I OW 203/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Ż. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Ż. a Burmistrzem Miasta i Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. F. z dnia [...] października 2017 r. o przyznanie zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Ż. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] października 2018 r. Burmistrz Miasta Ż. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta i Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. F. o przyznanie zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że P. F. w dniu [...] października 2017 r. złożył do Prezydenta Miasta i Gminy W. opisany wyżej wniosek. Z przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2017 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że jest on osobą bezdomną i czasowo przebywa u siostry w Ż. Ostatnio na pobyt stały był zameldowany we W., przy ul. [...] i nie mogąc ustalić jego charakteru pobytu w Ż., Prezydent Miasta i Gminy W. uznał się właściwym miejscowo do rozpoznania tego wniosku. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] organ ten zawiesił postępowanie do czasu dostarczenia przez P. F. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Następnie na skutek wykonania powyższego zobowiązania, postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. podjął przedmiotowe postępowanie. W międzyczasie organ ten regularnie przyznawał P. F. zasiłki okresowe. W związku ze złożonym przez P. F. w dniu [...] sierpnia 2018 r. nowym wnioskiem o przyznanie pomocy w postaci wsparcia finansowego na pokrycie kosztów wynajmu pokoju, organ przeprowadził w dniu [...] sierpnia 2018 r. kolejny rodzinny wywiad środowiskowy, z którego wynika, że aktualnie zamieszkuje u siostry w mieszkaniu, przy ul. [...] w Ż. i swoją przyszłość wiąże z tym miastem oraz nie zamierza wracać do W. W tych okolicznościach Prezydent Miasta i Gminy W. uznał się za niewłaściwy w sprawie i przekazał przedmiotowy wniosek z dnia [...] sierpnia 2018 r. Burmistrzowi Miasta Ż., który to organ uznał się za właściwy sprawie rozpoznania tego wniosku. Jednocześnie Prezydent Miasta i Gminy W. zawiadomieniem z dnia [...] września 2018 r., na podstawie art. 65 kpa, przekazał Burmistrzowi Miasta Ż. według właściwości również nierozpoznany jeszcze wniosek P. F. z dnia [...] października 2017 r., a następnie decyzją z dnia [...] października 2018 r. umorzył w całości postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe w sprawie wszczętej z tego wniosku. W ocenie organu wnioskującego, właściwym miejscowo do rozpatrzenia wniosku P. F. z dnia [...] października 2017 r. jest Prezydent Miasta i Gminy W., bowiem organ ten uznał się wcześniej za właściwy w przedmiotowej sprawie, zawieszając w tym przedmiocie postępowanie oraz wydając decyzje o przyznaniu zasiłków okresowych. Oświadczenie natomiast P. F. o zamiarze przebywania na stałe w miejscowości Ż. miało miejsce dopiero w sierpniu 2018 r. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta i Gminy W. zarzucił, że uznawał się za organ właściwy w zakresie przyznawania świadczeń dla P. F. do dnia [...] sierpnia 2018 r., tj. do momentu kiedy ten oświadczył, że miejsce jego pobytu u siostry w Ż. jest jego miejscem zamieszkania, co oznacza, że nie może być on nadal uznawany za osobę bezdomną. Z tych przyczyn organ ten uznał się za niewłaściwy miejscowo w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "ppsa") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem o właściwość w ujęciu negatywnym, bowiem żaden z organów nie uznaje się właściwym do rozpoznania wniosku P. F. z dnia [...] października 2017 r. o przyznanie zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1508, dalej "ustawa"), właściwość miejscową gminy do wydania decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy). Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1025, dalej: "kc"), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny - przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wewnętrzny - wola, zamiar stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. Nie stanowi zatem o miejscu zamieszkania w rozumieniu tego przepisu fakt, że występuje jedna ze wskazanych w nim przesłanek, polegająca na samym tylko zamieszkaniu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu. O stałości pobytu osoby fizycznej na danym terenie decyduje założenie w tejże miejscowości ośrodka centrum swoich spraw osobistych i majątkowych. Z przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2017 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że P. F. zamieszkuje u siostry w domu jednorodzinnym, przy ul. [...] w Ż., która oczekuje od niego zapłaty [...] zł za pokój. Jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały było miasto W., ul. [...]. Z opinii pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad wynika, że nie jest on w stanie jednoznacznie określić, gdzie zamierza przebywać na stałe. Z uwagi na zły stan zdrowia jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W dniu [...] września 2017 r. złożył także wniosek w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Nie posiada żadnych dochodów i utrzymuje się z pomocy finansowej w formie zasiłków. Podczas przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2018 r. kolejnego rodzinnego wywiadu środowiskowego oświadczył z kolei, że swoją przyszłość wiąże z miastem Ż. i nie zamierza wracać do W. Opisane powyżej fakty jednoznacznie wskazują, że P. F. zerwał więzi ze swoim wcześniejszym miejscem zamieszkania w gminie W. i przebywa z zamiarem stałego pobytu w domu siostry w Ż. i tam skoncentrował swoje centrum życiowe. W oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2018 r. stwierdził, że nie zamierza wracać do W., deklarując tym samym chęć pozostania na stałe w Ż. W świetle powyższego należy uznać, że w rozumieniu art. 25 kc, miejscem jego zamieszkania jest Ż., gdzie przebywa z zamiarem stałego pobytu. Bezzasadny jest zatem zarzut organu wnioskującego, że wniosek P. F. z dnia [...] października 2017 r. wpłynął w dacie, kiedy był on pod opieką Ośrodka Pomocy Społecznej we W., gdzie pobierał między innymi zasiłki okresowe, a zatem organ ten powinien być właściwy również do jego rozpoznania. Istotne jest bowiem to, że wniosek ten nie został do dnia dzisiejszego rozpoznany i mając na uwadze, że aktualnym miejscem zamieszkania P. F. jest miasto Ż., właściwym miejscowo do rozpoznania jego wniosku, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy, jest Burmistrz Miasta Ż. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.