I NO 51/19
Верховный суд2019-10-15
Номер дела
I NO 51/19
Суд
Sąd Najwyższy
Дата решения
2019-10-15
Тип
Wyrok
Текст решения
Sygn. akt I NO 51/19
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 października 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Czajkowski (przewodniczący)
SSN Antoni Bojańczyk (sprawozdawca)
SSN Leszek Bosek
w sprawie z odwołania K. O.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr […] z dnia 22 listopada 2018 r. w
przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na cztery
stanowiska sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w S., ogłoszone w
Monitorze Polskim z 2018 r., poz. 274.,
z udziałem H. T. K. - J., D. H. L., A. M., R. M. W.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 30 października 2019 r.,
oddala odwołanie.
UZASADNIENIE
W dniu 22 listopada 2018 r. Krajowa Rada Sądownictwa podjęła uchwałę
nr […] w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na
cztery stanowiska sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w S..
W uchwale nr […] wskazano, iż na podstawie dyspozycji art. 3 ust. 1 pkt 2
ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2018,
2
poz. 389 ze zm.; dalej: u.KRS) Krajowa Rada Sądownictwa przedstawiła
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o powołanie: H. T. K. - J., D. H. L.
, A. M. oraz R. M. W. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu
okręgowego w Sądzie Okręgowym w S..
Krajowa Rada Sądownictwa w uchwale nr […] zadecydowała także
o nieprzedstawianiu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie:
L. A., M. A. F. - M., J. M. H. - S., J. M. K., K. O., H. O., A. J. P., L. R., R. N. W. oraz
T. M. Z. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie
Okręgowym w S..
W uzasadnieniu Krajowa Rada Sądownictwa stwierdziła, że kandydaci
biorący udział w konkursie spełniają wymagania ustawowe określone w dyspozycji
art. 63 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz.U. 2018, poz. 23 ze zm.).
Krajowa Rada Sądownictwa wskazała, że wniosek o powołanie do pełnienia
urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w S.
wskazanych w uchwale osób został przedstawiony Prezydentowi Rzeczypospolitej
Polskiej po wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy, Krajowa
Rada Sądownictwa kierowała się kryteriami wymienionymi w art. 35 ust. 2 ustawy
o Krajowej Radzie Sądownictwa, uwzględniając uzyskane przez kandydatów oceny
kwalifikacji, doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, oceny ze studiów
i z egzaminu zawodowego oraz wyniki głosowania Kolegium Sądu Apelacyjnego
w […] i Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Apelacji […].
W uzasadnieniu do uchwały przedstawiono przebieg postępowania (s. 2-3
uchwały), opisano szczegółowo wykształcenie, dotychczasowy przebieg kariery
zawodowej oraz osiągnięcia wszystkich kandydatów (s. 4-13 uchwały)
oraz przedstawiono wyniki głosowań Kolegium Sądu Apelacyjnego w […] oraz
Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Apelacji […] w sprawie zaopiniowania
kandydatów (s. 14-15 uchwały).
M. A. F. - M., J. M. H. - S. , J. M. K., K. O., H. O., L. R., R. N. W. i T. M. Z.
wystąpili do Krajowej Rady Sądownictwa o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu
sprawy członków Rady wybranych w jej skład uchwałą Sejmu RP z dnia 6 marca
2018 r., (M.P. poz. 276), przy czym wniosek nie obejmował wyłączenia sędzi T. K.
3
F.. Krajowa Rada Sądownictwa uchwałami z 22 listopada 2018 r. oddaliła wszystkie
wnioski o wyłączenie jej członków, stosownie do art. 28 ust. 3 u.KRS.
Odwołanie od przedmiotowej uchwały złożył K. O., zaskarżając ją w całości,
jak jednak doprecyzował obejmuje to zaskarżenie:
- punktu pierwszego - w całości;
- punktu drugiego - w odniesieniu do nieprzedstawienia Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie K. O. do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w S..
Zaskarżonej uchwale K. O. zarzucił:
1. obrazę prawa unijnego materialnego, to jest art. 2 Traktatu o Unii
Europejskiej, art. 15 ust. 1 i ust. 3 akapit drugi Traktatu o Funkcjonowaniu Unii
Europejskiej („TFUE”) i art. 41 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii
Europejskiej („KPPUE”), ustanawiających zasadę otwartości organów Państwa
Członkowskiego UE, zasadę dostępu do dokumentów, otwartości i transparentności
działania organu tj. Krajowej Rady Sądownictwa;
2. obrazę prawa materialnego, to jest art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 173,
art. 10 i art. 186 Konstytucji w zw. z art. 9a ust. 1, art. 11a ust. 2 pkt 2, art. 11a
ust. 4-5, art. 11b ust. 7, art. 21 ust. 2 i art. 33 ust. 1, art. 31 ust. 1 u.KRS oraz art. 34
ust. 1-3 u.KRS w zw. z § 12 ust. 1 i 3-6, § 16 ust. 1 oraz § 18 ust. 1-8 załącznika
do uchwały nr 265/2017 Krajowej Rady Sądownictwa z 12 września 2017 r.
w sprawie Regulaminu Krajowej Rady Sądownictwa („Regulamin KRS”) a także
w zw. z art. 6 i art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności („EKPCz”), które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a. niewłaściwe zastosowanie, a w istocie brak zastosowania ww. przepisów
art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 173, art. 10 i art. 186 Konstytucji RP w zw. z art. 9a
ust. 1-3, art. 11a ust. 2 pkt 2 i ust. 4-5, art. 11b ust. 7, art. 11d ust. 1-5, art. 21 ust. 1
i 2, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1 i z art. 37 ust. 1 u.KRS w zw. z § 12 ust. 1 i 3-6
oraz § 18 ust. 1-8 Regulaminu KRS, co skutkuje wadliwością uchwały ze względu
na nieprawidłowo ustalony skład Krajowej Rady Sądownictwa;
b. rażącą obrazę art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 173, art. 10 i art. 186
Konstytucji RP w zw. z art. 9a ust. 1- 3, art. 11a ust. 2 pkt 2 i ust. 4-5, art. 11b
ust. 7, art. 11d ust. 1-5 u.KRS poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się
4
w tym, że członkiem Rady został sędzia M. N. pomimo, że nie miał on poparcia 25
sędziów, w konsekwencji nie był on uprawniony do uczestniczenia w postępowaniu,
co skutkuje nieważnością samej uchwały;
c. naruszenie art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 60 Konstytucji RP, poprzez ich
niewłaściwe zastosowanie, to jest brak dokonania oceny kandydatów na podstawie
przejrzystych kryteriów awansu, które odpowiadałyby zasadom równego dostępu
do służby publicznej, zasadom równego traktowania oraz zasadom
demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości
społecznej;
d. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 oraz art. 35 ust. 2 u.KRS poprzez
jego niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do zaniechania rozpatrzenia
kandydatury skarżącego i podjęcia uchwały dowolnej w stopniu rażącym -
sprzecznej z dostępnym KRS materiałem dowodowym, z pominięciem rzetelnej
prezentacji podczas posiedzenia Zespołu członków;
e. art. 42 ust. 1 w z zw. art. 33 ust. 1, 35 ust. 2 u.KRS poprzez jego
niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie zaniechanie przytoczenia, argumentów
prawnych i faktycznych przemawiających za wyborem wskazanych w uchwale
kandydatów na sędziego, w tym także wbrew ustaleniom wcześniejszych etapów
rekrutacji, co wskazuje na przekroczenie przez KRS granic swobodnego,
racjonalnego uznania i pozbawia możliwości dokonania rzetelnej kontroli
prawidłowości rozumowania KRS, przedstawienia relewantnych prawnie motywów
podjęcia uchwały z 22 listopada 2018 r. oraz stanowi potwierdzenie braku
