I OW 105/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. NSA Janusz Furmanek Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Wierzbno o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Wierzbno a Burmistrzem Miasta Łapy w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie skierowania L. D. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Łapy jako organ właściwy. UZASADNIENIE Wójt Gminy Wierzbno wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Wierzbowo a Burmistrzem Miasta Łapy w sprawie skierowania L. D. do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Łapy przekazał sprawę. L. D. przebywającego i zameldowanego w Zakładzie Opiekuńczym dla Dorosłych "[...]" w [...], wcześniej zameldowanego: [...], gm. W., dotyczącą skierowania go do domu pomocy społecznej do rozpatrzenia wg właściwości przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. W uzasadnieniu postanowienia organ wywodził, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ww. ustawy). W ocenie organu L. D. nie przebywał w Zakładzie Opiekuńczym dla Dorosłych "[...]" z zamiarem stałego pobytu, w związku z powyższym uznał on, że organem właściwym będzie w sprawie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Wierzbnie - jako organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania uprawnionego, które znajduje się w gminie W. Wójt Gminy Wierzbno wywodził, że zasady ustalania właściwości miejscowej gminy reguluje art. 101 powołanej ustawy o pomocy społecznej, stanowiąc w ust. 1, że generalnie właściwość tą ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei art. 59 ust. 1 ustawy przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej stanowi, że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Oba te przepisy ściśle korespondują ze sobą i wynika z nich, że właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania" i w tej mierze należy odwołać się od przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Art. 25 Kodeksu cywilnego przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej rozumie miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Należy zauważyć, że art. 25 k.c., określający miejsce zamieszkania osoby fizycznej jako miejscowość, w której ta osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, odnosi się tylko do osób mających pełną zdolność do czynności prawnych, bowiem Kodeks cywilny dla osób ograniczonych w tej zdolności lub jej nieposiadających, wskazuje inne miejsce zamieszkania. Zgodnie bowiem z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W sprawie w imieniu L. D., który jest całkowicie ubezwłasnowolniony, działa jego opiekun prawny - H. D. To on wystąpił z wnioskiem o umieszczenie go w domu pomocy społecznej. W takiej sytuacji wniosek powinien być załatwiony przez gminę właściwą ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego, które znajduje się w Ł. Stanowisko takie zajął NSA w Warszawie w postanowieniu z dnia 30 października 2007 r., I OW 75/07, Lex nr 399071, wskazując, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku o skierowanie osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie do domu pomocy społecznej jest wójt gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania jej opiekuna. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. w odpowiedzi na wniosek wywodził, że Gmina Łapy nie jest właściwa w sprawie. Wskazał, że L. D. został umieszczony w Zakładzie Opiekuńczym w Ł., którego właścicielem była H. D. Ze względu na to, że L. D. jest całkowicie ubezwłasnowolniony, H. D. zgodziła się zostać jego opiekunem prawnym. Właściciele zakładu zameldowali L. D. na pobyt stały w Zakładzie Opiekuńczym dla Dorosłych "[...]" w Ł. Zameldowanie to zostało dokonane niezgodnie z prawem ponieważ Zakład Opiekuńczy dla Dorosłych "[...]" w Ł. nie jest lokalem mieszkalnym. W chwili obecnej został wymeldowany w związku z likwidacją i umieszczony w Domu Pogodnej Starości w S. gm. M. H. D. w związku z tym, że nie jest spokrewniona z L. D. oraz likwidacją Zakładu oświadczyła, że zrzeka się pełnienia obowiązków opiekuna prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do rozstrzygania sporów o właściwość. Soporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta na skutek podjęcia środka prawnego przez właściwy organ. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub co do której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia, powołując się na brak podstaw do ustalenia właściwości (spór negatywny). W sprawie występuje spór o właściwość - spór negatywny, pomiędzy Wójtem Gminy Wierzbno a Burmistrzem Miasta Łapy o rozpoznanie i rozstrzygniecie sprawy skierowania L. D. do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) "Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie". Według art. 59 ust. 1 tej ustawy "Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej". Zgodnie z art. 27 Kodeksu cywilnego dla osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej miejscem zamieszkania jest miejsce zamieszkania opiekuna. Według art. 169 § 1 w związku z art. 175 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z ważnych powodów sąd opiekuńczy może na żądanie opiekuna zwolnić go z opieki. Jeżeli sąd opiekuńczy nie postanowi inaczej, opiekun obowiązany jest prowadzić nadal pilne sprawy związane z opieką aż do czasu jej objęcia przez nowego opiekuna (art. 168 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Z zamiaru opiekuna prawnego zrzeczenia się opieki nad całkowicie ubezwłasnowolnionym L. D. nie można wyprowadzić następstw prawnych dla reguły wypływającej z art. 27 Kodeksu cywilnego. Podstawą do ustalenia właściwości miejscowej organu powołanego do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy umieszczenia L. D. jest miejsce zamieszkania jego opiekuna prawnego. Jest to zgodne z art. 59 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.