II SA/Wr 362/05

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spraw.) Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant: Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi D. i M. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki zbiornika bezodpływowego na ścieki I. uchyla decyzję I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 80,00 zł (osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję organu nadzoru budowlanego I instancji z dnia[...] . nr [...] nakazującą B. i J. Z. i E. Z., współwłaścicielom działki nr [...][...] w N. D., rozbiórkę zbiornika bezodpływowego zbiornika na ścieki usytuowanego w pobliżu granicy z działką nr [...] , wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Według przytoczonych w uzasadnieniu ustaleń i ocen, inwestorzy wybudowali ten zbiornik w 1974r. bez pozwolenia na budowę, bowiem jego budowy nie obejmowało pozwolenie na budowę z dnia 21 sierpnia 1974r. dotyczące wyłącznie budynku mieszkalnego. W trakcie oględzin z dnia 10 maja 2002r. ustalono, że krawędź zbiornika usytuowana jest w odległości 25 cm od ogrodzenia, zaś w trakcie oględzin z dnia 13 maja 2003r. ustalono, że właz, pokrywa zbiornika usytuowana jest w odległości 90 cm od ogrodzenia. Decyzją nr [...] z dnia [...] organ I instancji nakazał inwestorom wykonanie oceny technicznej zbiornika oraz projektu budowlanego przebudowy, który doprowadzi zbiornik do stanu zgodnego z prawem, a następnie zrealizowanie przebudowy. Decyzją nr [...] z dnia[...] . organ utrzymał w mocy decyzję nr [...] . Następnie inwestorzy zawiadomili o zamiarze dokonania dobrowolnej rozbiórki zbiornika, jednak zamiaru tego nie zrealizowali. Dlatego na podstawie art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27.03.2003r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) kolejną decyzją nr [...] nakazano rozbiórkę zbiornika. Od decyzji tej odwołania złożyli inwestorzy oraz skarżący, których zdaniem zbiornik położony jest na terenie ich działki nr [...] , zaś podstawą rozbiórki powinien być przepis art. 48 prawa budowlanego. W ocenie organu do rozbiórki zbiornika jako urządzenia budowlanego nie znajdowały zastosowania przepisy dotychczasowe zgodnie z art. 103 ust.2 ustawy, lecz w szczególności przepisy art. 51, w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy. Wobec niewykonania przez inwestorów obowiązków nałożonych decyzją wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy, organ zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy obowiązany był nakazać rozbiórkę. Organ zwrócił uwagę na bezprzedmiotowość i brak rzeczowości zarzutów zgłoszonych przez skarżących. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 107§3 k.p.a., zaś decyzję określili jako krętacką i matacką, ukrywającą dzikie inwestycje na działce nr 26/1, noszącą znamiona przestępstw. Według skarżących zbiornik został wybudowany na przełomie 1999/2000 lub w 2002r., zaś podstawą prawną nakazania jego rozbiórki powinien być przepis prawa budowlanego z 1974r. Skarżący wnieśli o dołączenie mapy geodezyjnej działek z 1960 r. i aktów notarialnych na działkę nr 26 oraz poprzednio wydanych decyzji nr [...] i nr [...] . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację i dodał, że decyzja realizuje żądanie skarżących nakazania rozbiórki zbiornika. W toku dalszego postępowania skarżący złożyli zażalenie na zarządzenie określające wpis od skargi, a następnie wniosek o wyłączenie z orzekania wszystkich sędziów tut. Sądu, kolejno złożyli zażalenie na odmowę zwolnienia skarżących D. i M. W. od wpisu w wysokości ponad 50 zł. W uzupełnieniu skargi (k. 156 akt sądowych) skarżący zarzucili, że decyzja o rozbiórce powinna być wydana na podstawie art. 48 prawa budowlanego, zaś zaskarżona decyzja narusza art. 50 ust. 4 ustawy z i art. 7,8,9, 10 i 139 k.p.a. Na rozprawie w dniu 7 listopada 2008r. skarżąca wniosła o odroczenie rozprawy i wyznaczenie nowego terminu po rozpoznaniu spraw sygn. akt II SA/Wr [...],[...]i [...], co Sąd uwzględnił, gdyż w szczególności sprawa sygn. akt II SA/Wr [...]dotyczyła decyzji nr [...]i nr [...] i sposób jej rozstrzygnięcia miał istotne znaczenie dla sposobu załatwienia nin. sprawy. Jak wiadomo Sądowi urzędowo, w sprawie sygn. akt II SA/ Wr [...] z udziałem tych samych stron, wyrokiem z dnia [...] tut. Sąd uchylił decyzję nr [...] i poprzedzającą ją decyzję nr [...]