IV U 8/24

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IV U 8/24</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 11 września 2024 roku</p> <p>Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu</p> <p>w składzie: Przewodniczący: Sędzia Alina Kordus-Krajewska</p> <p>Protokolant: sekr.sąd. Michał Ziółkowski</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 roku</p> <p>sprawy z odwołania <strong> <!-- --> <span class="anon-block">K. S.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">T.</span> </strong> </p> <p>o zasiłek chorobowy, zwrot świadczeń</p> <p>w związku z odwołaniem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">T.</span> </p> <p>z dnia 17 listopada 2023roku</p> <p>I.  Zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 17 listopada 2023r. w ten sposób, że stwierdza, że ubezpieczona <span class="anon-block">K. S.</span> nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku chorobowego za okres od dnia 7 lutego 2022r. do dnia 6 lipca 2022r., od dnia 7 czerwca 2023r. do dnia 18 października 2023r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 7 lipca 2022r. do dnia 6 czerwca 2023r. w łącznej kwocie 7222,59zł,</p> <p>II.  W pozostałym zakresie odwołanie oddala.</p> <p>Sędzia Alina Kordus-Krajewska</p> <p>Sygn. akt IVU 8/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Decyzją z 17.11.2023 r. </strong>Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> na podstawie:</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990600636" title="Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz. U. z 1999 r. Nr 60, poz. 636 (art. 1;art. 1 ust. 1;art. 2;art. 2 pkt. 1;art. 2 pkt. 5;art. 43;art. 48 a;art. 48 a ust. 2;art. 66;art. 66 ust. 3)">art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 1 i 5, art. 43, art. 48a ust. 2 i art. 66 ust. 3 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa</a> (Dz. U. z 2022 r. poz. 1732), zwanej dalej „ustawą zasiłkową" <strong> <!-- -->odmówił ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego od 7 lutego do 28 lutego 2022 r.;</strong> </p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 84;art. 84 ust. 1;art. 84 ust. 2;art. 84 ust. 2 pkt. 3;art. 84 ust. 4)">art. 84 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm. ), zwanej dalej „ustawą systemową", <strong> <!-- -->zobowiązał wnioskodawczynię do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego od 7 lutego do 6 lipca 2022 r., od 7 czerwca do 18 października 2023 r.</strong> </p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p> <strong> <!-- -->i zasiłku macierzyńskiego od 7 lipca 2022 r. do 6 czerwca 2023 r. z funduszu chorobowego w łącznej kwocie 7.222,59 zł </strong> </p> </dd> </dl> <p> <strong> <!-- -->Ubezpieczona <span class="anon-block">K. S.</span> złożyła odwołanie od decyzji.</strong> </p> <p>Odwołanie opierała na zarzucie błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na ustaleniu, że w okresie od 1 do 28 lutego 2022 r. nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co skutkowało zmianą podstawy wymiaru zasiłku oraz ustaleniem innego okresu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Organ rentowy nie wyjaśnił z jakich przyczyn ubezpieczona została wyłączona z urzędu przez organ rentowy z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego za okres od 1 do 28 lutego 2022 r., a nadto nie została pouczona przez organ rentowy, że ewentualne uporządkowania na moim koncie ubezpieczeniowym może rodzić obowiązek zwrotu wypłaconych już zasiłków.</p> <p>Wobec powyższego wnosiła o:</p> <p>1)  zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie, że ma prawo do zasiłku chorobowego za okres od 7 do 28 lutego 2022 r. oraz nie jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego:</p> <dl> <dt>•</dt> <dd> <p>zasiłku chorobowego od 7 lutego do 6 lipca 2022 r.,</p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>zasiłku chorobowego od 7 czerwca do 18 października 2023 r.</p> </dd> <dt>•</dt> <dd> <p>zasiłku macierzyńskiego od 7 lipca 2022 r. do 6 czerwca 2023 r.</p> </dd> </dl> <p>w łącznej wysokości 7.222,59 zł</p> <p>0  2) zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej zwrotu kosztów postępowania.</p> <p>3)  przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie.</p> <p> <strong> <!-- -->W odpowiedzi na odwołanie</strong> organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.