wszechstronnego rozważenia sprawy;
3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść
orzeczenia, nadto w odniesieniu do poszczególnych naruszeń, skutkujące
nieważnością postępowania poprzez:
a. naruszenie art. 21 ust. 1 i ust. 2 u.KRS, art. 31 ust. 1 u.KRS oraz art. 34
ust. 1-3 u.KRS w zw. z § 12 ust. 1 i 3-6 oraz § 18 ust. 1-8 Regulaminu KRS,
ze względu na nienależyte obsadzenie Rady (część sędziowska Rady została
powołana w sposób nieskuteczny, a powołanie sędziego M. N. na członka Rady
nastąpiło niezgodne z art. 11a ust. 2 pkt 2 u.KRS),
5
b. naruszenie art. 28 ust. 3 u.KRS poprzez udział w podjęciu zaskarżonej
uchwały sędziów, co do których istniały uzasadnione wątpliwości co do ich
bezstronności w sprawie, a którzy nie zostali wyłączeni na wniosek Skarżącego;
c. naruszenie art. 35 ust. 1 u.KRS w związku z § 18 pkt 5 i 6 Regulaminu
KRS poprzez niesporządzenie i nieprzedstawienie Radzie listy rekomendowanych
kandydatów, a jedynie wyników głosowania Zespołu;
d. naruszenie art. 31 u.KRS w całości - we wszystkich jego punktach
poprzez niepowołanie Zespołu do rozpoznania sprawy indywidualnej skarżącego
w związku ze złożonym przez niego wnioskiem o wyłączenie 14 członków Rady
i naruszenie art. 32 ust. 1 u.KRS poprzez niedoręczenie skarżącemu uchwały
Zespołu opiniującego jego wniosek o wyłączenie sędziów;
e. naruszenie art. 31 ust. 2b i ust. 2d w zw. z art. 34 ust. 1 u.KRS poprzez
podjęcie prac Zespołu opiniującego przed upływem pełnych 21 dni od chwili
przedstawienia Ministrowi Sprawiedliwości informacji o wyznaczeniu zespołu
opiniującego;
f. naruszenie art. 33 ust. 1 u.KRS w zw. z § 12 ust. 2 Regulaminu KRS,
które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przeprowadzenie zbiorczego
głosowania nad wnioskami 8 kandydatów o wyłączenie 14 sędziowskich członków
rady i nienadanie wynikowi tego głosowania formy uchwał;
g. naruszenie § 14 Regulaminu KRS, które miało istotny wpływ na wynik
sprawy z uwagi na fakt, że uchwały oddalające wniosek skarżącego o wyłączenie
14 sędziowskich członków Rady nie zostały sporządzone na piśmie i nie zawierają
w związku z tym podpisu Przewodniczącego Rady;
h. naruszenie art. 42 ust. 1 i 3 w zw. z art. 33 ust. 1 u.KRS w zw. z § 23
ust. 1 Regulaminu KRS, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez
niedoręczenie skarżącemu uwierzytelnionych kopii uchwał wraz z uzasadnieniem
w przedmiocie wniosku o włączenie 14 sędziowskich członków Rady;
i. naruszenie art. 28 ust. 3 u.KRS poprzez rozpoznanie wniosku skarżącego
o wyłączenie 14 członków Krajowej Rady Sądownictwa wybranych spośród
sędziów bez należytego rozeznania sytuacji w przedmiocie zarzutów podniesionych
przez skarżącego w tym bez odebrania od wskazanych we wniosku sędziów
6
oświadczeń w przedmiocie istnienia/nieistnienia uzasadnionych wątpliwości
co do ich bezstronności;
j. naruszenie art. 28 ust. 3 u.KRS poprzez podjęcie prac Zespołu
opiniującego i procedowanie nad kandydaturami oraz podjęcie prac przez członków
KRS w ramach posiedzenia plenarnego opiniowania kandydatur i podjęcie uchwały
KRS obejmującej rozstrzygnięcia w przedmiocie przedstawienia wniosku
o powołanie do pełnienia urzędu sędziego pomimo podstaw do wyłączenia
14 członków KRS od udziału w sprawie i w sytuacji niezgodnego z prawem
i nieprawidłowego rozpoznania wniosku Skarżącego o wyłączenie 14 sędziowskich
członków KRS;
k. naruszenie art. 33 ust. 1 u.KRS w zw. z § 18 ust. 7 i 8 Regulaminu KRS,
które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, iż stanowisko zespołu
opiniującego nie ma charakteru uchwały w sprawie indywidualnej; ponadto
naruszenie § 18 ust. 8 Regulaminu KRS polegające na sporządzeniu lakonicznego
uzasadnienia;
I. naruszenie art. 42 ust. 1 i 3 w zw. z art. 33 ust. 1 u.KRS w zw. z § 23.
ust. 1 Regulaminu KRS, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez
niedoręczenie skarżącemu uchwały Zespołu opiniującego kandydatów;
m. naruszenie art. 42 ust. 2. w zw. z art. 33 ust. 1 u.KRS, poprzez
sporządzenie uzasadnienia uchwały obejmującej rozstrzygnięcia w przedmiocie
przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego w stosunku
do wszystkich kandydatów z przekroczeniem terminu miesiąca od jej podjęcia;
n. naruszenie art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 33 ust. 1 u.KRS w zw. z § 23
ust. 1 Regulaminu KRS, które miało istotny wpływ na wynik sprawy
poprzez uniemożliwienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu,
w szczególności wobec niezawiadomienia Skarżącego o zmianie terminu
posiedzenia Zespołu Opiniującego i zmianie terminu posiedzenia Rady
i uniemożliwienia mu wzięcia udziału w posiedzeniu Rady;
o. naruszenie § 15 ust. 4, 5 i 6 Regulaminu KRS, które miało istotny wpływ
na wynik sprawy poprzez uniemożliwienie skarżącemu do dnia 20 lutego 2018 r.
zapoznanie się z treścią protokołu posiedzenia plenarnego KRS obejmującego dni
19 i 22 listopada 2018 r.;
7
p. naruszenie § 18 ust. 9, ust. 10 Regulaminu KRS poprzez zaniechanie
sporządzenia protokołu z posiedzeń zespołu członków KRS z 19 i 22 listopada
2018 r.;
q. naruszenie art. 33 ust. 1 u.KRS w zw. z art. 35 ust. 1-3 u.KRS w zw.
z § 18 ust.1-11 Regulaminu KRS poprzez:
- dokonanie oceny kandydatury skarżącego na dzień 22 listopada 2018 r.
bez dochowania obowiązku wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy
i bez wnikliwego zbadania materiałów sprawy udostępnionych Radzie oraz
dokonanie tej oceny w sposób dowolny oraz niezgodnie ze zgromadzonym
materiałem;
- brak rozpatrzenia zgłoszonych kandydatur w oparciu o jasne i jednakowe
dla wszystkich osób uczestniczących w konkursie kryteria;
- brak porównania i omówienia na posiedzeniu 22 listopada 2018 r.
ocenianych kandydatur w oparciu o jednolite dla wszystkich osób uczestniczących
w konkursie kryteria ustawowe, a także niezastosowanie części ustawowych
kryteriów oceny kandydatur;
- oparcie Uchwały na stanowisku zespołu, wydanym bez uzasadnienia
odnoszącego się do indywidualnych cech każdego z kandydatów oraz ustalającego
listę rekomendowanych kandydatów z pominięciem posiadanej oceny
ich kwalifikacji;
- oparcie Uchwały na wybiórczych (niepełnych) ustaleniach faktycznych,
przedstawionych członkom KRS na posiedzeniu 22 listopada 2018 r.
przez członków zespołu;
- nierzetelne i pobieżne przedstawienie kandydatur, przyjęcie stanowiska
zespołu oraz podjęcie uchwały zwanej stanowiskiem zespołu w czasie posiedzenia
zespołu, które trwało 20 minut (przy rozpoznawaniu 14 kandydatów);
- brak własnych ustaleń Rady w odniesieniu do Skarżącego poprzez
poprzestanie na argumentacji przedstawionej przez zespół i skwitowanie
odznaczającego się przebiegu służby stanowiskiem zespołu o braku rekomendacji;
r. naruszenie art. 42 ust. 1 u.KRS poprzez sporządzenie uzasadnienia
Uchwały w części dotyczącej kandydatur Skarżącego i pozostałych
8
kontrkandydatów w sposób uniemożliwiający poznanie rzeczywistych motywów
podjęcia uchwały;
s. naruszenie art. 42 ust. 2 u.KRS poprzez sporządzenie uzasadnienia
Uchwały po upływie zakreślonego ustawą miesięcznego terminu do jego
sporządzenia;
t. naruszenie art. 44 ust. 1b i ust. 4 u.KRS w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2,
art. 45 ust. 1, art. 60, art. 77 ust. 2 i art. 173 Konstytucji RP poprzez pozbawienie
skarżącego dostępu do efektywnej (skutecznej) kontroli sądowej zaskarżonej
Uchwały w zakresie odnoszącym się do organu, który na mocy ustawy powołany
został do rozpoznania środka odwoławczego.
