II PK 80/18
Верховный суд2019-10-15
Номер дела
II PK 80/18
Суд
Sąd Najwyższy
Дата решения
2019-10-15
Тип
Wyrok
Текст решения
Sygn. akt II PK 80/18
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 października 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Halina Kiryło (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski
SSN Krzysztof Rączka (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa A.J.
przeciwko Urzędowi Gminy S.
o odszkodowanie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 23 października 2019 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w G.
z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt VII Pa (…),
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia
o kosztach postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z 29 września 2017 r., sygn. akt VII Pa (…)
oddalił apelację pozwanego Urzędu Gminy S. od wyroku Sądu Rejonowego w G. z
14 marca 2017 r., sygn. akt IV P (…), w którym Sąd pierwszej instancji zasądził od
strony pozwanej na rzecz powoda A.J. kwotę 18.540,00 zł tytułem odszkodowania
2
wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 września 2016 r. do dnia
zapłaty; wyrokowi w punkcie I nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty
6.180,00 zł oraz nakazał pobrać od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa -
Sądu Rejonowego w G. kwotę 927,00 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, od
obowiązku uiszczenia której powód był zwolniony z mocy prawa.
W sprawie ustalono, że powód A.J. został zatrudniony w pozwanym
Urzędzie Gminy S. na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia 3
sierpnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na
stanowisku sekretarza gminy. W dniu 31 sierpnia 2010 r. strony zawarły umowę o
prace na czas nieokreślony na stanowisko sekretarza gminy w wymiarze 1/2 etatu
oraz na stanowisko zastępcy kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w wymiarze 1/2
etatu.
Do zakresu czynności powoda na stanowisku sekretarza gminy należało
m.in.: kierowanie Urzędem podczas jednoczesnej nieobecności wójta i jego
zastępcy; organizacja pracy Urzędu poprzez prawidłowe funkcjonowanie
podległych referatów i samodzielnych stanowisk pracy wg regulaminu
organizacyjnego; podejmowanie decyzji w wyznaczonych przez wójta Gminy
sprawach z zakresu administracyjnej działalności Urzędu oraz realizacją zadań
wynikających z podjętych decyzji, zarządzeń wójta Gminy i uchwał Rady Gminy.
Pismem z 1 sierpnia 2013 r. wójt Gminy S. powierzył powodowi z dniem 1
sierpnia 2013 r. obowiązki w zakresie nadzoru i kierowania Referatem Ochrony
Środowiska i Gospodarki Odpadami oraz upoważnił powoda do podpisywania w
imieniu wójta Gminy S. wszelkiej korespondencji, w tym decyzji, postanowień i
innych pism o charakterze decyzyjnym, wynikającej z zakresu zadań
przedmiotowego Referatu, z użyciem pieczątki imiennej o treści „Z up. Wójta Gminy
A.J. Sekretarz Gminy”.
Pismem z dnia 31 grudnia 2015 r. wójt Gminy S. powierzył powodowi z
dniem 4 stycznia 2016 r. obowiązki w zakresie nadzoru i kierowania Referatem
Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami oraz upoważnił powoda do
pospisywania wszelkiej korespondencji, w tym decyzji, postanowień i innych pism o
charakterze decyzyjnym, wynikającej z zakresu zadań przedmiotowego Referatu, z
użyciem pieczątki imiennej treści „Z up. Wójta Gminy A.J. Sekretarz Gminy”.
3
W dniu 15 lipca 2016 r. (piątek) do Urzędu Gminy S. wpłynął wniosek H.M.P.
o wydanie zezwolenia na usunięcie 42 sztuk sosny z działki o numerze [...]1 w
obrębie K. oraz 228 sztuk sosny z działki o numerze [...]2 w obrębie K..
Wnioskodawczyni wskazała we wniosku, że drzewa znajdują się na nieużytkach
rolnych, gruntach ornych, że są to samosiejki, a przyczyną usunięcia jest
przywrócenie stanu pierwotnego. Jako termin usunięcia wskazano okres od 20
lipca 2016 r. do 1 kwietnia 2017 r. Do wniosku załączone zostało pismo z Wydziału
Środowiska Starostwa Powiatowego w […], zawiadomienie Wydziału Geodezji
Starostwa Powiatowego w […] o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków,
mapy, szkice, opinia ornitologiczna na potrzeby przeprowadzenia wycinki,
dokumentacja zdjęciowa, informacja z rejestru gruntów oraz wypis z rejestru
gruntów - wykaz zmian. L.M. na polecenie powoda odbył z mężem właścicielki
terenu oględziny, podczas których wykonano zdjęcia i nie stwierdzono zastrzeżeń
co do wycinki. Według L.M. nie zmierzył on wszystkich drzew objętych wnioskiem,
lecz porównywał stan faktyczny z przygotowanym szkicem sytuacyjnym. Wizję
zakończono około godziny 12:00, po czym L.M. przystąpił do sporządzenia projektu
decyzji.
