I CSK 694/17
Верховный суд2018-12-15
Номер дела
I CSK 694/17
Суд
Sąd Najwyższy
Дата решения
2018-12-15
Тип
Postanowienie
Текст решения
Sygn. akt I CSK 694/17
POSTANOWIENIE
Dnia 14 grudnia 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk (przewodniczący)
SSN Marta Romańska (sprawozdawca)
SSN Krzysztof Strzelczyk
w sprawie z wniosku W. K., D. Z., Z. Z., J. K. i J. W.
przy uczestnictwie I. sp. z o.o. w W.
o ustanowienie służebności przesyłu,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 14 grudnia 2018 r.,
skargi kasacyjnej wnioskodawców
od postanowienia Sądu Okręgowego w W.
z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt V Ca (…),
uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi
Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania, pozostawiając
temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wnioskodawcy – W. K., D. Z., Z. Z., J. K. i J. W. wnieśli o ustanowienie na
nieruchomości, której są współwłaścicielami, stanowiącej działkę nr 33 w obrębie 1-
07-18, w W. przy ul. W., dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą
(…) (dalej jako „nieruchomość"), służebności przesyłu na rzecz I. Sp. z o.o. w W.
2
(poprzednio R. sp. z o.o. w W.) w związku z posadowieniem na tej nieruchomości
części słupa nr 59 i linii energetycznej 110 kV, za rocznym wynagrodzeniem w
wysokości 2.500.000 zł.
Uczestnik I. Sp. z o.o. w W. wniósł o oddalenie wniosku z powołaniem się
przysługujący mu tytuł do korzystania z nieruchomości wnioskodawców, który miał
nabyć przez zasiedzenie.
Postanowieniem z 24 sierpnia 2016 r. Sąd Rejonowy w W. ustanowił na
rzecz I. Sp. z o.o. w W. na nieruchomości służebność przesyłu polegającą na
prawie korzystania z niej w zakresie niezbędnym do eksploatacji słupa nr 59 i linii
energetycznej 110 kV, utrzymania, konserwacji, remontu, modernizacji tych
urządzeń za wynagrodzeniem rocznym w kwocie 40.000 zł.
Sąd Rejonowy ustalił, że w 1945 r. nieruchomość była niezabudowana,
a władali nią poprzednicy prawni wnioskodawców. Została ona objęta działaniem
dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze
m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), wobec czego z dniem 21 listopada 1945 r.
przeszła na własność m. st. Warszawy, a z dniem 13 kwietnia 1950 r. na własność
Skarbu Państwa. Nieruchomość miała charakter rolny i na podstawie decyzji
Wojewody Warszawskiego z 19 czerwca 1997 r. została przekazana do zasobu
Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Decyzją z 17 kwietnia 1961 r. Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy
na podstawie § 2, 3 i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 4 października 1958 r.
w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej
przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów
majątkowych (Dz.U. Nr 67, poz. 332) ustanowiło nieodpłatnie na rzecz Zakładów
(…) ograniczone prawo rzeczowe polegające na prawie ustawienia słupów
kratowych i zawieszeniu na nich przewodów napowietrznych linii wysokiego
napięcia 110 kV oraz konserwacji tejże linii na nieruchomościach położonych w W.
na trasie linii elektroenergetycznej napowietrznej 110 kV, w części przebiegającej
przez Dzielnicę M. i oznaczonej na planie sytuacyjnym trasy. W decyzji
przewidziano ograniczenia w zadrzewianiu i zabudowie wynikające z normy
„Elektryczne (…)".
3
Linię elektroenergetyczną 110 kV wybudowało przedsiębiorstwo Zakłady (…)
w Ł. Powierzchnia nieruchomości zajęta bezpośrednio przez podstawę słupa i linię
wysokiego napięcia wynosi 350 m2 i jest to obszar wyłączony z użytkowania.
Obszar ograniczonego użytkowania wokół urządzeń obejmuje 8.500 m 2. Słup nr 59
jest słupem specjalnym, przekroczeniowym charakteryzującym się bardzo dużą
wysokością, gdyż przęsło pomiędzy słupami nr 59 i 58 przebiega nad
korytem Wisły.
Wnioskodawcy nabyli nieruchomość na współwłasność przez zasiedzenie
z dniem 1 października 2000 r.
Linia przesyłowa wysokiego napięcia działa nieprzerwanie do chwili obecnej.
Znajdują się na niej również przewody światłowodowe, które służą operatorowi sieci
do zdalnego kontrolowania przesyłu energii elektrycznej. Do urządzeń
przesyłowych mają dostęp pracownicy uczestnika, którzy je konserwują oraz
usuwają powstałe awarie. Raz w roku dokonują również oględzin, raz na 5 lat
dokonują przeglądu przewodów. Wejścia na nieruchomość wnioskodawców
zdarzają się jednak częściej, co jest uciążliwe dla wnioskodawców.