Powyższe zarzuty zostały obszernie rozwinięte w treści uzasadnienia
do odwołania.
K. O. wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy wszystkich sędziów Izby
Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych Sądu Najwyższego i rozpoznanie sprawy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych, zawieszenie postępowania do czasu wyniku postępowania toczącego
się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w związku z pytaniami
prejudycjalnymi, w tym z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia
2018 r., III PO 7/18, uchylenie uchwały w całości (na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c.
w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS) i o rozpoznanie odwołania na rozprawie z uwagi na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 398 11 § 1 k.p.c. w
zw. z art. 44 ust.3 3 u.KRS.); wstrzymanie wykonalności zaskarżonej uchwały,
zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, z daleko posuniętej
ostrożności procesowej wniósł też, na podstawie art. 398 4 k.p.c. o rozpatrzenie
sprawy przez Sąd Najwyższy.
W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła
o jego oddalenie w całości, jako pozbawionego uzasadnionych podstaw.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Krajowa Rada
Sądownictwa stwierdziła, że są one bezzasadne. Zdaniem Krajowej Rady
Sądownictwa - odwołujący się nie wykazał, aby zaskarżona uchwała została
wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, a większość zarzutów
dotyczy niezadowalającego - z perspektywy odwołującego - rezultatu oceny jego
9
kandydatury na wolne stanowisko sędziego sądu okręgowego w Sądzie
Okręgowym w Słupsku.
W ocenie Krajowa Rada Sądownictwa przebieg postępowania przed KRS
pozostawał w zgodności z przepisami ustawy o KRS i Regulaminu KRS.
Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa wyznaczył zespół w składzie
zgodnym z u.KRS, o czym został powiadomiony Minister Sprawiedliwości,
który w piśmie poinformował Radę, że nie będzie przedstawiał opinii w sprawie
indywidualnej, rozpoznanie sprawy przez KRS poprzedzone zostało pracami
zespołu, a jak wynika z protokołów prac zespołu kandydatury wszystkich osób
biorących udział w konkursie, w tym odwołującego się, zostały szczegółowo
omówione. Zespół przeprowadził naradę podczas której dokonał analizy
dokumentów, zwracając szczególną uwagę na przedłożone oceny kwalifikacji
kandydatów, opinie przełożonych, rekomendacje, informacje dotyczące
doświadczenia zawodowego, publikacje oraz opinie Kolegium Sądu, a następnie
zespół przeprowadził analizę oraz ocenę poszczególnych kandydatów. Podczas
posiedzenia Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 22 listopada 2018 r. członkowie
zespołu zreferowali kandydatury wszystkich osób biorących udział w konkursie
i przedstawili podjęte stanowisko zespołu. Rada dysponowała całością wiedzy
o przebiegu ścieżki zawodowej odwołującego się i pozostałych kandydatów,
każdy z członków Krajowej Rady Sądownictwa miał dostęp do pełnej dokumentacji,
a głosowanie przeprowadzono po omówieniu wszystkich kandydatur.
Krajowa Rada Sądownictwa odniosła się też szczegółowo
do poszczególnych zarzutów odwołującego.
Rada zwróciła uwagę, że procedura wyboru kandydata na stanowisko
sędziego ma charakter konkursowy, a każde postępowanie nominacyjne oparte jest
na innych materiałach, zaś Rada dokonuje oceny kandydatów w granicach danej
sprawy. O przeprowadzeniu prawidłowej oceny zgłoszonych kandydatur decyduje
ocena całościowa (kompleksowa) wynikająca z łącznego zastosowania wszystkich
kryteriów, co wynika z obowiązku wszechstronnego rozważenia przez Radę
okoliczności sprawy. Krajowa Rada Sądownictwa zaznaczyła, że po dokonaniu
oceny całości okoliczności sprawy, w procesie nominacyjnym uwzględniła
wszystkie udokumentowane kwalifikacje i osiągnięcia zawodowe odwołującego się,
10
jednak rozpatrując jego kandydaturę uznała, że nie spełnia on łącznie wszystkich
kryteriów ustawowych wyboru w takim stopniu, aby zasadnym było wystąpienie
z wnioskiem o powołanie jego na stanowisku sędziego sądu okręgowego.
Odnosząc się do podniesionego przez odwołującego się zarzutu
dotyczącego stosowania przez Krajową Radę Sądownictwa „zasady otwartości”,
Rada wskazała że stosownie do art. 32 ust. 3 u.KRS akta spraw są dostępne
dla uczestników postępowania z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony
informacji niejawnych oraz ochrony danych osobowych, a zatem odwołujący się
miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy na każdym etapie postępowania
nominacyjnego.
W kwestii zarzutów dotyczących nienależytej obsady KRS w „części
sędziowskiej”, Krajowa Rada Sądownictwa zaznaczyła, że kwestia ta została
rozstrzygnięta w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2019 r., K 12/18.
Natomiast odnośnie zarzutu dotyczącego członka Rady sędziego M. N. Krajowa
Rada Sadownictwa wskazała, że został on wybrany zgodnie z prawem.
W odniesieniu do zarzutów dotyczących treści uzasadnienia, KRS wskazała,
że wymagana treści uzasadnienia uchwały Rady w sprawach indywidualnych
nie została określona w przepisach. W zaskarżonej uchwale Krajowa Rada
Sądownictwa szczegółowo przedstawiła dane dotyczące wszystkich uczestników
tego postępowania nominacyjnego, a o przedstawieniu Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej wniosków o powołanie zadecydował całokształt
okoliczności sprawy, a w szczególności oceniane łącznie kwalifikacje kandydatów
oraz ich dotychczasowe doświadczenie zawodowe, które to kryteria w ocenie Rady
zostały w jednakowym sposób zastosowane wobec wszystkich kandydatów.
Krajowa Rada Sądownictwa wskazała też, że kryteria w postaci poziomu poparcia
Kolegium Sądu Apelacyjnego w […] i Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów
Apelacji […] Rada zostały wzięte pod uwagę przy ocenie uczestników
postępowania nominacyjnego, jednak wyniki poparcia nie miały charakteru
decydującego ponieważ nie w każdym przypadku korespondują one ze
zgromadzoną w sprawie dokumentacją, w szczególności dotyczącą doświadczenia
i kwalifikacji zawodowych poszczególnych uczestników. Z uwagi na doświadczenie
zawodowe i kwalifikacje kandydatów Rada nie kierowała się podejmując uchwałę
11
także ocenami uzyskanymi przez nich na dyplomie ukończenia wyższych studiów
prawniczych i z egzaminu zawodowego.
W odniesieniu do podniesionego przez odwołującego się zarzutu naruszenia
prawa poprzez niedoręczenie odwołującemu się uchwały Krajowej Rady
Sądownictwa dotyczącej oddalenia wniosków o wyłączenie członków Rady,
to wskazała ona, że uchwała o oddaleniu wniosku o wyłączenie członka Krajowej
Rady Sądownictwa nie jest uchwałą kończącą postępowanie nominacyjne
w związku z czym nie jest doręczana.
Odpowiadając na zarzut zaniechania sporządzenia i doręczenia
odwołującemu odpisu protokołu posiedzenia Rady, które odbyło się w dniach 19-22
listopada 2018 r., Rada wyjaśniła, że termin na przyjęcie protokołu przez Radę
i jego podpisanie przez Przewodniczącego nie wynika z przepisów, w związku
z tym nie została naruszona procedura.
Rada wskazała także, że chybiony jest zarzut podjęcia prac zespołu
rekomendującego przed upływem pełnych 21 dni od chwili przedstawienia
Ministrowi Sprawiedliwości informacji o wyznaczeniu zespołu rekomendującego,
gdyż pismo skierowane do Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie przedstawienia
opinii w trybie art. 31 ust. 2b ustawy o KRS zostało skutecznie doręczone
26 października 2018 r., a posiedzenie zespołu odbyło się w dniu 22 listopada
2018 r.