</p> <p>W uzasadnieniu podano , że organ rentowy wypłacił wnioskodawczyni zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński od 7 lutego 2022 r. do 18 października 2023 r.</p> <p>Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego stanowił przeciętny miesięczny przychód za okres 12 m-cy poprzedzający okres, za który Pani <span class="anon-block">K. S.</span> wnioskowała o wypłatę zasiłku, tj. od lutego 2021 r. do stycznia 2022 r. w kwocie 3.336,44 zł.</p> <p>W dniu 14 sierpnia 2023 r. organ rentowy <span class="anon-block">decyzją nr (...)</span> orzekł, że Pani <span class="anon-block">K. S.</span> od 1 do 28 lutego 2022 r. nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Wnioskodawczyni nie zaskarżyła ww. decyzji, stąd też uprawomocniła się w ustawowym terminie.</p> <p>W wyniku ponownej analizy okresów podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, po dokonaniu uporządkowania zapisów na koncie odwołującej się organ rentowy ustalił, że od 1 do 28 lutego 2022 r. Pani <span class="anon-block">K. S.</span> nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Od 1 marca 2022 r. odwołująca się ponownie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Oznacza to, że jako osoba niepodlegająca ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawczyni nie była uprawniona do zasiłku chorobowemu od 7 do 28 lutego 2022 r.</p> <p>Nastąpiła również zmiana podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. W związku ze zmianą okresu podlegania do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podstawa wymiaru zasiłku chorobowego wynosi 3.066,06 zł. Z powyższego wynika, że podstawa wymiaru wypłaty zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego od 1 marca 2022 r. do 18 października 2023 r. uległa zmniejszeniu.</p> <p>Organ rentowy zobowiązał Panią <span class="anon-block">K. S.</span> do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego od 7 lutego do 28 lutego 2022 r. w kwocie 2.446,63 zł oraz nienależnie pobranego zasiłku chorobowego od 1 marca do 6 lipca 2022 r., od 7 czerwca do 18 października 2023 r. i zasiłku macierzyńskiego od 7 lipca 2022 r. do 6 czerwca 2023 r. w kwocie 4.775,96 zł stanowiącego różnicę pomiędzy kwotą zasiłku wypłaconego, a kwotą zasiłku należnego.</p> <p>Dalej podano ,że zgodnie z art. 84 ust. 1 tej ustawy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił co następuje :</strong> </p> <p>Ubezpieczona prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Pracownia <span class="anon-block">(...)</span>. W latach 2019 i 2021 składała wnioski o wyrażenie zgody na opłacenie składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe po terminie. Organ rentowy rozstrzygnął wnioski pozytywnie dla ubezpieczonej.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Dowód: </em> </strong> <em> <!-- -->wnioski w aktach ZUS , odpowiedzi na wnioski w aktach ZUS( akta nr 149136.</em> </p> <p>Ubezpieczona otrzymała zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński od 7 lutego 2022 r. do 18 października 2023 r. Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego stanowił przeciętny miesięczny przychód za okres 12 m-cy poprzedzający okres, za który ubezpieczona wnioskowała o wypłatę zasiłku, tj. od lutego 2021 r. do stycznia 2022 r. w kwocie 3.336,44 zł.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Dowód:</em> </strong> <em> <!-- --> wydruki deklaracji i wyliczenia zasiłku k. 44 -47, imienne raporty a składkach w aktach ZUS</em> </p> <p>W dniu 5 lipca 2023r. skierowano do ubezpieczonej pismo z dnia 4 lipca 2023r. zawiadamiające o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia zasadności zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w okresie od 1 lutego do 28 lutego 2022r. Wskazano, że w okresie od 1.10.2020 i od 3.11.2021r. ubezpieczona była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako pracownik na ¼ etatu u różnych płatników składek. Organ rentowy ustalił ,że w lutym 2022r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu stosunku pracy była wyższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Zatem w lutym ubezpieczona nie miała obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i obowiązkowa dla ubezpieczonej była tylko składka zdrowotna.</p> <p>W dniu 19 lipca 2023r. wysłano do ubezpieczonej pismo o zakończeniu postępowania.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Dowód:</em> </strong> <em> <!-- --> pismo z dnia 4 lipca 2023r. w aktach ZUS nr149136 , pismo z dnia 19 lipca 2023r. w aktach ZUS nr149136</em> </p> <p>W dniu 14 sierpnia 2023 r. organ rentowy <span class="anon-block">decyzją nr (...)