II GSK 1257/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 1779/11 w sprawie ze skargi [...] na decyzję [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację zadań objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r., w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację zadań objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2007–2013, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od Zarządu Województwa [...] określoną kwotę na rzecz strony skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Zarząd Województwa [...] wydał decyzję, którą zobowiązał skarżącego do zwrotu w terminie 14 dni części dofinansowania w kwotach: 1/ 12.618,63 zł wraz z odsetkami, licząc od dnia przekazania środków tytułem nałożonej korekty finansowej w wysokości 5 % kosztów kwalifikowanych zamówienia w związku ze stwierdzeniem w trakcie kontroli nieprawidłowości w zakresie naruszenia art. 7 ust. 1 i art. 34 ust. 4a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 z późn. zm., zwaną dalej p.z.p.), 2/ 20.022,26 zł w związku z uznaniem za niekwalifikowane części wydatków w ramach umów cywilnoprawnych i nakazała zwrot tej kwoty na rachunek budżetu województwa, w tym kwotę; - 2.295 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 5 listopada 2009 r. do dnia zapłaty, - 5.097,36 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 20 listopada 2009 r. do dnia zapłaty, - 12.629,90 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 28 grudnia 2009 r. do dnia zapłaty, 3/ 34.941,21 zł w związku z uznaniem za niekwalifikowane części wydatków w ramach umów cywilnoprawnych i nakazała zwrot tej kwoty na rachunek Ministerstwa Finansów wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 17 lutego 2010 r. do dnia zapłaty. Organ jako podstawę prawną powołał art. 207 O.p. oraz art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 z późn. zm., zwaną dalej u.z.p.p.r.) i art. 211 ust. 1 i 4 u.f.p. z 2005 r. w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241 z późn. zm.) Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zarząd Województwa [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. Organ odwoławczy opierając się na materiale dowodowym zebranym w trakcie kontroli i czynności pokontrolnych, podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, iż skarżący część środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie wykorzystał z naruszeniem procedur oraz niezgodnie z przeznaczeniem, tj. naruszając art. 7 ust. 1, art. 38 ust. 4a p.z.p. oraz art. 22 § 1 k.p. Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy, które nie miały zastosowania oraz zakończenia go decyzją wydaną w oparciu o wadliwą podstawę prawną, czyli art. 207 Ordynacji podatkowej, powołał się na treść uzyskanej opinii, z której wynikało, że przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych nie ustalają procedury, jaką powinna kierować się Instytucja Zarządzająca przy wydawaniu decyzji oraz przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i że w związku z istnieniem w tej materii luki prawnej należy stosować właściwe przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż zastosowanie tych przepisów pozwala z jednej strony na zachowanie spójnej procedury przez Instytucję Zarządzającą, a z drugiej działa także na korzyść beneficjenta, który w powołaniu na właściwe przepisy ma możliwość zweryfikowania działań Instytucji. Organ odwoławczy podkreślił, iż w toku postępowania wszczętego w dniu 23 maja 2011 r. zakończonego wydaniem decyzji o zwrocie środków, jak i w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy uwzględniono i poddano ocenie okoliczności podnoszone przez skarżącego. Organ jednakże nie zgodził się z argumentacją skarżącego dotyczącą zastrzeżeń do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli oraz w trakcie postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji. W dniu 17 września 2011 r. skarżący wniósł skargę, wnioskując o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko, przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, iż przytoczone podstawy skargi są bezpodstawne i nie mogą skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa [...]. Sąd pierwszej instancji wskazał, że ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie reguluje zasad i trybu postępowania w sprawie zwrotu uzyskanego przez beneficjenta dofinansowania a przepis art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a tej ustawy wskazuje jedynie instytucję zarządzającą jako organ właściwy do: odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o których mowa w przepisach o finansach publicznych oraz do ustalania i nakładania korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.2006.210.25, z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem Rady nr 1083/2006). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywołując art. 98 ust. 2 i art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady nr 1083/2006 zaznaczył, że z powyższych przepisów wspólnotowych wynika, że w przypadku stwierdzenia konkretnej nieprawidłowości państwo członkowskie musi dokonać oceny i miarkowania jej charakteru, znaczenia i szkody jaką wywołała, lub mogłaby wywołać w okolicznościach danej operacji lub programu. Nałożona korekta finansowa nie może być zupełnie abstrakcyjna, lecz odpowiednia i adekwatna do stwierdzonej nieprawidłowości, czy to pojedynczej (indywidualnej, niewynikającej z wad systemu zarządzania i kontroli), czy systemowej. W związku z czym nałożenie przez państwo członkowskie korekt finansowych nie wynika z samego faktu naruszenia przez beneficjenta procedur, lecz z faktu, iż takie działanie lub zaniechanie powoduje lub potencjalnie mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Sąd pierwszej instancji powołując przepisy prawa krajowego związane ze zwrotem dotacji udzielonej ze środków unijnych zaznaczył, że w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104, z późn. zm., dalej u.f.p. z 2005 r.). Zgodnie z przepisem art. 211 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy: "w przypadku gdy środki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, 3a i 4, a także środki przeznaczone na finansowanie programów i projektów realizowanych z tych środków lub dotacji, o których mowa w art. 202, są: 1/ wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2/ wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208, 3/ pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 4. Przepisy art. 145 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio. WSA zaznaczył, iż ustawodawca krajowy nie przewidział zamkniętego katalogu procedur, na podstawie których wydatkowane byłyby środki unijne związane z realizacją konkretnych programów operacyjnych a podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa, która zawierana jest zgodnie z systemem realizacji projektu operacyjnego. Sąd pierwszej instancji zauważył, że na gruncie stosowania regulacji krajowych dotyczących programów operacyjnych w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiły się wątpliwości, czy system realizacji regionalnych programów operacyjnych – przyjmowany w formie uchwał zarządu województwa – mógł być uznany za źródło prawa powszechnie obowiązującego. Orzekając w tym zakresie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2011 r., P 1/11 (ogłoszonym dnia 27 grudnia 2011 r. w Dz. U. Nr 279, poz. 1644), stwierdził między innymi, że art. 5 pkt 11 u.z.p.p.r. przez to, że dopuszcza uregulowanie praw i obowiązków wnioskodawców w trakcie naboru projektów finansowanych z programu operacyjnego poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa, jest niezgodny z art. 87 Konstytucji RP. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny uznał, że zakwestionowane przepisy we wskazanym zakresie utracą moc obowiązującą dopiero z upływem 18 miesięcy, licząc od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. W związku z tym, jak zauważył to WSA, w przedmiotowej sprawie będą mogły mieć zastosowanie odpowiednie regulacje programu operacyjnego, do których odsyła w tym zakresie zawarta umowa o dofinansowanie, na które powołuje się w swej decyzji Instytucja Zarządzająca. Sąd pierwszej instancji odnosząc się do przepisów procesowych wskazał, iż w sprawie o zwrot dotacji brak jest wyraźnego odesłania do określonych regulacji ogólnych obowiązujących w tym zakresie. Sąd zaznaczył, że nie można wnioskować, że w zakresie postępowania należy generalnie stosować Ordynację podatkową, w tym dział IV normujący zagadnienia czysto procesowe oraz nie ma również podstaw do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w oparciu o przepisy ogólne art. 2 O.p., ponieważ przepisy tej ustawy stosuje się w przypadku niepodatkowych należności, po pierwsze, gdy przysługują tylko budżetowi państwa lub budżetowi jednostek samorządu terytorialnego, a po drugie, gdy do ich ustalenia lub określenia uprawnione są organy podatkowe. W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji uznał, iż w zakresie nieuregulowanym do postępowania przed organem administracji publicznej w należącej do właściwości tego organu sprawie indywidualnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej należało stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn., zwanej dalej k.p.a.) w oparciu o art. 1 pkt 1 k.p.a.. WSA zaznaczył, iż Instytucja Zarządzająca jako organ administracji w sprawie o zwrot dotacji ma obowiązek między innymi podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a także umożliwić stronie zapoznanie się z nim i ustosunkowanie się do niego. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ dokonał niepełnej oceny zebranego materiału dowodowego, naruszając przy tym art. 80 k.p.a. – co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że stwierdzenia zawarte w informacji pokontrolnej, że umowy zlecenia nacechowane były typowymi elementami dla umów zawartych w wyniku stosunku pracy i gdzie wymieniono tylko niektóre elementy stosunku pracy (ciągły charakter, podległość służbowa, działanie na rzecz Beneficjenta, wykonywanie zadania osobiście, miejsce wykonywania czynności - [...]), nie mogą być uznane za pełne i wystarczające do zakwestionowania tych umów i objęcia ich postanowieniami umowy o pracę. Sąd zaznaczył, iż nie można skutecznie twierdzić, że czynności wykonywane na podstawie umów zlecenia wypełniały wszystkie elementy już istniejącego stosunku pracy. Sąd podniósł, iż naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 80 k.p.a poprzez nieprawidłową ocenę całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęcie, że w sprawie wystąpiły nieprawidłowości wynikające z powołanych przepisów materialnych, stanowiło podstawę do uchylenia decyzji obu instancji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uznał również, że strona skarżąca zasadnie podniosła, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy procesowe wynikające z ustawy Ordynacja podatkowa, zamiast przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Mimo to Sąd uznał, iż powyższe naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ zastosowane przepisy procesowe z ustawy Ordynacja podatkowa nie prowadziły do naruszenia praw procesowych strony. II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Zarząd Województwa [...], reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości i żądając jego uchylenia i oddalenia skargi Uniwersytetu [...] w [...] ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Kasator na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1) prawa procesowego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. i wydanie wyroku bez przeprowadzenie oceny całości akt sprawy, w szczególności pominięcie ustaleń dokonanych przez organ w toku kontroli, a w konsekwencji wydanie wyroku jedynie na podstawie dowolnie i częściowo ocenionych dowodów znajdujących się w aktach sprawy; 2) prawa procesowego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z przepisem art. 80 k.p.a., a w konsekwencji uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji, mimo iż postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ było prawidłowe, a Sąd I instancji nie zważył w sposób należyty całości materiału dowodowego przedstawionego do akt sprawy; 3) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych, w szczególności art. 7 ust 1 oraz art. 38 ust 4a i ustalenie, że skarżący nie naruszył wymienionych przepisów, bowiem nie zmodyfikował specyfikacji istotnych warunków zamówienia w zakresie ograniczenia podwykonawstwa i nie miał obowiązku publikowania zmiany ogłoszenia o zamówieniu publicznym; 4) prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami Kodeksu pracy, w szczególności przepisami art. 22 § 1 i 11 k.p., przez przyjęcie, iż zawarcie umów zlecenia, które noszą cechy charakterystyczne dla stosunku pracy, nie stanowi naruszenia prawa pracy; 5) naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i wskazanie, że organ winien umorzyć postępowanie w sprawie, mimo iż nieprawidłowo ustalono stan faktyczny oraz kwestię wystąpienia określonych nieprawidłowości, a nadto wskazania Sądu nie powinny z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator podniósł szereg argumentów na poparcie zawartych w niej zarzutów. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych należy stwierdzić, że zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji wskazanych przepisów prawa nie są trafne. Po pierwsze, zasadniczy problem w sprawie sprowadza się nie do prawidłowego lub nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, ale do oceny tego stanu faktycznego, którą ustalił organ oraz wniosków, które z tej oceny wynikają. Po drugie, istota sprawy dotyczy tego, czy w okolicznościach tej sprawy były podstawy do wydania decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu części dofinansowania z uwagi na naruszenie przepisów prawa przez beneficjenta. Odnosząc się do pierwszego problemu, należy zwrócić uwagę, iż w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a., uzasadniając to tym, że Sąd dokonał własnych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy, przyjmując za podstawę tych ustaleń tylko niektóre materiały zgromadzone w aktach sprawy. Tymczasem z obszernego uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż Sąd pierwszej ocenił jedynie ustalenia dokonane przez organ i wnioski jakie z tych ustaleń wyprowadził organ. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie było podstaw do przyjęcia, że skarżący dokonał zmiany specyfikacji w toku przeprowadzenia przetargu z naruszeniem prawa ani też nie było wystarczających podstaw do przyjęcia, że kwestionowane umowy zlecenia zostały zawarte z naruszeniem prawa, ponieważ były to umowy o pracę. Nie jest zrozumiałe stanowisko organu prezentowane w skardze kasacyjnej co do tego, że z naruszeniem prawa skarżący zmienił warunki przetargu, skoro z jednej strony twierdzi się, że nie było podstaw do wprowadzenia warunku wykonania zamówienia wyłącznie przez wykonawcę bez możliwości udziału podwykonawców, a z drugiej strony podnosi się, że naruszenie prawne polegało na tym, że skarżący udzielając odpowiedzi na pytanie wykonawcy dopuścił możliwość udziału podwykonawcy w wykonaniu zamówienia. Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i stanowisko organu, a także wyjaśnienia i stanowisko skarżącego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż podnoszony przez organ zarzut naruszenia przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych nie mógł stanowić wystarczającej podstawy do nakazania zwrotu części dofinansowania w świetle przepisów prawa materialnego. W skardze kasacyjnej w ogóle nie odniesiono się do przesłanek materialnoprawnych, które dotyczą udzielenia dofinansowania w ramach określonego programu operacyjnego oraz zwrotu dofinansowania. Kwestia dotycząca oceny umów zlecenia zawartych przez skarżącego z pracownikami została również prawidłowo oceniona przez Sąd pierwszej instancji, który przekonująco wyjaśnił, iż w okolicznościach tej sprawy nie było podstaw do arbitralnego zakwalifikowania tych umów jako umów o pracę, a nie umów zlecenia. W szczególności trafnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zwrócono uwagę, że zadanie polegające na wprowadzeniu nowego oprogramowania mogło być uznane za nowe zadanie, które nie jest objęte obowiązkiem wynikającym z umów o pracę. Nie zostało w żaden sposób wykazane przez organ, także w skardze kasacyjnej, że celem zawarcia umów cywilnoprawnych z własnymi pracownikami było zwiększenie kosztów przedstawionych do refundacji w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. To, że w określonych stanach faktycznych mogą powstawać wątpliwości co do rzeczywistej treści zawartej umowy, czy jest to umowa o pracę, czy umowa zlecenia, zwłaszcza gdy stroną umowy jest pracownik, nie może oznaczać, że przesądzające znaczenie ma ocena organu (Instytucji Zarządzającej). W sytuacji gdy powstaje co do tego spór, w ostatecznym rezultacie rozstrzyga o tym Sąd i takie rozstrzygnięcie w tej sprawie przedstawił Sąd pierwszej instancji. Skarga kasacyjna polemizuje z tym rozstrzygnięciem, jednakże nie przytoczono w niej takich argumentów, które mogą podważyć stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie można zgodzić się także z zarzutem naruszenia art. 153 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Zarzut ten uzasadniony jest tym, że sąd administracyjny nie może w uzasadnieniu wyroku przesądzić wyniku postępowania administracyjnego, a w tej sprawie Sąd pierwszej instancji jednoznacznie wskazał, że postępowanie administracyjne winno być umorzone. Otóż wyjaśnić należy, że treść oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. zależy od okoliczności sprawy. W sytuacji, gdy z okoliczności tych wynika, że po uchyleniu zaskarżonej decyzji sprawa administracyjna powinna być załatwiona w określony sposób, to sąd administracyjny nie tylko powinien, ale ma obowiązek dać temu wyraz w uzasadnieniu wyroku. Nie stanowi więc naruszenia art. 153 p.p.s.a. wskazanie, że sprawa powinna być zakończona umorzeniem postępowania administracyjnego, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że takie załatwienie sprawy będzie zgodne z prawem. Jeżeli więc w ocenie Sądu I instancji nie było podstaw do nakazania zwrotu dofinansowania z przyczyn, które wskazał organ (IZ), to takie postępowanie podlega umorzeniu. Tego stanowiska w niczym nie podważa stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 13 marca 1975 r., na które powołuje się Instytucja Zarządzająca (kasator), gdyż dotyczy ono postępowania cywilnego, a nie postępowania sądowoadministracyjnego. Reasumując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznając za niezasadne zarzuty kasacyjne – oddalił skargę kasacyjną w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a.