W dniu wydania decyzji Wójt Gminy S. przebywał na urlopie
wypoczynkowym. Od dnia 18 lipca 2016 r. (poniedziałek) powód miał zaplanowany
trzytygodniowy urlop wypoczynkowy trwający do dnia 8 sierpnia 2016 r., a od dnia
19 lipca 2016 r. urlop planował L.M. inspektor z Referatu Ochrony Środowiska,
który jako jedyny w pozwanym urzędzie zajmował się sprawami wycinki drzew. 15
lipca 2016 r. powód działając z upoważnienia wójta Gminy S. podpisał decyzję
administracyjną oznaczoną (…) zezwalającą na wycięcie wnioskowanych drzew
wskazując jako termin usunięcia drzew okres od dnia 16 października 2016 r. do 28
lutego 2017 r. W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 15 lipca 2016 r. odbyły
się oględziny w terenie, w których uczestniczył pracownik Urzędu Gminy w S.L.M.,
podczas których stwierdzono, że drzewa wskazane do usunięcia rosną na gruntach
ornych, zgodnie z wypisem z rejestru gruntów oraz mapą. Przyczyną usunięcia
drzew jest natomiast przywrócenie terenu do stanu pierwotnego, a wycinka nie
wpłynie negatywnie na środowisko oraz integralność obszaru. Powód stwierdził
nadto, że na drzewach przeznaczonych do wycinki na działkach numer [...]1 i [...]2
4
w K. przeprowadzono opinię ornitologiczną i nie stwierdzono naruszenia zakazów
w stosunku do gatunków chronionych. Podczas oględzin w terenie stwierdzono
zasadność wycięcia drzew, a teren na którym rosną nie jest objęty planem
urządzenia lasu.
W dniu 18 lipca 2016 r. z urlopu wypoczynkowego powrócił Wójt Gminy S..
Wnioskodawczyni dokonała wycinki drzew przed terminem wskazanym w
decyzji. Pismem z dnia 2 sierpnia 2016 r. wójt Gminy S. wystąpił do
Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. o stwierdzenie nieważności decyzji
z dnia 15 lipca 2016 r. zezwalającej na wycięcie drzew na działkach numer [...]1 i
[...]2 zarzucając wydanej decyzji brak podstaw do jej wydania, nieprzeprowadzenie
lub niewłaściwe przeprowadzenie oględzin w zakresie występowania gatunków
chronionych, niesporządzenie protokołu oględzin w zakresie występowania
gatunków chronionych oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału
dowodowego sprawy.
Pismem z dnia 2 sierpnia 2016 r. wójt Gminy S. zawiadomił Prokuraturę
Rejonową w W. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 231
k.k. przez powoda w związku z wydaniem decyzji z dnia 15 lipca 2016 r. w sprawie
o numerze (…)
Pismem z dnia 8 sierpnia 2016 r. doręczonym powodowi w tej samej dacie
wójt Gminy S. rozwiązał z powodem umowę o pracę zawartą dnia 31 sierpnia 2010
r. z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia oraz zwolnił powoda z
obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia. Jako przyczynę
rozwiązania umowy wójt Gminy S. wskazał utratę zaufania do powoda,
spowodowaną wydaniem (podpisaniem) przez powoda dnia 15 lipca 2016 r. decyzji
(…) zezwalającej na wycięcie łącznie 270 sztuk sosny zwyczajnej na działkach [...]1
oraz [...]2 położonych w K.. Wójt wskazał, że decyzja ta została wydana bez
przeprowadzenia należytego i odpowiadającego przepisom powszechnie
obowiązującego prawa postępowania, w sposób naruszający przepisy ustawy o
ochronie przyrody oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja
wydana została tego samego dnia, w którym wpłynął wniosek o wydanie
zezwolenia na wycięcie drzew. Tego samego dnia, tj. 15 lipca 2016 r., zgodnie z
treścią w/w decyzji miały się także odbyć oględziny w ternie. Wójt Gminy S.