. Do akt dołączono wyroki z uzasadnieniami w sprawach sygn. akt II SA/Wr [...] (w tej sprawie Sąd oddalił skargę skarżących na decyzję uchylającą decyzję umarzającą postępowanie m.in. w sprawie zbiornika) i II SA/Wr [...] (w tej sprawie Sąd uchylił decyzję w przedmiocie sposobu gromadzenia ścieków i ich odprowadzania). W kolejnym uzupełnieniu skargi (k.205) skarżący zwrócili uwagę na naruszenie zasady praworządności (art. 6 k.p.a. i art. 7 konstytucji) i podali tym razem, że zbiornik wybudowany był na przełomie roku 2000/01, zaś jego rozbiórka powinna być nakazana na podstawie art. 48 prawa budowlanego. Ponownie wnieśli o dołączenie map geodezyjnych działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Wbrew sugerowanej ocenie organu, strona posiada interes prawny w zaskarżeniu decyzji realizującej jej interes, jednak naruszającej w istotny sposób prawo. Ten interes prawny związany jest z potrzebą nie tylko utrwalenia pożądanego rozstrzygnięcia w decyzji nie dającej się podważyć, przykładowo w postępowaniach nadzwyczajnych, ale również potrzebą uzyskania prawidłowego uzasadniania nawet trafnego rozstrzygnięcia. Miało ponadto znaczenie, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.p.s.a.), zatem kontroluje legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów wydanych w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) w całym zakresie uchybień organu (art. 145 p.p.s.a.) nawet nie opisanych w skardze. Tym niemniej, z uwagi na zakaz wyrażony w art. 134§2 p.p.s.a. Sąd nie powinien wyrażać ocen mogących w przyszłości pogorszyć sytuację procesową skarżących. Miał natomiast organ rację, że w zasadzie sama podstawa prawna nakazania rozbiórki (czy jest to art. 48, czy art. 51 ust. 2 ustawy) nie powinna mieć dla skarżących znaczenia, skoro domagali się rozbiórki, podobnie jak kwestia własności działki, na której usytuowany jest zbiornik, nie powiązana z zagadnieniem wykonalności decyzji (w kwestii wykonalności decyzji nie było wątpliwości). Z tych względów Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżących o dołączenie dokumentów bezprzedmiotowych, a przede wszystkim nie mających związku z brzmieniem podstaw prawnych kontroli legalności decyzji (art.145 p.p.s.a.). Podstawą uchylenia decyzji był art. 145§1 pkt 1 b p.p.s.a. w związku z art. 145§1 pkt 8 k.p.a.. Jak trafnie zauważył organ, nakazanie rozbiórki zbiornika nastąpiło z powodu niewykonania ostatecznej decyzji nakładającej na inwestorów obowiązki (art.51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego w wersji z dnia wydania decyzji), co przewidywał art. 51 ust. 2 ustawy. Skoro ta podstawowa decyzja uległa uchyleniu powołanym wyrokiem, to odpadła podstawa do pozostawienia tej następczej decyzji w obrocie prawnym. Powstał tutaj problem prawny stosowania art. 145§1 pkt 1 b p.p.s.a. związany z kontrowersją, które podstawy wznowieniowe i w jakich przypadkach powinny uzasadniać uchylenie decyzji przez sąd administracyjny. Sąd przychyla się w tym zakresie do poglądów prawnych, że powstanie podstawy wznowienowej po wydaniu zaskarżonej decyzji nie uzasadnia oddalenia skargi i odsyłania stron na drogę postępowania nadzwyczajnego, zaś "naruszenie prawa" związane jest właśnie z ujawnieniem się podstawy wznowieniowej, nawet bez związku z istniejącym przy wydawaniu decyzji uchybieniem procesowym organu (wyroki NSA z 19.01.2007r. Lex nr 329945 i z 14.11.2006r. Lex nr 317405, a nawet wyrok z 31.01.2007r. Lex nr 285269). W nin. sprawie nie mogły mieć znaczenia zarzuty naruszenia art. 50 ust. 4 ustawy, tym bardziej gdy organ orzekał na podstawie również art. 51 ust. 4 ustawy. Nie wydawał się także przemyślany postulat skarżących stosowania wobec inwestorów art. 48 ustawy w nowelizowanym brzmieniu bądź art. 37 prawa budowlanego z dnia 24 października 1974r., czyli właśnie wdrożenia procedury legalizacyjnej, czemu werbalnie byli przeciwni. Jak zaznaczono, nie ma obecnie podstawy i potrzeby procesowej, aby Sąd wyrażał w nin. sprawie jakiekolwiek inne oceny prawne, poza wyrażoną oceną na temat podstawy uchylenia decyzji, czyli uwzględnienia skargi. Można jedynie zaznaczyć, że kolejne wnioski i zarzuty skarżących były niezasadne, zaś ich uzasadnienie w wielu miejscach nierzeczowe i niestosowne. Prowadząc postępowanie organ nie dopuścił się zarzucanych mu uchybień procesowych, a w szczególności nie miał powinności wyjaśnienia okoliczności obojętnych dla rozstrzygnięcia, jak też podstaw do wyznaczenia rozprawy administracyjnej. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy dla organu istotne będzie oczywiście przede wszystkim, w jaki sposób zostanie rozstrzygnięta sprawa podstawowa z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy, co zapewne będzie z kolei uzależnione od ustalenia istnienia przedmiotu postępowania w postaci zbiornika. W nin. sprawie organ powołał się na automatyzm w stosowaniu art. 51 ust. 2 (w obecnym brzmieniu ustawy art. 51 ust. 5), jednak nie powinien w rzeczywistości pomijać oceny mocy prawnej pierwszej decyzji z art. 51 przy uwzględnieniu utrwalonego nurtu orzecznictwa wyłączającego dopuszczalność nałożenia nią obowiązku dostarczenia organowi dowodów. Z tych wszystkich względów oraz ponadto na podstawie art. 152 i art. 200 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. J.T. 19.11.09r.