisów prawa materialnego; 2) naruszenie prawa materialnego – art. 89 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem w stanie faktycznym sprawy – tj. urządzaniem gry na automacie poza kasynem gry winien znaleźć zastosowanie przepis art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.; 3) naruszenie art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż w przypadku braku u urządzającego gry hazardowe koncesji, zezwolenia, braku zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry, przepis ten nie znajduje zastosowania i wskutek takiej wykładni niezastosowanie przywołanego przepisu przez Sąd, podczas gdy w stanie faktycznym sprawy – tj. urządzaniu gry na automacie poza kasynem gry – przepis ten winien znaleźć zastosowanie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniosła także A. sp. z o.o. w W., jednakże cofnęła ją przed rozprawą pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, o której stanowi art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji uchylający decyzje organów obu instancji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1lit. a) p.p.s.a. Przyjmując, że kontrolowane decyzje naruszają prawo materialne - art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych przez jego zastosowanie i art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy przez jego niezastosowanie - Sąd I instancji jednocześnie przesądził, że wnosząca skargę spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry, a gry te były grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Wskazane powyżej istotne okoliczności faktyczne skutkowały nałożeniem przez właściwy organ na skarżącą spółkę kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Przepis ten stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołana przez organ podstawa prawna nałożenia kary była prawidłowa, a pogląd Sądu I instancji, że w opisanym stanie faktycznym powinien mieć zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych jest nieuprawniony. Zajęte przez Sąd I instancji stanowisko było prezentowane, acz niejednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W związku z pojawieniem się rozbieżności w orzecznictwie, Prezes Naczelnego Administracyjnego wystąpił z wnioskiem o podjęcie w składzie siedmiu sędziów uchwały wyjaśniającej obejmującej m.in. zagadnienie "czy urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez koncesji i wymaganej rejestracji automatu podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, czy też karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy". Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/16 w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, stanowiącą w punkcie 2, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Uchwałą tą skład orzekający jest związany mocą art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1518/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji za usprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej obejmujące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię, a w efekcie niewłaściwe ich zastosowanie. Wobec takiego uznania ocena zarzutu obejmującego naruszenie art. 135 p.p.s.a. stała się bezprzedmiotowa. Oparcie skargi kasacyjnej na usprawiedliwionych zarzutach naruszenia prawa materialnego obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku. Jednocześnie uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę spółki. Jak już bowiem wcześniej wskazano istotne elementy stanu faktycznego, niezakwestionowane w postępowaniu kasacyjnym, uprawniały do przyjęcia, że spółka urządzała gry na automacie poza kasynem gry, a tym samym podlegała sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Wysokość nałożonej kary odpowiada treści art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2) w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. w zw. z w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. b) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1667) orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 sentencji wyroku. Orzekając o częściowym zwrocie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił fakt, że zarówno w tej sprawie, jak i innych w sprawach Spółki rozpoznanych w dniu 5 grudnia 2017 r., skargi kasacyjne organu opierały się na tożsamej argumentacji prawnej, co w sposób oczywisty wpłynęło na ocenę nakładu pracy pełnomocnika organu. Cofnięcie skargi kasacyjnej przez skarżącą Spółkę skutkowało natomiast umorzeniem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z jej skargi kasacyjnej na podstawie art. 60, art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji). O zwrocie wpisu od cofniętej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.