III Ca 2712/22

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III Ca 2712/22</strong> </p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 listopada 2022 roku w sprawie z powództwa <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> przeciwko syndykowi masy upadłości <span class="anon-block">J. R.</span> osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej – <span class="anon-block">E. I.</span> o bezpodstawne wzbogacenie, Sąd Rejonowy w Brzezinach zasądził od syndyka masy upadłości <span class="anon-block">J. R.</span> osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej - <span class="anon-block">E. I.</span> na rzecz <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> kwotę 25.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 27 lipca 2020r. do dnia zapłaty oraz kwotę 4.867zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.</p> <p>Apelację od opisanego wyroku wniosła strona pozwana, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu pozwany zarzucił:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe - poprzez przyjęcie, że postępowanie sądowe w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości, o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi, nawet gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność nie zostanie zgłoszona do syndyka, a tym samym nie zostanie wyczerpany tryb określony ustawą i wierzytelność nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 180;art. 180 § 1;art. 180 § 1 pkt. 5;art. 180 § 1 pkt. 5 lit. b)">art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c.</a> poprzez przyjęcie, że sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności ogłoszenia upadłości strony lub wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka, z pominięciem przez sąd wyjątku określonego w art. 145 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe.</p> </dd> </dl> <p>W konsekwencji podniesionych zarzutów strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych; ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia, powyższego żądania, pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> <p>Postanowieniem z dnia 16 maja 2024 roku, w związku z treścią postanowienia o ogłoszeniu upadłości oraz treścią zarzutów apelacji pozwanego, Sąd Okręgowy zwrócił się do syndyka masy upadłości upadłego <span class="anon-block">J. R.</span>, to jest <span class="anon-block">E. I.</span> o udzielenie w terminie 10 dni informacji, czy postępowanie upadłościowe prowadzone jest w trybie art. 491^{<!-- -->1} ust. 1 czy w trybie art. 491^{<!-- -->1} ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe oraz wskazanie, czy wierzytelność pozwanego dochodzona pozwem została zgłoszona do masy upadłości, nadto jaki jest aktualny stan postępowania upadłościowego</p> <p>W odpowiedzi na zobowiązanie pełnomocnik pozwanego wskazał, że postępowanie upadłościowe prowadzone jest w trybie art. 491^{<!-- -->1}ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, wierzytelność pozwanego dochodzona pozwem nie została zgłoszona do masy upadłości, a co do aktualnego stanu postępowania wskazano, że nie toczy się już z udziałem syndyka oraz do wykonania został projekt planu spłaty.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu.</p> <p>Wstępnie należy odnotować, że Sąd II instancji podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz ocenę dowodów wyrażoną w pisemnych motywach rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne, co skutkuje równocześnie ograniczeniem uzasadnienia do rozpoznania przedstawionych w apelacji zarzutów dotyczących prawa procesowego i materialnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 387;art. 387 § 2(1);art. 387 § 2(1) pkt. 1)">art. 387 § 2^{<!-- -->1} pkt 1 k.p.c.</a>).</p> <p>Zarzuty naruszenia art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 180;art. 180 § 1;art. 180 § 1 pkt. 5;art. 180 § 1 pkt. 5 lit. b)">art. 180 § 1 pkt 5 lit. b k.p.c.</a> nie zasługują na uwzględnienie.</p> <p>Z pisma procesowego pełnomocnika pozwanego z dnia 18 czerwca 2024 roku wynika, że postępowanie upadłościowe wobec dłużnika <span class="anon-block">J. R.</span> jest prowadzone w trybie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 491(1);art. 491(1) ust. 1)">art. 491^{<!-- -->1} ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe</a> (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 794). Przepis art. 491^{<!