Ustosunkowując się do zarzutu niepoinformowania odwołującego się
o nowym terminie posiedzenia zespołu członków Krajowej Rady Sądownictwa,
Rada zauważyła, że obowiązek poinformowania uczestnika postępowania
o terminie posiedzenia, na którym będzie rozpatrywana jego sprawa, dotyczy
postępowania przed Radą a nie przed zespołem.
Odpowiadając na zarzut dotyczący sporządzenia uzasadnienia uchwały
po upływie zakreślonego ustawą miesięcznego terminu, Rada wskazała,
że miesięczny termin do sporządzenia uzasadnienia uchwały ma wyłącznie
charakter instrukcyjny, a jego niezachowanie nie powoduje negatywnych skutków
procesowych.
Odnosząc się do zarzutu pozbawienia odwołującego dostępu do efektywnej
(skutecznej) kontroli sądowej zaskarżonej uchwały, Rada wskazała, że odwołujący
12
się wniósł skutecznie odwołanie za pośrednictwem Przewodniczącego KRS
do Sądu Najwyższego, zatem nie został on pozbawiony prawa do wniesienia
środka odwoławczego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 44 ust. 1 u.KRS uczestnik postępowania może
odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Krajowej Rady
Sądownictwa z prawem. W orzecznictwie za utrwalony należy uznać pogląd,
że kognicja Sądu Najwyższego nie obejmuje badania merytorycznej trafności
wyboru dokonanego przez Krajową Radę Sądownictwa (por. m.in.: wyroki Sądu
Najwyższego: z 5 sierpnia 2011 r., III KRS 9/11; z 14 kwietnia 2016 r., III KRS 8/16;
z 13 lipca 2017 r., III KRS 17/17). Sąd Najwyższy sprawdza - w granicach
odwołania, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub przepisów
prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.
W judykaturze najwyższej instancji sądowej przyjmuje się, że kognicja Sądu
Najwyższego do oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje „wyłącznie
badanie czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd
Najwyższy nie ma kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kandydata
na sędziego, a tym bardziej jego kontrkandydatów, […] kontrola Sądu Najwyższego
obejmuje ocenę czy Rada przestrzegała w danym postępowaniu jednolitych
kryteriów oceny kandydata i procedur postępowania związanych z oceną
kandydatury […] badając zasadność odwołania [Sąd Najwyższy], jest władny
przeprowadzić kontrolę w zakresie ustalenia czy w postępowaniu przed Radą
nie doszło do naruszenia praw i wolności obywatelskich, w tym prawa do równego
(na jednakowych zasadach) dostępu do służby publicznej gwarantowanego przez
art. 60 Konstytucji RP. W postępowaniu odwoławczym istnieje więc możliwość
oceny czy Rada w odniesieniu do wszystkich uczestników procedury nominacyjnej
(kandydatów do objęcia wakującego stanowiska sędziowskiego) zastosowała
przejrzyste, jednolite i sprawiedliwe kryteria selekcyjne” (wyrok Sądu Najwyższego
z 13 lipca 2017 r., III KRS 17/17). W jednolitym orzecznictwie Sądu Najwyższego
uznaje się również, że ocena doboru kryteriów oraz znaczenie przywiązywane
13
do poszczególnych kryteriów przy ocenie kandydatów na stanowiska sędziowskie
pozostają poza zakresem kompetencji Sądu Najwyższego do kontroli zgodności
uchwał Rady z prawem (art. 44 ust. 1 u.KRS), chyba że naruszają podstawowe
zasady prawne lub opierają się na zastosowaniu niedozwolonych kryteriów oceny
(por. m.in., wyroki Sądu Najwyższego: z 20 października 2009 r., III KRS 13/09;
z 17 sierpnia 2010 r., III KRS 6/10; z 5 sierpnia 2011 r., III KRS 10/11; z 5 sierpnia
2011 r., III KRS 11/11; z 20 września 2011 r., III KRS 13/11; z 15 grudnia 2011 r.,
III KRS 12/11).
Ustalając zakres kompetencji kontrolnych Sądu Najwyższego w związku
z rozpoznawaniem odwołań od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa nie wolno
także tracić z pola widzenia i abstrahować od konstytucyjnego usytuowania oraz
roli tego szczególnego organu ustrojowego w systemie trójpodziału władzy. Należy
podkreślić, że prawo poddania sądowej kontroli szczególnej, ustrojowej decyzji
Krajowej Rady Sądownictwa o przedstawieniu kandydatów na sędziów nie ma
charakteru konstytucyjnego, lecz wynika z ustawy zwykłej. Tymczasem trzeba
pamiętać, że ustrojodawca właśnie Krajowej Radzie Sądownictwa przyznał
wyłączną kompetencję do przedstawiania Prezydentowi RP kandydatów
na sędziów (art. 179 Konstytucji RP). Z Konstytucji zatem wyraźnie przebija silna,
wręcz nadrzędna pozycja Krajowej Rady Sądownictwa w zakresie sprawowania
konstytucyjnej pieczy nad ustrojem wymiaru sprawiedliwości w odniesieniu
do sądów i sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP). Należy także zwrócić uwagę
na to, że w zakresie wyłącznego uprawnienia do przedstawiania Głowie Państwa
kandydatów na sędziów, pozycja Krajowej Rady Sądownictwa jest o tyle
wyjątkowa, że ustrojodawca nie przewidział jakichkolwiek „ogniw pośrednich”
pomiędzy Prezydentem RP a Krajową Radą Sądownictwa w tym sensie,
że przedstawianie wniosków o powołanie sędziów odbywa się bez jakiegokolwiek
dodatkowego „filtra” normatywnego przewidzianego przez ustawę zasadniczą
(brak przewidzianego przez Konstytucję RP etapu postępowania odwoławczego).
Brzmienie przepisu art. 179 Konstytucji RP podkreśla silną, autonomiczną pozycję
Rady. Powyższe argumenty należy mieć na uwadze przy określaniu zakresu
dopuszczalnej kontroli sądowej konstytucyjnych uprawnień Krajowej Rady
Sądownictwa sprawowanej przez Sąd Najwyższy, kontroli - jeszcze raz należy
14
to wyraźnie powiedzieć - nieprzewidzianej przez Konstytucję RP. Jeżeli więc
za punkt wyjścia dla oceny przewidzianego przez ustawę zwykłą modelu kontroli
kompetencji ustrojowych Krajowej Rady Sądownictwa przyjąć konstytucyjne
usytuowanie i kompetencje Rady w relacji do Prezydenta RP (a jest rzeczą
niepodlegającą jakiejkolwiek dyskusji, że w procesie wykładni na pierwszy plan
wysuwa się w tym zakresie regulacja konstytucyjna, bowiem niedopuszczalne jest
ograniczanie czy modyfikowanie kompetencji przyznanych określonemu organowi
konstytucyjnemu przez ustrojodawcę w drodze ustaw zwykłych), to należy uznać,
że wprowadzony przez ustawę zwykłą model kontroli sądowej konstytucyjnych
kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa, nieposiadający żadnego wyraźnego
oparcia w ustawie zasadniczej, powinien być w praktyce kształtowany -
uwzględniając treść nadrzędnej regulacji konstytucyjnej - w sposób maksymalnie
restryktywny i ograniczać się do kontroli zaskarżonej uchwały z punktu widzenia jej
ewentualnej sprzeczności z prawem (art. 44 ust. 1 zd. pierwsze u.KRS). Z takim
sposobem myślenia o kompetencjach ustrojowych Krajowej Rady Sądownictwa
w zakresie procesu nominacyjnego sędziów harmonizuje stanowisko najwyższej
instancji sądowej zgodnie z którym „[o]cena przydatności kandydata należy
do Rady, a jeżeli została dokonana przy pomocy właściwych kryteriów i nie doszło
do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na jego wynik,
to Sąd Najwyższy jedynie sprawdza, czy przy użyciu tych kryteriów Rada
nie przekroczyła granic swobodnego uznania.” (wyrok Sądu Najwyższego z 13 lipca
2012 r., III KRS 17/12). Z uwagi na fakt, że to do wyłącznej kompetencji Krajowej
Rady Sądownictwa należy wybór kandydatów do objęcia urzędu sędziego należy
uznać, że Krajowa Rada Sądownictwa ma w tym zakresie przyznaną szeroką
władzę dyskrecjonalną. Uznanie Krajowej Rady Sądownictwa oznacza,
że w określonym stanie faktycznym kilka alternatywnych decyzji dotyczących
wyboru kandydata przedstawianego z wnioskiem o powołanie do Prezydenta RP
może być dopuszczalnych, a sama okoliczność, że zewnętrzny obserwator (w tym
również Sąd Najwyższy) postrzegałby innego kandydata jako wypełniającego
oceniane łącznie przesłanki wymienione w art. 35 ust. 2 u.KRS w stopniu
uzasadniającym przedstawienie Prezydentowi RP wniosku o jego powołanie,
nie jest wystarczająca dla stwierdzenia sprzeczności uchwały z prawem.