5
stwierdził, że przedmiotowa decyzja została podpisana (wydana) przez powoda z
upoważnienia Wójta Gminy S. podczas nieobecności Wójta spowodowanej urlopem
wypoczynkowym.
Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2016 r. wydanym w sprawie SKO (…)
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wstrzymało wykonalność decyzji z dnia
15 lipca 2016 r. nr (…).
W dniu 12 września 2016 r. Prokuratura Rejonowa w W. wszczęła pod sygn.
PR 3 Ds. (…) śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza
publicznego tj. sekretarza Gminy S. dotyczące wydania decyzji (…) zezwalającej na
wycięcie łącznie 270 sztuk sosny zwyczajnej na działkach nr [...]1 i [...]2, tj. o czyn z
art. 231 § 1 k.k.
Decyzją z dnia 4 stycznia 2017 r. wydaną w sprawie SKO (…) Samorządowe
Kolegium Odwoławcze w G. umorzyło z urzędu postępowanie w sprawie
stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 15 lipca 2016 r. nr (…) w sprawie
zezwolenia na usunięcie drzew oraz uchyliło postanowienie Samorządowego
Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr (…) w sprawie
wstrzymania wykonania decyzji.
Postanowieniem z dnia 13 lutego 2017 r. Prokuratura Rejonowa w W.
umorzyła postępowanie w sprawie PR 3 Ds. (…) wobec braku znamion czynu
zabronionego.
Powód otrzymywał w pozwanym wynagrodzenie miesięczne w kwocie
6.180,00 zł brutto.
Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z 14 marca 2017 r., sygn. akt IV P (…)
zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 18.540,00 zł tytułem
odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 września
2016 r. do dnia zapłaty; wyrokowi w punkcie I nadał rygor natychmiastowej
wykonalności do kwoty 6.180,00 zł oraz nakazał pobrać od strony pozwanej na
rzecz Skarbu Państwa -Sądu Rejonowego w G. kwotę 927,00 zł tytułem opłaty
sądowej od pozwu, od obowiązku uiszczenia której powód był zwolniony z mocy
prawa.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zarzucając mu błąd w
ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia; naruszenie
6
przepisów prawa materialnego, tj. art. 45 § 1 k.p. w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o
pracownikach samorządowych; art. 30 § 4 k.p. w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o
pracownikach samorządowych; art. 30 § 4 k.p. w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o
pracownikach samorządowych; naruszenie przepisów postępowania, które mogło
mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 k.p.c. i naruszenie art. 233 k.p.c.
oraz art. 258 k.p.c.
W wyniku rozpoznania apelacji pozwanego Sąd Okręgowy wskazał, że
apelacja jest nieuzasadniona, jednocześnie podzielił i przyjął za własne ustalenia
faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji.
Sąd drugiej instancji uznał, że skarżący uzasadniając podniesione zarzuty
naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 258 k.p.c.
prowadził jedynie polemikę z rozważaniami Sądu pierwszej instancji sprowadzającą
się jedynie do odmiennej interpretacji zeznań świadka L.M.. Zarzuty apelacji
odnoszące się do obrazy przepisów postępowania mających wpływ na treść
zaskarżonego orzeczenia, w zakresie oceny zeznań tego świadka sprowadzały się
do zakwestionowania dokonania przez niego oględzin nieruchomości w terenie,
przy czym twierdzenie to nie miało oparcia w żadnych dowodach przedstawionych
przez pozwanego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Samo zaś
kwestionowanie zeznań świadka poprzez zaprzeczanie ich treści oraz podważanie
faktu wykonania przez niego dokumentacji fotograficznej jest niewystarczające.
Pozwany dopiero po zapoznaniu się z oceną dowodów zawartą w
uzasadnieniu Sądu Rejonowego złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu
przeciwnego z rejestru wyjść pracowników Urzędu Gminy S. z dnia 15 lipca 2016 r.