-- -->2} ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że w postępowaniu prowadzonym w takim trybie nie stosuje się m.in. przepisów o sporządzeniu listy wierzytelności, a w konsekwencji także o zaskarżeniu, zatwierdzeniu, prostowaniu i uzupełnieniu tej listy (art. 244, art. 245 oraz art. 253-264), zatem w toku tego postępowania nie powstaje lista wierzytelności, z której wyciąg – w myśl art. 264 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe – stanowi tytuł egzekucyjny służący wierzycielowi jako podstawa egzekwowania swoich należności od upadłego. W takiej sytuacji nie ma racji bytu zawieszenie postępowania sądowego wszczętego przeciwko dłużnikowi przed ogłoszeniem upadłości, które zmierzało do uzyskania takiego tytułu. Z tej przyczyny art. 491^{<!-- -->2} ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe stwierdza, że w postępowaniu upadłościowym toczącym się w trybie art. 491^{<!-- -->1} ust. 1 tej ustawy nie stosuje się również przywołanego w apelacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 145;art. 145 ust. 1)">art. 145 ust. 1</a>, stwierdzającego, że postępowanie sądowe w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. W efekcie – wobec niestosowania w postępowaniu upadłościowym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 145;art. 145 ust. 1)">art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe</a> (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 794) – nie zachodzi wymieniony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 180;art. 180 § 1;art. 180 § 1 pkt. 5;art. 180 § 1 pkt. 5 lit. b)">art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c.</a> wyjątek od reguły ogólnej przewidzianej w tym przepisie, a Sąd zobowiązany jest podjąć zawieszone postępowanie. Art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu, a z uwagi na obecną treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 3)">art. 174 § 3 k.p.c.</a>, obowiązującą od dnia 1 stycznia 2016 r., syndyk masy upadłości nie jest uprawniony do odmowy wstąpienia do postępowania, więc dalsze postępowanie sądowe musiało zostać podjęte z udziałem syndyka w miejsce pozwanego upadłego.</p> <p>Ocena stanu prawnego mogłaby wypaść odmiennie jedynie wówczas, gdyby wniosek o ogłoszenie upadłości <span class="anon-block">J. R.</span> wpłynął przed dniem 24 marca 2020 r., gdyż z mocy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1802 ze zm.) w takich sprawach stosuje się przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej tą ustawą, które nie wyłączały stosowania w postępowaniu upadłościowym wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 ()">ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe</a> (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.) dotyczących listy wierzytelności, ani art. 145 ust. 1 tej ustawy.</p> <p>Jednakże z informacji uzyskanych od syndyka masy upadłości <span class="anon-block">J. R.</span> wynika wprost, że postępowanie upadłościowe w stosunku do osoby <span class="anon-block">J. R.</span> prowadzone było w trybie art. 491^{<!-- -->1}ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe. Sądowi nie jest wiadome również, by w toku postępowania upadłościowego zostało wydane na podstawie art. 491^{<!-- -->5} § 2 ustawy Prawo upadłościowe postanowienie o dalszym prowadzeniu tego postępowania w trybie przewidzianym w art. 491^{<!-- -->1} ust. 2 tej ustawy.</p> <p>Nie sposób zatem uznać, by Sąd Rejonowy w jakikolwiek sposób naruszył powoływane przez apelującego przepisy art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 180;art. 180 § 1;art. 180 § 1 pkt. 5;art. 180 § 1 pkt. 5 lit. b)">art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c.</a>, skoro w niniejszej sprawie, wobec prowadzenia postępowania upadłościowego w stosunku do upadłego w trybie art. 491^{<!-- -->1}ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, przepisy te nie miały zastosowania. Wobec upadłego nie sporządzano listy wierzytelności, zatem powód nie był zobligowany do zgłaszania dochodzonej w niniejszej sprawie wierzytelności syndykowi. Z tej też przyczyny nie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania, a wszczęte postępowanie mogło zostać podjęte na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 180;art. 180 § 1;art. 180 § 1 pkt. 5;art. 180 § 1 pkt. 5 lit. b)">art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c.</a>, przy czym dalsze postępowanie zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe mogło toczyć się wyłącznie przeciwko syndykowi, co też miało miejsce w niniejszej sprawie.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd odwoławczy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację jako bezzasadną.</p> </div>