15
Nie oznacza to jednak, że swoboda wyboru osób, które zostaną przedstawione
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej jest nieograniczona; wybór kandydatów
nie może pomijać zgromadzonej w sprawie dokumentacji.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić,
że Krajowa Rada Sądownictwa wyjaśniła w uchwale motywy swojego wyboru.
Przy podejmowaniu uchwały nie doszło do naruszenia reguł proceduralnych
określonych w ustawie.
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 35 u.KRS. Jak wskazano
w uzasadnieniu uchwały (s. 3), zarówno zespół członków Krajowej Rady
Sądownictwa przedstawiając swoje stanowisko, jak i sama Rada podejmując
uchwałę, kierowali się kryteriami wymienionymi w art. 35 ust. 2 ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa, uwzględniając uzyskane przez kandydatów oceny
kwalifikacji, doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, oceny ze studiów
i z egzaminu zawodowego oraz wyniki głosowania Kolegium Sądu Apelacyjnego
w […] i Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Apelacji […]. W uzasadnieniu
wskazano też, że Krajowa Rada Sądownictwa wszechstronnie rozważyła
całokształt okoliczności.
Krajowa Rada Sądownictwa ma przy tym możliwość określania we własnym
zakresie, które elementy uznać za szczególnie istotne. Nie może zostać uznane za
naruszenie prawa przyjęcie przez Krajową Radę Sądownictwa, że określony
element doświadczenia zawodowego zasługuje na wyższą ocenę niż inny;
nie można również czynić zarzutu z faktu, że pewne fragmenty drogi zawodowej
zostały uwypuklone, czy nadano im większą wagę niż innym. Dopuszczalne
działanie w granicach uznania polega m.in. na tym, że możliwe jest nadawanie
różnych wag kryteriom ocennym wynikającym z ustawy.
Podkreślić należy, że stosownie do dyspozycji art. 35 ust. 2 u.KRS,
przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście zespół kieruje się przede wszystkim
oceną kwalifikacji kandydatów, a ponadto uwzględnia pozostałe kryteria wyboru.
Krajowa Rada Sądownictwa cieszy się znaczną swobodą oceny poszczególnych
kandydatów. Żadne z ustawowo przewidzianych kryteriów oceny kwalifikacji
kandydatów do pełnienia urzędu sędziego „nie ma charakteru decydującego,
ani też nie jest koniecznie wymagane uszeregowanie kandydatów w oparciu
16
o każde z nich. Decyduje ocena całościowa wynikająca z łącznego zastosowania
tych kryteriów” (wyroki Sądu Najwyższego: z 10 listopada 2016 r., III KRS 32/16;
z 1 lipca 2019 r., I NO 70/19). Ocena Rady może również odbiegać
od numerycznych wskazań wynikających z opinii, jakie Rada jest zobowiązana brać
pod uwagę na podstawie art. 35 ust. 2 pkt 2) bowiem wybór kandydata
przedstawianego Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na stanowisko
sędziowskie nie może być redukowany do wyników matematycznego algorytmu
(por. wyroki Sądu Najwyższego: z 10 listopada 2016 r., III KRS 32/16,
z 24 września 2014 r., III KRS 43/14, z 5 września 2013 r., III KRS 212/13).
Brak jest uzasadnienia dla podnoszonego przez Skarżącego zarzutu
naruszenia art. 33 ust. 1 u.KRS w zw. z art. 35 ust. 1-3 u.k.r.s. w zw. z § 18 ust. 1-
11 Regulaminu KRS. W myśl art. 33 ust. 1 u.KRS w sprawach indywidualnych
Krajowa Rada Sądownictwa podejmuje uchwały po wszechstronnym rozważeniu
sprawy, na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników
postępowania lub innych osób, jeżeli zostały złożone. Natomiast w art. 35 u.KRS
ustalony został sposób procedowania przez zespół wyznaczony przez
Przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa dla przygotowania sprawy
indywidualnej na posiedzenie Krajowej Rady Sądownictwa. Rozwinięciem tego
przepisu ustawowego jest przywołany w odwołaniu § 18 Regulaminu KRS,
który szczegółowo normuje ten etap postępowania przed Krajową Radą
Sądownictwa.
Z uzasadnienia uchwały wynika, że wszystkie wskazane w art. 35 ust. 2
u.KRS elementy były rozpatrywane przez Krajową Radę Sądownictwa, natomiast
ich łączna ocena wypadła niekorzystnie dla Skarżącego (s. 3). W uzasadnieniu
Uchwały zawarte zostało bezpośrednie odniesienie do wyników głosowania
Kolegium Sądu Apelacyjnego w […] i Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów
Apelacji […], które w opinii Rady nie odzwierciedlały poziomu kwalifikacji
kandydatów wynikających z innych dokumentów wynikających z postępowania
konkursowego (s. 15). Na podstawie uzasadnienia uchwały nie można stwierdzić,
by którekolwiek z ustawowych kryteriów wyłonienia kandydatów zostało pominięte.
Wobec powyższego brak jest podstaw do twierdzenia, że Krajowa Rada
Sądownictwa zastosowała nieprzejrzyste lub niejednolite kryteria selekcyjne.
17
Sąd Najwyższy w ramach badania zgodności uchwały z prawem nie może
natomiast dokonywać konkurencyjnej, merytorycznej oceny kandydatów
i zastępować oceny Krajowej Rady Sądownictwa.
Sąd Najwyższy musi zawsze brać pod uwagę istotne ograniczenia kontroli
legalności, jaką sprawuje nad uchwałami Krajowej Rady. Nie ma on prawa
zastępować Rady w ocenie kandydata i sposobie zastosowania ustawowych
kryteriów jego nominacji ani dokonywać równolegle z Krajową Radą Sądownictwa
konkurencyjnej merytorycznej jego oceny (wyroki Sądu Najwyższego: z 27 marca
2019 r., I NO 59/18 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2010 r., III KRS
24/09). Okoliczności te mają również swoje istotne konsekwencje dla sposobu
rozumienia obowiązku, jaki ciąży na Krajowej Radzie w świetle art. 42 ust. 1.
To jedynie uzasadnienie uchwały pozwala Sądowi Najwyższemu dokonać oceny
prawidłowości kierowania się kryteriami oceny sformułowanymi w art. 33 i art. 35
u.KRS w sposób, który nie stanowiłby konkurencyjnej oceny merytorycznej.
Kierowanie się przez Radę przejrzystymi, jednolitymi i sprawiedliwymi kryteriami
selekcyjnymi musi zatem jasno wynikać z uzasadnienia Uchwały (wyrok Sądu
Najwyższego z 1 lipca 2019 r., I NO 70/19).
Rada podczas podejmowania uchwały dysponowała całością wiedzy
o przebiegu ścieżki zawodowej Skarżącego i pozostałych 13 kandydatów,
każdy z członków Krajowej Rady i Sądownictwa miał dostęp do pełnej
dokumentacji, a głosowanie przeprowadzono po omówieniu wszystkich kandydatur,
w tym kandydatury Skarżącego. Także w samym uzasadnieniu do uchwały opisano
szczegółowo wykształcenie, dotychczasowy przebieg kariery zawodowej
oraz osiągnięcia wszystkich kandydatów oraz przedstawiono wyniki głosowań
Kolegium Sądu Apelacyjnego w […] oraz Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów
Apelacji […] w sprawie zaopiniowania kandydatów. Nie jest zatem zasadne
twierdzenie, iż Rada pominęła niektóre z ustawowych kryteriów oraz że nie
uwzględniła całości zgromadzonego materiału dowodowego.