</span> orzekł, że Pani <span class="anon-block">K. S.</span> w okresie od 1 do 28 lutego 2022 r. nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Decyzję doręczono 18 sierpnia 2023r. Ubezpieczona nie zaskarżyła ww. decyzji.</p> <p>Pismem z dnia 25 października 2023r. ubezpieczona została zawiadomiona o skorygowaniu ZUS DRA za luty 2022r. z podstawą wymiaru składki wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Dowód:</em> </strong> <em> <!-- --> <span class="anon-block">decyzją nr (...)</span> wraz z potwierdzeniem odbioru w aktach ZUS nr149136, pismo z dnia 25.10.2023r. w katach ZUS nr <span class="anon-block"> (...)</span> </em> </p> <p>W wyniku ponownej analizy okresów podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, po dokonaniu uporządkowania zapisów na koncie odwołującej się organ rentowy ustalił, że od 1 do 28 lutego 2022 r. ubezpieczona nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.</p> <p>Od 1 marca 2022 r. odwołująca się ponownie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nastąpiła również zmiana podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. W związku ze zmianą okresu podlegania do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podstawa wymiaru zasiłku chorobowego wynosi 3.066,06 zł. Podstawa wymiaru wypłaty zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego od 1 marca 2022 r. do 18 października 2023 r. uległa zmniejszeniu.</p> <p>Organ rentowy zobowiązał ubezpieczoną <span class="anon-block">K. S.</span> do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego od 7 lutego do 28 lutego 2022 r. w kwocie 2.446,63 zł oraz nienależnie pobranego zasiłku chorobowego od 1 marca do 6 lipca 2022 r., od 7 czerwca do 18 października 2023 r. i zasiłku macierzyńskiego od 7 lipca 2022 r. do 6 czerwca 2023 r. w kwocie 4.775,96 zł stanowiącego różnicę pomiędzy kwotą zasiłku wypłaconego, a kwotą zasiłku należnego.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Dowód :</em> </strong> <em> <!-- --> decyzja z 17.11.2023 r. z uzasadnieniem w aktach ZUS</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył co następuje:</strong> </p> <p>Sad ustalił stan faktyczny w oparciu o dokumenty których autentyczność nie była kwestionowana przez strony. Sąd pominął dowód z przesłuchania ubezpieczonej , gdyż nie stawiła na termin rozprawy w dniu 11 września 2024r. i nie usprawiedliwiła nieobecności.</p> <p>Sąd szerzej oceni materiał dowodowy w dalszej części uzasadnienia.</p> <p>Wskazać trzeba, że kwestia podlegania ubezpieczeniom społecznym została przesądzona decyzją z dnia 14 sierpnia 2023r. nr <span class="anon-block"> (...)</span>, w której organ stwierdził, że ubezpieczona nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, wypadkowemu od 1 lutego 2022r. do dnia 28 lutego 2022r. Decyzja nie została skutecznie zaskarżona zatem stała się prawomocna.</p> <p>Sąd ubezpieczeń społecznych jest związany ostateczną decyzją, od której strona nie wniosła odwołania w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(9))">art. 477( 9) kpc</a> albo nie podważyła jest skuteczności w inny prawem przewidziany sposób( por. wyrok SN z dnia 28 stycznia 2008r. I UK 173/07)</p> <p>Brak odwołania od decyzji ZUS o niepodleganiu ubezpieczeniom w lutym 2022r. oraz nie złożenie dokumentów dotyczących umów i wynagrodzenia za luty 2022r. świadczą o niewykazaniu przez ubezpieczoną nieprawidłowości decyzji o niepodleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu.</p> <p>Brak podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalno-rentowym skutkuje oceną braku prawa do zasiłku chorobowego w okresie wskazanym w decyzji z dnia 17 listopada 2023r.</p> <p>Powyższy wniosek wynika z analizy poniższych przepisów. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 11/2)">art. 11. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r.o systemie ubezpieczeń społecznych</a> stanowi , że dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 2;art. 6 ust. 1 pkt. 4)">art. 6 ust. 1 pkt 2, 4</a>-5a, 7b, 8 i 10.</p> <p>Ubezpieczona <span class="anon-block">K. S.</span> nie mogła być w lutym ubezpieczona dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym, skoro została wyłączona z obowiązkowych ubezpieczeń emerytalno -rentowych.</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990600636" title="Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz. U. z 1999 r. Nr 60, poz. 636 (art. 6/1)">art. 6. 1. ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa</a> stanowi natomiast, że zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w <span class="underline"> <!-- -->czasie trwania ubezpieczenia chorobowego</span>.</p> <p>W zakresie prawa do zasiłku chorobowego w lutym 2022r. Sąd oddalił odwołanie.</p> <p>Natomiast odnosząc się do zwrotu świadczeń to sprawa wymaga szerszej analizy.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 84;art. 84 ust. 1;art. 84 ust. 2)">art. 84 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> zwanej dalej ustawą systemową, osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 84 ust. 11)">ust. 11</a>.</p> <p>2. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:</p> <p>1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, <span class="underline"> <!-- -->jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;</span> </p> <p>2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie <span class="underline"> <!-- -->nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów</span> albo w innych przypadkach <span class="underline"> <!-- -->świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.</span> </p> <p>3)świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.</p> <p>Należało ocenić, że organ rentowy może domagać się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tylko wówczas, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę. Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenia na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego (zawinionego) wprowadzenia w błąd instytucji ubezpieczeniowej (wyrok SN z 26.07.2017 r., I UK 287/16, LEX nr 2382448).</p> <p>Prawo ubezpieczeń społecznych nie wykształciło własnej definicji winy. Przyjmuje się, że świadomym wprowadzeniem w błąd jest umyślne działanie świadczeniobiorcy, które ma postać zamiaru bezpośredniego lub zamiaru ewentualnego. W rozumieniu art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej, błąd stanowi następstwo <span class="underline"> <!-- -->świadomego</span> działania pobierającego świadczenie, determinowanego wolą wywołania przekonania po stronie organu, że zostały spełnione warunki nabycia prawa do świadczenia lub świadczenia o określonej wysokości.</p> <p>Jak wskazał zaś Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt III USKP 31/21, w przypadku istniejących w orzecznictwie sądów rozbieżności interpretacyjnych, prowadzących do wykładni odmiennej od semantycznej, żądanie zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia, oparte na świadomym wprowadzeniu w błąd organu wypłacającego świadczenie, <span class="underline"> <!-- -->wymaga ustalenia świadomości świadczeniobiorcy w tym zakresie. </span> </p> <p>Dla dokonania oceny zachowań świadczeniobiorcy w świetle <span class="underline"> <!-- -->art. 84 ust. 2 pkt 2</span> u.s.u.s. nie wystarczy ustalenie, że z łatwością mógł on powziąć wiadomość o następstwach prawnych podejmowanych działań. Konieczne jest dowiedzenie, że wywołanie błędu było objęte zamierzonym działaniem zainteresowanego. Sformułowanie takiego wniosku ułatwia wszechstronna ocena okoliczności sprawy.( komentarz do art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pod red. Kamila Antonów w programie Lex Omega)</p> <p>Dla przyjęcia odpowiedzialności ubezpieczonego z art. 84 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 u.s.u.s. niezbędne jest wykazanie braku prawa do świadczenia i świadomości danej osoby, że zasiłek był nienależny. Obie przesłanki muszą wystąpić już w trakcie pobierania świadczenia, a <span class="underline"> <!-- --> nie po zaprzestaniu jego wypłaty</span>. Innymi słowy, jeśli w trakcie pobierania świadczenia jest ono "należne", zaś okoliczności wyłączające prawo do niego, a w konsekwencji również wiedza o tym świadczeniobiorcy, wystąpiły post factum, to nie ma podstaw do uznania, że należności wypłacone podlegają zwrotowi na podstawie art. 84 ust. 1 u.s.u.s. <span class="underline"> <!-- --> ( por. wyrok Sądu Najwyższego</span> z dnia 15 maja 2024 r. III USKP 131/23) Takie samo stanowisko przedstawiono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2023r. w sprawie I USK 98/23)</p> <p>Organ rentowy wyłączając ubezpieczoną z ubezpieczeń społecznych w lutym 2022r. opierał się na przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>. Był to zwłaszcza przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 9;art. 9 ust. 1;art. 9 ust. 1 a)">art. 9 ust.1 i 1a</a> .