Odnosząc się do tego wniosku dowodowego, zawartego w apelacji, Sąd
odwoławczy wskazał na treść przepisu art. 381 k.p.c. Zdaniem Sądu odwoławczego,
w niniejszej sprawie pozwany nie uprawdopodobnił, iż wskazany przez niego
dowód z dokumentu w postaci rejestru wyjść pracowników Urzędu Gminy S. z 15
lipca 2016 r. nie mógł zostać powołany w postępowaniu przed Sądem pierwszej
instancji albo iż potrzeba powołania tego dowodu powstała później. Pozwany w
szczególności nie przedstawił przed Sądem Rejonowym żadnych dowodów na
poparcie twierdzenia, że do oględzin nie doszło. Wprawdzie wobec braku protokołu
oględzin mógł początkowo ograniczyć swoje postępowanie do takiego twierdzenia,
7
jednakże po przedstawieniu dowodów przeciwnych przez powoda, winien wykazać
się odpowiednią inicjatywa dowodową przed tym sądem. Opóźnienie w powołaniu
dowodów nie nastąpiło bez winy pozwanego. Podkreślić należy, iż pozwany był
reprezentowany w postępowaniu przed Sądem Rejonowym przez radcę prawnego -
profesjonalnego pełnomocnika, któremu znane są podstawowe zasady
postępowania cywilnego, stanowiące o tym, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa
na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.), a strony są
zobowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą
skutki prawne (art. 232 k.p.c.). Nie wystarcza zatem samo subiektywne
przekonanie skarżącego o późniejszej potrzebie powołania dowodów na poparcie
słuszności swojego stanowiska w sprawie. Sąd odwoławczy wskazał również, że
przydatność wskazanego dowodu do wykazania tezy na jaką został przywołany jest
ograniczona. Koniecznym byłoby bowiem jednoczesne wykazanie, że w innych
dniach pracownicy udający się na oględziny nieruchomości odnotowywali wyjścia z
urzędu. Nie można bowiem bez takiego uzupełnienia potwierdzić ani wykluczyć
praktyki braku odnotowywania wyjść w rejestrze w przypadku takich czynności.
Przemawiało to za pominięciem dowodu z rejestru jedynie za dzień 15 lipca 2016 r.
na podstawie art. 381 k.p.c. in principio.
W zakresie oceny ustalonego przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego, Sąd
drugiej instancji podniósł, że Sąd pierwszej instancji dostrzegł, iż przed wydaniem
decyzji z 15 lipca 2016 r. nie został sporządzony protokół z oględzin nieruchomości,
z której miały być usunięte drzewa. Rację ma natomiast apelujący, iż z uwagi na
brak obligatoryjnego dokumentu w postaci protokołu oględzin, czynność ta nie
została przeprowadzona prawidłowo i nie powinna być uwzględniona przy
wydawaniu decyzji, tak jakby do oględzin nie doszło. Oględziny są bowiem
czynnością dowodową, która musi być przeprowadzona zgodnie z przepisami
Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc z udziałem stron, a z czynności
tej obligatoryjnie należy sporządzić protokół. Nawet notatka służbowa sporządzona
przez pracownika organu administracji publicznej nie jest potwierdzeniem
dokonania czynności dowodowej zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania
administracyjnego.
8
Niewątpliwie, zdaniem Sądu Okręgowego, doszło w niniejszej sprawie do
wydania decyzji w dniu 15 lipca 2016 r. bez formalnego sporządzenia protokołu
oględzin (błąd proceduralny). Należało więc rozważyć, czy to jednorazowe
uchybienie było na tyle doniosłe, aby mogło skutkować utratą zaufania pracodawcy
- wskazaną jako przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę powodowi.
Sąd Okręgowy wskazał, że w wypadku wskazania przez pracodawcę jako
przyczyny wypowiedzenia utraty zaufania spowodowanej zaistnieniem określonych
zdarzeń, w pierwszej kolejności należy ocenić, czy wskazane przez pracodawcę
okoliczności mogły uzasadnić utratę zaufania do pracownika, a następnie pod
warunkiem pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii, czy utrata zaufania w tych
okolicznościach uzasadnia dokonanie wypowiedzenia umowy o pracę.