Bezzasadny jest też argument o braku możliwości rzetelnego rozpatrzenia
kandydatur na posiedzeniu Zespołu, które trwało 20 minut. Trzeba zaznaczyć,
że członkowie zespołu Krajowej Rady Sądownictwa odbywają posiedzenia przed
posiedzeniem plenarnym Krajowej Rady Sądownictwa w celu przygotowania
18
stanowiska odnośnie do rekomendowanych kandydatur na wolne stanowiska
sędziowskie, jednak posiedzenia zespołów nie są jedynym okresem czasu,
przeznaczonym na analizę kandydatur przez członków Krajowej Rady
Sądownictwa, dlatego czas trwania posiedzenia nie może być traktowany
jako wyznacznik rzetelności przeprowadzanych przez Zespół analiz i ocen
(wyrok Sądu Najwyższego z 16 lipca 2019 r., I NO 61/19). Należy zauważyć,
że stosownie do art. 31 ust 2b u.KRS przed upływem terminu na przedstawienie
opinii przez Ministra Sprawiedliwości zespół nie może przyjąć stanowiska,
co nie oznacza jednak, że nie jest możliwe zapoznawanie się z dokumentacją
przed upływem tego terminu. Nie jest zatem trafne twierdzenie Skarżącego,
że 20 minutowe posiedzenie zespołu było jedynym czasem, gdy członkowie
zespołu mogli zapoznać się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją.
Krajowa Rada Sądownictwa dysponowała pełną wiedzą o wszystkich
14 kandydatach, wynikającą ze zgromadzonego materiału i po wszechstronnym
rozważeniu całokształtu okoliczności, stosując, wbrew twierdzeniu Skarżącego,
kryteria ustawowe, nie dokonała wyboru jego kandydatury. Wbrew przywołanym
w odwołaniu argumentom, w uzasadnieniu uchwały wskazano, że dokonany przez
Krajową Radę Sądownictwa wybór uwzględniał doświadczenie i kwalifikacje
zawodowe kandydatów, dotychczasowy przebieg kariery zawodowej oraz staż
pracy. KRS uznała, że Skarżący nie wypełniła ocenianych łącznie kryteriów wyboru,
w stopniu wyższym od osób przedstawionych we wniosku o powołanie,
uzasadniającym przedstawienie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku
o jego powołanie w tym konkursie.
Z tych samych co powyżej powodów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut
braku dokonania oceny kandydatów na podstawie przejrzystych kryteriów awansu,
które odpowiadałyby zasadom równego dostępu do służby publicznej, zasadom
równego traktowania oraz zasadom demokratycznego państwa prawa
urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (co wywodzone jest przez
Skarżącego z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 60 Konstytucji RP). Nie zasługuje też
z tych powodów na uwzględnienie zarzut naruszenia zasady otwartości organów
Państwa Członkowskiego UE, zasady dostępu do dokumentów i zasady
transparentności (statuowanych w art. 2 TUE, art. 15 ust. 1 i ust. 3 akapit drugi
19
TFUE i art. 41 ust. 1 i 2 KPPUE). Należy dodatkowo podnieść, że stosownie
do art. 32 ust. 3 u.KRS akta spraw są dostępne dla uczestników postępowania
z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony informacji niejawnych oraz
ochrony danych osobowych. Ponadto, należy podkreślić, że zgodnie z art. 20 ust. 1
u.KRS (w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy
o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw) obrady plenarne
Rady są transmitowane za pośrednictwem Internetu, chyba że Rada podejmie
uchwałę o wyłączeniu jawności posiedzenia, a Skarżący w odwołaniu powołuje się
też na nagrania posiedzenia (s. 30). Odwołujący się miał zatem możliwość
zapoznania się z przebiegiem posiedzenia oraz z aktami sprawy na każdym etapie
postępowania nominacyjnego
Nie może być uznany za skuteczny podnoszony przez Skarżącego zarzut
naruszenia art. 42 ust. 1 u.KRS Przepis ten przewiduje wymóg uzasadnienia
dla podejmowanych przez Krajową Radę Sądownictwa uchwał w sprawach
indywidualnych. Zaskarżona uchwała powyższemu obowiązkowi odpowiada.
Uzasadnienie uchwały pozwala na dokonanie jej oceny z punktu widzenia
zgodności z prawem. Dokonanie oceny całościowej, przy uwzględnieniu wszystkich
wskazanych w ustawie kryteriów jest dopuszczalne. Ustawa w art. 35 ust. 2
wymienia kwalifikacje na pierwszym miejscu, jako cechę najważniejszą,
ale nie określa znaczenia (wagi) pozwalającego z matematyczną precyzją określić
wpływ poszczególnych cech (właściwości) kandydata na ostateczną ocenę. Z kolei
„kwalifikacje” to cecha ocenna, której nie da się rozpatrywać w oderwaniu od innych
(również nieostrych) elementów, takich jak doświadczenie zawodowe,
wykształcenie, znajomość specyfiki pracy w danym sądzie (której potwierdzeniem
są opinie przełożonych). Dlatego uznanie Krajowej Rady Sądownictwa
jest w istocie dwuetapowe: na etapie oceny spełnienia poszczególnych kryteriów
i na etapie oceny całościowej. W oparciu o przedstawione dokumenty dokonanie
oceny kwalifikacji kandydatów należy uznać za dopuszczalne w granicach uznania
Krajowej Rady Sądownictwa. W konsekwencji nie można formułować zarzutu
opierającego się na braku przedstawienia całości przesłanek na podstawie których
Rada uznała, że Skarżący nie wypełnia ocenianych łącznie przesłanek wymienione
w art. 35 ust. 2 u.KRS w stopniu uzasadniającym przedstawienie Prezydentowi RP
20
wniosku o jego powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu
okręgowego (jak ujął to Skarżący „[…] że kandydatura Skarżącego jest mniej
wartościowa od kandydatury tych Uczestników, w stosunku do których zaskarżoną
Uchwałą przedstawiono Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wnioski
o powołanie ich do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego
w S.” (s. 10). Rola Krajowej Rady Sądownictwa w procesie nominacyjnym
nie polega na tworzeniu precyzyjnych zestawień kwalifikacji kandydatów
i mechanicznym sumowaniu określonych w ustawie punktów za poszczególne,
precyzyjnie określone cechy kandydatów, lecz na autonomicznym wyborze
dokonanym w ramach jej uznania.
Te same względy przemawiają też za uznaniem za bezzasadny zarzutu
zaniechania rozpatrzenia kandydatury skarżącego i podjęcia uchwały dowolnej
w stopniu rażącym - sprzecznej z materiałem dowodowym dostępnym Krajowej
Radzie Sądownictwa, z pominięciem rzetelnej prezentacji podczas posiedzenia
Zespołu członków KRS z 22 listopada 2018 r. istotnych okoliczności i dokumentów
wskazujących na kwalifikacje Skarżącego (został on oparty na naruszeniu art. 3
ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 oraz art. 35 ust. 2 u.KRS), a także zarzutu
przekroczenia granic swobodnego, racjonalnego uznania i braku wszechstronnego
rozważenia sprawy, ze względu na zaniechanie przytoczenia, w kontekście
przyjętych przez Krajową Radę Sądownictwa kryteriów wyboru, jakichkolwiek
argumentów prawnych i faktycznych przemawiających za wyborem określonych
kandydatów (który został oparty na naruszeniu art. 42 ust. 1 w z zw. art. 33 ust. 1,
35 ust. 2 u.KRS).