</p> <p>Art. 9. reguluje zbieg prawa do objęcia ubezpieczeniem i stanowi:</p> <p>1.Osoby, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 3;art. 6 ust. 1 pkt. 7 b;art. 6 ust. 1 pkt. 10;art. 6 ust. 1 pkt. 20;art. 6 ust. 1 pkt. 21)">art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 7b, 10, 20 i 21</a>, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z <span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksem cywilnym</a> </span> stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, otrzymywania stypendium doktoranckiego, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a.</p> <p>1a.</p> <p>Ubezpieczeni wymienieni w ust. 1, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego lub wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a, podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1b i art. 16 ust. 10a.</p> <p>Sąd rozważając wezwanie do zwrotu świadczeń zawarte w decyzji ZUS miał na uwadze, że :</p> <p>1)  ubezpieczona nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniu społecznym w lutym 2022 ale ustalenia w tym zakresie i decyzja organu rentowego została wydana dopiero w sierpniu 2023r.</p> <p>2)  w <span class="anon-block">decyzji nr (...)</span> nie orzekano o ubezpieczeniu chorobowym,</p> <p>3)  ubezpieczona musiałaby być świadoma , że wyłączenie z ubezpieczeń emerytalnego, rentowego i wypadkowego wyklucza także jej ubezpieczenie chorobowe w lutym 2022r. na co brak dowodów sprawie,</p> <p>4)  musiałaby znać zasady zbiegu ubezpieczeń a już sama treść powyższych przepisów pokazuje, że sformułowana tam zawarte są złożone , art. 9 zawiera odesłania do innych przepisów,</p> <p>5)  nie ma także materiału dowodowego z którego wynikałaby świadomość ubezpieczonej, że wyłączenie z ubezpieczenia chorobowego w lutym 2022r. zmienia w sposób niekorzystny dla ubezpieczonej sposób ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Przepis dotyczące podstawy ustalenia wysokości zasiłku także mają złożony charakter ( at. 48a ustawy zasiłkowej), informacja o sposobie i podstawie wyliczenia wysokości zasiłków pojawiła się dopiero w decyzji z dnia 17.11.2023r.,</p> <p>6)  ubezpieczona opłaciła składki za luty 2022r. , na co wskazuje m.in. imienny raport miesięczny o należnych składkach ZUS RCA (k.46) , zatem ubezpieczona nie miała wiedzy, że obowiązkowa w tym miesiącu będzie dla niej tylko składka zdrowotna,</p> <p>7)  pismo o korektach deklaracji za luty 2022r. zostało skierowane do ubezpieczonej 25 października 2023r. czyli już po okresie spornym podanym w decyzji ZUS z dnia 17.11.2023r.</p> <p>8)  pomimo decyzji o niepodleganiu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu wydanej w sierpniu 2023r. organ rentowy nadal wypłacał ubezpieczonej do października 2023r. zasiłek chorobowy w nieprawidłowej wysokości.( k.44-44v) Ta okoliczność także nie pozwala na przyjęcie , że ubezpieczona wiedziała lub winna była wiedzieć, że otrzymuje zawyżone świadczenia.</p> <p>Sąd zwrócił uwagę, że ubezpieczona nie wykonała zobowiązań sądu i nie stawiła się na rozprawę i nie usprawiedliwiła nieobecności. Powyższe nie pozwala jednak na przyjęcie ,że niestawiennictwo jest równoznaczne z przyznaniem, że ubezpieczona zasady powyżej omówione znała. Takie założenie byłoby sprzeczne zarówno z treścią odwołania jak i z uprzednimi czynnościami ubezpieczonej związanymi z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne w lutym 2022r.. Nie złożenie dokumentów dotyczących umów i wynagrodzenia za luty 2022r. świadczy natomiast o niewykazaniu nieprawidłowości <span class="anon-block">decyzji nr (...)</span> o niepodleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu.</p> <p>Ponadto w ocenie sądu zasadność decyzji organu rentowego i przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 84)">art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> winny być wykazane przez organ rentowy. Nie ma w dokumentach złożonych przez ZUS informacji aby ubezpieczona była pouczana i w sposób świadomy wprowadzała organ rentowy w błąd. Inne dowody poza dokumentami przez organ rentowy nie były zgłaszane.</p> <p>Zatem oceniając za prawidłową decyzję organu rentowego o braku prawa do zasiłku chorobowego za luty 2022r. sąd nie mógł zgodzić się z częścią decyzji zobowiązującą ubezpieczoną do zwrotu świadczeń.</p> <p>Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt I i II wyroku.</p> <p>Sędzia Alina Kordus-Krajewska</p> </div>