W ustalonym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy zasadnym było
przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że jednorazowe wadliwe wydanie (podpisanie)
decyzji (z 15 lipca 2015 r.) nie stanowi obiektywnej podstawy utraty zaufania
pracodawcy, uzasadniającej wypowiedzenie umowy o pracę w rozumieniu art. 45 §
1 k.p. nawet jeśli dotyczy sekretarza gminy Oceniając przyczynę wypowiedzenia
umowy o pracę powodowi - utratę zaufania powodu wydania ww. decyzji należy
mieć na uwadze, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. nie dopatrzyło się
rażącego naruszenia prawa przez powoda przy wydawaniu decyzji administracyjnej
z dnia 15 lipca 2016 r. w sprawie (…) i umorzyło z urzędu postępowanie w sprawie
stwierdzenia nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż jeżeli
pracownik organu, wydając decyzję w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew, nie
przeprowadził oględzin, bądź ich nie udokumentował, to niewątpliwie naruszył
obowiązujące w tym zakresie przepisy, jednakże uchybienie to nie może mieć
charakteru rażącego jeżeli znał stan faktyczny na nieruchomości objętej wnioskiem
oraz wiedział, ze nie występują tam gatunki chronione. Podobnie Prokuratura
Rejonowa w W. postanowieniem z dnia 13 lutego 2017 r. umorzyła postępowanie
w sprawie PR 3 Ds. (…) prowadzone w kierunku popełnienia przez powoda
przestępstwa, o którym mowa w art. 231 k.k. w związku z wydaniem decyzji z dnia
15 lipca 2016 r. w sprawie o numerze (…). Z przeprowadzonych dowodów wynikało
także, iż sama czynność została przeprowadzona, choć nie została
udokumentowana. Należało zatem uznać, iż uchybienie w postaci braku protokołu
9
oględzin przed wydaniem ww. decyzji nie jest na tyle istotne, by prowadziło w
sposób zobiektywizowany, do utraty zaufania pracodawcy i w związku z tym do
wypowiedzenia powodowi umowy o pracę.
Sąd drugiej instancji podniósł również, iż pozwany w oświadczeniu o
rozwiązaniu umowy o pracę sformułował przyczynę wypowiedzenia umowy ogólnie,
tj. nie wskazał konkretnych przepisów prawa, które powód przy wydawaniu decyzji
w dniu 15 lipca 2015 r. miałby naruszyć, co wskazuje na to, że sam pracodawca nie
bardzo potrafił określić, co dokładnie nadszarpnęło jego zaufanie do powoda.
Okoliczności te nie uszły uwadze Sądu Rejonowego i zostały należycie ocenione.
Jedynie dodatkowo należało uwypuklić, że w oświadczeniu pracodawcy nie
wskazano wprost na brak należytego udokumentowania oględzin nieruchomości
jako temu istotnemu naruszeniu przepisów postępowania, które ostatecznie
doprowadzić miało do utraty zaufania Wójta.
Powyższy wyrok zaskarżyła skargą kasacyjną strona pozwana w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi pełnomocnik pozwanego zarzucił:
1. niewłaściwą wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 § 2 k.p. w
zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych przez uznanie, że
wadliwe wydanie (podpisanie) decyzji (z dnia 15 lipca 2016 r.) zezwalającej ha
wycinkę ~270 drzew, tego samego dnia, w którym wpłynął wniosek o wydanie
zezwolenia na wycinkę tychże drzew, bez przeprowadzenia należytych oględzin
działek, na których rosły drzewa, bez udokumentowania czy na obszarze objętym
wnioskiem występowały gatunki chronione oraz z zaniechaniem należytego
zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy przez sekretarza gminy nie
stanowiło obiektywnej podstawy do utraty zaufania pracodawcy, uzasadniającej
wypowiedzenie umowy o pracę w trybie art. 45 § 1 k.p.
2. niewłaściwą wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. 30 § 4 k.p. w zw.