Odnosząc się do zarzutu nakierowanego na wykazanie nieważności
postępowania i wadliwości uchwały, wywodzonej przez Skarżącego z prowadzenia
postępowania konkursowego przed nieprawidłowo ustalonym składem Krajowej
Rady Sądownictwa (podniesionego w pkt 2 lit. a oraz pkt 3 lit. a petitum odwołania),
należy zauważyć, że kwestia zgodności z wzorcami konstytucyjnymi przyjętego
w ustawie o KRS trybu wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa stanowiła
przedmiot postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wyrokiem z dnia
25 marca 2019 r., K 12/18 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 9a ustawy o KRS
jest zgodny z art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173
21
oraz z art. 186 ust. 1 Konstytucji RP. Podniesione przez skarżącego zarzuty w tym
zakresie uznać należy zatem za nieuzasadnione.
Z kolei odnośnie zarzutów nieważności postępowania ze względu na udział
w nim sędziego M. N., to nie podejmując się rozstrzygnięcia prawidłowości jego
powołania, należy podnieść, że stosownie do art. 21 u.KRS do ważności uchwał
Rady potrzebna jest obecność co najmniej połowy jej składu, a zatem co najmniej
13 członków Rady. Jak wynika z uzasadnienia, w głosowaniach w dniu 22 listopada
2018 r. nad poszczególnymi kandydaturami zgłoszonymi na cztery stanowiska
sędziego w Sądzie Okręgowym w S. uczestniczyło od 14 do 16 osób, a zatem
nawet nieuwzględnienie przy obliczaniu ustawowego kworum jednego z
uczestników nie powodowałoby nieważności uchwały. Nieuwzględnienie jednego z
uczestników głosowania nie miałoby też wpływu na wynik żadnego z głosowań,
bowiem zgodnie z art. 21 u.KRS Rada podejmuje uchwały bezwzględną
większością głosów, a jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej Uchwały, na
kandydatury osób, które wobec nieuzyskania wymaganej bezwzględnej większości
głosów nie zostały przedstawione Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie,
głosowały co najwyżej 4 osoby (Skarżący uzyskał dwa głosy „za”), natomiast osoby
przedstawione Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie na
pełnienie urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym
w S. uzyskały co najmniej 12 głosów „za”, wobec czego brak uczestnictwa sędziego
M. N. w głosowaniu nie wpłynąłby na jego wyniki.
Sąd Najwyższy nie znalazł też uzasadnienia dla podnoszonego
przez Skarżącego zarzutu nieważności postępowania ze względu udział w podjęciu
zaskarżonej uchwały sędziów członków KRS, co do których Skarżący wnioskował
o ich wyłączenie ze względu na brak ich bezstronności. Zgodnie z art. 28 ust. 3
u.KRS Rada wyłącza członka na wniosek osoby, której sprawa podlega
rozpatrzeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać
uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności członka w danej sprawie. W przepisie
posłużono się pojęciami niedookreślonymi, celowo nie precyzując takich
okoliczności. O takiej okoliczności Rada powinna zostać poinformowana
przez osobę wnioskującą o wyłączenie, natomiast ocena wpływu takiej okoliczności
na powstanie wątpliwości dotyczących możliwego zachowania członka Rady
22
przy rozpatrywaniu sprawy pozostawiona została Radzie (M. Niezgódka-Madek,
objaśnienia do art. 28 [w:] Krajowa Rada Sądownictwa. Komentarz, LEX, pkt 13).
Przesłanka ta ma charakter oceny, jednakże należy zaakcentować, iż w art. 28
ust. 3 u.KRS jest mowa o uzasadnionej wątpliwości, a nie jedynie wątpliwości co do
bezstronności (M. Dębska, objaśnienia do art. 28 [w:] Krajowa Rada Sądownictwa.
Komentarz, Warszawa 2012, LEX). Wyłączenie członka Rady na podstawie art. 28
ust. 3 wymaga podjęcia przez Radę uchwały na posiedzeniu plenarnym, stosownie
do art. 21 u.KRS. Uchwała taka nie wymaga uzasadnienia, gdyż nie stanowi
uchwały w sprawie indywidualnej, o której mowa w art. 42 i od której przysługuje
odwołanie do Sądu Najwyższego (M. Niezgódka-Madek, objaśnienia do art. 28 [w:]
Krajowa Rada Sądownictwa. Komentarz, LEX, pkt 14). Nie jest to bowiem uchwała
kończąca postępowanie w stosunku do określonego kandydata, a rozpatrzenie
wniosku o wyłączenie nie powinno być traktowane jako odrębne postępowanie
w sprawie indywidualnej. Rozstrzyga ona natomiast kwestię procesową powstałą
w toku postępowania przed Radą, związaną ze składem Rady właściwym
do załatwienia danej sprawy. Rozstrzygnięcie Rady i jego motywy w takiej
wpadkowej kwestii będą wynikały z protokołu posiedzenia. Jeżeli natomiast
rozstrzygnięcie zapada w sprawie indywidualnej, prawidłowość wyłączenia członka
Rady na podstawie art. 28 ust. 3 może być przedmiotem oceny Sądu Najwyższego
z punktu widzenia zgodności z prawem w przypadku wniesienia odwołania
od uchwały podjętej w takiej sprawie (M. Niezgódka-Madek, objaśnienia do art. 28
[w:] Krajowa Rada Sądownictwa. Komentarz, LEX, pkt 14).
Złożony przez Skarżącego wniosek o wyłączenie 14 członków KRS został
rozpatrzony przez Radę. Jak wynika z protokołu nr […] posiedzenia plenarnego
Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 21 listopada 2018 r., Rada (uchwałami nr [X] -
nr [Y]) bezwzględną większością głosów oddaliła wnioski dotyczące wyłączenia 14
członków z uwagi na to, że nie zachodzi okoliczność tego rodzaju, że mogłaby
wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności członków KRS w danej
sprawie. Natomiast uchwałą nr [Z] Rada na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o KRS,
rozpatrzyła wniosek Skarżącego o wyłączenie członka Rady sędzi J. K. M. od
udziału w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy i oddaliła ten wniosek jako
23
bezprzedmiotowy z uwagi na wyłączenie Pani J. K. M. z mocy ustawy,
jednocześnie umarzając postępowanie w tym zakresie.
W uzasadnieniu odwołania Skarżący twierdzi, że członkowie Rady nie znali
treści jego wniosku, co w jego opinii wynika z nagrania posiedzenia (s. 30). Jest to
jednak twierdzenie oparte wyłącznie na subiektywnej ocenie przez Skarżącego
nagrania, co należy podkreślić, przebiegu samego posiedzenia. Nie ulega jednak
wątpliwości, że Rada rozpatrzyła wniosek Skarżącego, wobec czego twierdzenie
Skarżącego o naruszeniu art. 28 ust. 3 u.KRS nie znajduje potwierdzenia.
W powyższym kontekście, biorąc pod uwagę, że uchwała o wyłączeniu
członka Rady nie stanowi uchwały w sprawie indywidualnej, niezasadne są
wszystkie zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 31, art. 32 art. 33, art. 42
u.KRS oraz § 12 ust. 2, § 18, § 23 Regulaminu KRS w zakresie dotyczącym
rozpoznania wniosku Skarżącego o wyłączenie członków Krajowej Rady
Sądownictwa (podniesione w pkt 3 lit. d, f, g, h petitum odwołania).
Nie jest też uzasadniony zarzut naruszania § 14 Regulaminu KRS
w odniesieniu do podjęcia uchwał oddalających wniosek Skarżącego o wyłączenie
14 sędziowskich członków Rady. Zgodnie z tym przepisem uchwały Rady podpisuje
przewodniczący Rady. Naruszenie przywołanego przepisu Skarżący opiera na tym,
że nie otrzymał on odpisów takich uchwał, co w jego opinii oznacza, że nie zostały
sporządzone w formie prawem przepisanej i nie zawierają w związku z tym podpisu
osoby uprawnionej, to jest Przewodniczącego Rady. Brak otrzymania odpisów
uchwał nie może jednak stanowić dowodu braku podpisu przewodniczącego,
co więcej w odpowiedzi na odwołanie Rada wskazała, że uchwały te były
sporządzone na piśmie i stanowią załączniki do protokołu posiedzenia.
Nie znajduje podstaw do uwzględnienia także zarzut naruszenia przepisów
art. 31 ust. 2b i ust. 2d w zw. z art. 34 ust. 1 u.KRS. Zgodnie z art. 31 ust 2b u.KRS
Minister Sprawiedliwości w terminie dwudziestu jeden dni od dnia otrzymania
informacji, może przedstawić Radzie opinię w sprawie indywidualnej, a przed
upływem terminu na przedstawienie opinii przez Ministra Sprawiedliwości zespół
nie może przyjąć stanowiska o którym mowa w art. 34 ust. 1. Pismo skierowane
do Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie przedstawienia opinii zostało skutecznie
doręczone 26 października 2018 r., a posiedzenie zespołu odbyło się w dniu
24
22 listopada 2018 r., a zatem stanowisko przyjęte zostało po upływie 21 dni.
Zaznaczyć przy tym należy, że przyjęcie stanowiska przez zespół nie jest tożsame
z zapoznawaniem się przez członków zespołu z dokumentacją.
Nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 42 ust. 1 i 3 w zw. z art. 33 ust. 1
u.KRS w zw. z § 23 ust. 1 Regulaminu KRS w związku z niedoręczeniem uchwały
zespołu członków Rady (podniesiony w pkt 3 lit. l petitum odwołania).
Z przywołanych przepisów ustawy o Krajowej Radzie sądownictwa oraz
Regulaminu KRS wynika, że uchwały Rady w sprawach indywidualnych doręcza
się uczestnikom postępowania wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie
wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego. Przepisy te nie odnoszą się natomiast
do stanowisk zespołu.
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 42 ust. 2. w zw. z art. 33 ust. 1
u.KRS a także zarzut naruszenia art. 44 ust. 1b i ust. 4 u.KRS w zw. z art. 2, art. 32
ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 60, art. 77 ust. 2 i art. 173 Konstytucji RP (podniesione
w pkt 3 lit. m, s oraz t petitum odwołania). Z art. 42 ust. 2 u.KRS wynika,
że uzasadnienie uchwały sporządza się w terminie miesiąca. Miesięczny termin
do sporządzenia uzasadnienia do uchwały podejmowanych przez Radę
w sprawach indywidualnych ma jednak charakter instrukcyjny, a z jego
niedochowaniem nie są związane żadne negatywne skutki procesowe
(M. Niezgódka-Madek, objaśnienia do art. 42 [w:] Krajowa Rada Sądownictwa.
Komentarz, LEX, pkt 4). Fakt sporządzenia uzasadnienia do uchwały po upływie
ustawowego terminu niewątpliwie nie jest prawidłowy, jednak naruszenia tego
przepisu - po pierwsze - nie ma jakiegokolwiek wpływu na treść zaskarżonej
uchwały, a tym bardziej istotnego wpływu na jej treść, jak twierdzi Skarżący.
Naruszenie tego terminu nie pozbawiło też Skarżącego dostępu do efektywnej
(skutecznej) kontroli sądowej zaskarżonej uchwały. Podobnie odnosząc się
do zarzutu naruszenia prawa Skarżącego do rozpoznania jego sprawy
w rozsądnym terminie należy wskazać, że nie ma to wpływu na treść orzeczenia,
a tym bardziej istotnego wpływu na jego treść. Jedynie przy okazji warto zaznaczyć,
że pojęcie to nie jest dookreślone, a ustalenie czy doszło do naruszenia
„rozsądnego” terminu opiera się na ocennych kryteriach, zależnych od rodzaju
sprawy. Przykładowo w judykaturze Sądu Najwyższego dotyczącej przewlekłości
25
postępowania konsekwentnie przyjmuje się, że kilkumiesięczny okres
wyczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej mieści się w pojęciu
rozsądnego terminu, w którym sprawa może oczekiwać na jej rozpoznanie pośród
innych spraw wniesionych do konkretnego sądu (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 12 lipca 2017 r., III SPP 28/17; z 14 lutego 2006 r., III SPP 7/06;
z 18 października 2007 r., III SPP 40/07; z 27 czerwca 2013 r., WSP 4/13,; z dnia
25 listopada 2014 r., III SPP 229/14). Z kolei w orzecznictwie TSUE wskazuje się,
że 'rozsądny' charakter terminu powinien być oceniany przy uwzględnieniu ogółu
okoliczności właściwych dla każdej sprawy, a w szczególności znaczenia sporu
dla zainteresowanego, złożoności sprawy i zachowania stron (zob. wyroki
z 28 lutego 2013 r. C-334/12 RX-II; z 15 października 2002, C-238/99 P, C-244/99
P, C-245/99 P, C-247/99 P, od C-250/99 P do C-252/99 P i C-254/99 P).
W przypadku zaskarżonej uchwały opóźnienie dotyczy nie samego rozstrzygnięcia,
a jedynie sporządzenia uzasadnienia, a sam czas opóźnienia nie przekroczył
2 miesięcy, co w świetle przywołanych kryteriów oceny rozsądnego terminu,
trudno jest uznać za jego naruszenie.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 33 ust. 1
u.KRS w zw. z § 23 ust. 1 Regulaminu KRS. Zgodnie z § 11 Regulaminu KRS
informacja o posiedzeniu Rady przekazywana jest poprzez ogłoszenie w Biuletynie
Informacji Publicznej Krajowej Rady Sądownictwa. Celem takiego powiadomienia
jest dostarczenie wiedzy uczestnikom postępowań o tej części porządku
posiedzenia Rady, która będzie ich dotyczyła. Informacja taka nie oznacza
natomiast, że uczestnik będzie mógł wziąć udział w posiedzeniu (M. Niezgódka-
Madek, objaśnienia do art. 29 [w:] Krajowa Rada Sądownictwa. Komentarz, LEX,
pkt 10). Należy dodatkowo podnieść, że stosownie do art. 20 u.KRS obrady
plenarne Rady są transmitowane za pośrednictwem Internetu i istnieje możliwość
zapoznania się z nagraniami (z czego skarżący korzystał). Ponadto zgodnie
z art. 32 ust. 3 u.KRS akta spraw są dostępne dla uczestników postępowania
z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony informacji niejawnych oraz
ochrony danych osobowych, a zatem odwołujący się miał możliwość zapoznania
się z aktami sprawy na każdym etapie postępowania nominacyjnego, a jego prawo
do czynnego udziału w postępowaniu nie zostało ograniczone. Poza tym trzeba
26
zauważyć, że przywołane przez Skarżącego przepisy odnoszą do posiedzeń Rady,
a nie zespołu członków Rady.
Na uwzględnienie nie zasługuje także podnoszony przez Skarżącego zarzut
naruszenia § 15 ust. 4, 5, 6 Regulaminu KRS. Jak wyjaśniła Rada w odpowiedzi
na odwołanie, zgodnie z przywołanymi przepisami protokół został bowiem wyłożony
do wglądu członków Rady i żaden z nich nie zgłosił zastrzeżeń do protokołu.
Przywołane przepisy nie określają natomiast terminu na podpisanie protokołu.
Podobnie zarzut naruszenia § 18 ust. 9 i 10 Regulaminu KRS nie ma podstaw
do uwzględnienia, protokół z posiedzeń zespołu członków Krajowej Rady
Sądownictwa z dnia 19 i 22 listopada 2018 r. został bowiem sporządzony,
natomiast Skarżący przedstawił raczej swoją opinię, że są to jedynie zapiski
poczynione na podstawie informacji od osób biorących udział w posiedzeniu
i zatytułowane „protokołem”.
W odniesieniu do podnoszonych przez odwołującego się zarzutów
naruszenia prawa materialnego w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest
pogląd, że kontrola Sądu Najwyższego nad uchwałami Krajowej Rady Sądownictwa
pozostaje ograniczona do oceny zgodności z prawem postępowania przed Krajową
Radą Sądownictwa. Stanowisko to odpowiada poglądowi wyrażonemu
przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 maja 2008 r., SK 57/06 (Dz.U. nr 96,
poz. 621). W uzasadnieniu bowiem tego wyroku Trybunał przyjął, że kognicja Sądu
Najwyższego ograniczona jest do kontroli stosowania przez Krajową Radę
Sądownictwa przepisów postępowania.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z dyspozycją
art. 44 ust. 3 u.KRS., postanowiono jak w sentencji.
Od orzeczenia zdanie odrębne złożył SSN L.Bosek.
l.n