z art. 43 ust. 1 u.p.s. przez uznanie, że brak wskazania przez pozwanego w
oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę konkretnych przepisów prawa, które
powód przy wydawaniu decyzji (w dniu 15 lipca 2016 r.) miałby naruszyć
uniemożliwia konkretne i precyzyjne wskazanie jakie zdarzenia skutkowały utratą
zaufania do powoda,
10
3. rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć (miało)
istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 381 k.p.c. polegające na pominięciu przez
Sąd drugiej Instancji dowodu zgłoszonego przez pozwanego w apelacji w postaci
rejestru wyjść pracowników Urzędu Gminy S. z dnia 15 lipca 2016 r. - na
okoliczność braku przeprowadzenia oględzin na działkach, z których drzewa miały
być usunięte, a tym samym na okoliczność zasadności wypowiedzenia umowy o
pracę powoda całkowicie bezpodstawnie uznając, że opóźnienie w powołaniu
dowodu nie nastąpiło bez winy pozwanego, podczas gdy przepis art. 381 k.p.c. nie
może stanowić przeszkody do wyjaśnienia okoliczności koniecznych do
prawidłowego rozstrzygnięcia sporu, do czego zawsze powinien dążyć sąd drugiej
instancji, a art. 381 k.p.c. został tak skonstruowany, że jedynie daje sądowi drugiej
instancji możliwość pominięcia nowych faktów i dowodów, a nie nakazuje ich
pominięcia,
4. rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć (miało)
istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 233 § 1 k.p.c. przez całkowite pominięcie dla
oceny zasadności wypowiedzenia umowy o pracę przez pozwanego i wskazanej
przez pozwanego w oświadczeniu o wypowiedzeniu przyczyny uzasadniającej
utratę zaufania do powoda, faktu, iż wadliwe wydana (podpisana) decyzja przez
powoda będącego sekretarzem gminy dotyczyła zezwolenia na wycinkę aż 270
drzew (sosny) i w konsekwencji błędne, stojące w całkowitej sprzeczności z
zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjęcie, zarówno na etapie subsumcji,
jak i wyrokowania, że uchybienia których dopuścił się powód przy wydaniu decyzji
nie były na tyle istotne, by prowadziło to w sposób zobiektywizowany do utraty
zaufania pracodawcy i w związku z tym do wypowiedzenia powodowi umowy o
pracę.
Wobec powyższego skarżący wniósł o:
1. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
oraz o:
2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy
Sądowi Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania,
11
3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
ewentualnie o:
4. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy
poprzez oddalenie powództwa w całości,
5. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Strona powodowa nie składała odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest uzasadniona w stopniu przemawiającym za
uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do
ponownego rozpoznania.
Stosownie do art. 39813 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w
granicach skargi kasacyjnej (jej podstaw) i jest związany ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera
zarzutu naruszenia przepisów postępowania (bądź jeżeli taki zarzut okaże się
niezasadny).
W pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzuty naruszenia prawa
procesowego, bowiem dopiero stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zostało
przeprowadzone poprawnie postępowanie pozwala na dokonanie oceny
zastosowania prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów należało uznać, że nie był
uzasadniony zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Zgodnie z art. 398 3 § 3 k.p.c.
podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub
oceny dowodów. Wyłączenie w art. 3983 § 3 k.p.c. z podstaw skargi kasacyjnej
zarzutów dotyczących oceny dowodów pozbawia skarżącego możliwości
powoływania się na zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów
przewidzianej w art. 233 § 1 k.p.c. Przepis art. 3983 § 3 k.p.c. wprawdzie nie
12
wskazuje expressis verbis konkretnych przepisów, których naruszenie, w związku z
ustalaniem faktów i przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być
przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę kasacyjną, nie ulega jednak
wątpliwości, że obejmuje on art. 233 k.p.c., bowiem właśnie ten przepis określa
kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 18
kwietnia 2018 r., II PK 49/17, LEX nr 2540109). W związku z tym, rozpoznając
skargę, Sąd Najwyższy nie jest uprawniony ani do badania prawidłowości ustaleń
faktycznych, ani do oceny dowodów, dokonanych przez sąd drugiej instancji. Sąd
Najwyższy, jako „sąd prawa”, rozpoznając nadzwyczajny środek zaskarżenia w
postaci skargi kasacyjnej, jest związany ustalonym stanem faktycznym sprawy (zob.
wyrok Sądu Najwyższego z 21 maja 2018 r., I PK 50/17, LEX nr 2553397). Należy
zatem podzielić stanowisko, że przepis art. 233 § 1 k.p.c. nie może stanowić
uzasadnionej podstawy skargi kasacyjnej ani samodzielnie ani w powiązaniu z
innymi artykułami, np. z art. 278 § 1 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22
lutego 2019 r., III CSK 11/17, LEX nr 2623948). W świetle powyższego należało
ocenić, że zarzut ten sformułowany przez pozwanego nie mógł stanowić podstawy
do uwzględnienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, bowiem w istocie zmierzał
do podważenia oceny stanu faktycznego i zebranego w sprawie materiału
dowodowego, dokonanej przez sądy meriti.
Za uzasadniony natomiast należało uznać zarzut naruszenia art. 381 k.p.c.
Na podstawie tego przepisu sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i
dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej
instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Należy zauważyć,
że Sąd drugiej instancji w niniejszej sprawie błędnie zrozumiał i zastosował ten
przepis. Zasadą jest bowiem możliwość powoływania nowych dowodów również w
postępowaniu apelacyjnym. Wynika to z art. 382 k.p.c., w którym przewidziano, że
sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w
pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Natomiast wyjątkiem od tej
zasady jest możliwość pominięcia nowych faktów i dowodów, jeżeli mogły one
zostać powołane przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się
na nie wynikła później. Ustawodawca przewidział przy tym, że sąd jedynie może
pominąć takie fakty i dowody, jednak w żadnym przypadku nie musi tego robić. Nie
13
można zatem uznać, tak jak to przyjął Sąd drugiej instancji w niniejszej sprawie, że
nowe fakty i dowody mogą zostać uwzględnione wyjątkowo, a zasadą jest ich
pominięcie, w sytuacji, gdy potrzeba ich powołania nie wynikła później. Pominięcie
spóźnionych dowodów na podstawie art. 381 k.p.c. zostało pozostawione decyzji
sądu drugiej instancji, co jednak nie oznacza autmatyzmu w pomijaniu takich
dowodów. Sąd drugiej instancji powinien bowiem ocenić okoliczności konkretnej
sprawy i zadecydować, czy przeprowadzenie tych dowodów jest mimo wszystko
uzasadnione i czy pozwoli uzupełnić stan faktyczny rozpoznawanej sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało uznać,
że powołane przez pozwanego dowody w postaci rejestru wyjść z urzędu gminy
były istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dowód ten pozwalał bowiem na
zweryfikowanie zeznań świadka, który miał przeprowadzić oględziny na miejscu
zawnioskowanej wycinki i który twierdził, że mimo braku fizycznego dowodu w
postaci protokołu, co stanowiło uchybienie w zakresie procedury administracyjnej,
oględziny faktycznie się odbyły. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla
rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wydanie decyzji w tak szybkim tempie, bez
sporządzenia wymaganego prawem protokołu oględzin, a nawet bez dokonania
oględzin terenu, na którym wycinka miała być przeprowadzona mogło faktycznie
spowodować u wójta pozwanej gminy uzasadnioną utratę zaufania do urzędnika,
który wydał taką decyzję na podstawie pełnomocnictwa wójta (który to stosunek
pełnomocnictwa oparty jest przecież na zaufaniu), w dodatku pod nieobecność
wójta, który przebywał na urlopie. Zawnioskowany przez pozwanego dowód w
istotny sposób uzupełniał zatem materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie i
mógł się przyczynić do pełniejszego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Nie sposób przy tym zgodzić się z Sądem drugiej instancji, że dowód ten
sam w sobie niewiele wnosił, bowiem skarżący powinien jeszcze przedstawić
dowód na to, że wyjścia pracowników w celu dokonania oględzin były w takim
rejestrze wyjść faktycznie odnotowywane. Sąd drugiej instancji wyręczył w tym
zakresie niejako stronę przeciwną, bowiem jeżeli pozwany przedstawia dowód
świadczący o tym, że świadek twierdzący, że zostały przeprowadzone oględziny
terenu przed wydaniem decyzji, nie opuszczał miejsca pracy w dniu, w którym
oględziny miały się odbyć, to na stronie powodowej ciążyło wykazanie, że wyjścia
14
takie w rejestrze nie były odnotowywane lub też, że mimo braku takiego
odnotowania, oględziny rzeczywiście miały miejsce.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy wskazać,
że nie mogą one jeszcze być przedmiotem oceny ze strony Sądu Najwyższego.
Prawo materialne zostało bowiem zastosowane w niniejszej sprawie przedwcześnie,
do niewystarczająco ustalonego stanu faktycznego, co wynikało z błędów
proceduralnych Sądu Okręgowego.
Sąd drugiej instancji rozpoznając sprawę ponownie uzupełni zatem materiał
dowodowy o dowód zawnioskowany w apelacji przez skarżącego, ewentualnie
także o inne dowody, które uzna za złożone w terminie i na tej podstawie ustali stan
faktyczny niniejszej sprawy, a następnie w odniesieniu do tak ustalonego stanu
faktycznego, zastosuje odpowiednio przepisy prawa materialnego.
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 398 15 § 1
k.p.c.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c.
as