Nieruchomość jest położona w strefie miejskiej, częściowo na terenach
zieleni urządzonej, w granicach korytarza wymiany powietrza i w obszarze
zagrożenia powodziowego. Przez jej środkową część ma przebiegać droga
zbiorcza lokalna. Obecnie nieruchomość jest nieużytkowana i leży w sąsiedztwie
terenów niezabudowanych. Wartość rynkowa obciążającej ją służebności przesyłu
została ustalona na kwotę 572.100 zł, odpowiadającą wynagrodzeniu płatnemu
jednorazowo. Roczną wartość służebności ustalono na 40.000 zł.
Zdaniem Sądu Rejonowego, uczestnik wykazał, iż jest następcą prawym
przedsiębiorstwa państwowego Zakłady (…), które realizowało budowę linii 110 kV
m. in. na nieruchomości. Przedsiębiorstwo to ulegało przekształceniom i podziałom,
zaś jego mienie zostało wniesione w 1993 r. do majątku utworzonej wówczas spółki
Skarbu Państwa. Z uwagi na art. 5 ust. 2 i 3 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5
lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw
państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz.U. Nr 16, poz.
69) w zw. z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw
4
państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298), spółka powstała w wyniku przekształcenia
przedsiębiorstwa państwowego wstępowała we wszystkie prawa i obowiązki
przekształconego przedsiębiorstwa. Z mocy ustawy przechodziły na nią jego
uprawnienia i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnych. Na ich podstawie
można określić zakres następstwa prawnego spółki akcyjnej powstałej w wyniku
przekształcenia przedsiębiorstw państwowych. W przypadku podziału
przedsiębiorstwa państwowego w celu utworzenia więcej niż jednej spółki lub w
celu wniesienia zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa do istniejącej spółki
Skarbu Państwa albo wniesienia zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa do
innej spółki dochodziło do sukcesji uniwersalnej częściowej, dotyczącej wszystkich
praw składających się na przedsiębiorstwo, choćby nie były wskazane w czynności
(akcie administracyjnym) jako jego składniki, także jeżeli strony nie uświadamiały
sobie ich istnienia, czy przynależności do przedsiębiorstwa. Ze złożonych
dokumentów nie wynika wprawdzie, w jakiej dacie przedsiębiorstwo państwowe
Zakład Energetyczny W. w W. stało się właścicielem urządzeń posadowionych na
nieruchomości, wynika z nich jednakże, że z dniem 12 lipca 1993 r. dokonano
podziału tego przedsiębiorstwa państwowego i przekształcenia go w jednoosobową
spółkę Skarbu Państwa pod nazwą (…) Zakład Energetyczny SA w W., która
ulegała dalszym przekształceniom.
W latach 60-tych XX w. nieruchomość, jak i sama linia przesyłowa stanowiły
mienie ogólnonarodowe. Z uwagi na obowiązywanie od 1 stycznia 1965 r. do
30 września 1990 r. art. 128 k.c., przedsiębiorstwo państwowe, mimo przyznanej
mu osobowości prawnej, nie mogło być właścicielem żadnego majątku trwałego.
Własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługiwała niepodzielnie Państwu.
Nowelizacja art. 128 k.c. z mocą obowiązującą od 1 lutego 1989 r. nie
spowodowała uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych na majątkach, którymi
dotychczas jedynie zarządzały dla Państwa. Do ich „uwłaszczenia" mieniem
państwowym doszło z dniem 5 grudnia 1990 r. na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 2
ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464). Do 5 grudnia 1990 r.
przedsiębiorstwo państwowe będące poprzednikiem prawnym uczestnika mogło
być jedynie uznawane za dzierżyciela nieruchomości w rozumieniu art. 338 k.c.,
5
bowiem władało rzeczą faktycznie za Skarb Państwa. Po 5 grudnia 1990 r. Skarb
Państwa akceptował obecność urządzeń przesyłowych poprzednika prawnego
uczestnika na swoim gruncie, co świadczy o nawiązaniu się między nim
i poprzednikiem prawnym uczestnika stosunku obligacyjnego, na podstawie którego
poprzednik prawny uczestnika za przyzwoleniem właściciela nieodpłatnie korzystał
z jego nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatowania linii przesyłowej
służącej zaspokojeniu potrzeb publicznych. Istota zasiedzenia zakłada sprzeczność
stanu faktycznego ze stanem prawnym, a w rozpatrywanym przypadku stan prawny
nieruchomości był zgodny ze stanem faktycznym. Właścicielem nieruchomości
był Skarb Państwa, zaś za jego zgodą w zakresie koniecznym do korzystania
z urządzeń energetycznych, korzystali z niej poprzednicy prawni uczestnika.
Posiadanie zależne nie może prowadzić do zasiedzenia ani nieruchomości,
ani służebności, bowiem byłoby to sprzeczne z celem i istotą instytucji zasiedzenia.
Nabycie własności nieruchomości przez wnioskodawców z dniem
1 października 2000 r. w drodze zasiedzenia, a zatem w sposób pierwotny,
oznacza brak więzi i następstwa prawnego między poprzednim, a nowym
właścicielem. Wnioskodawcy nie wstąpili zatem w obowiązki Skarbu Państwa
zaciągnięte przez zawarcie z poprzednikiem prawnym uczestnika umowy
o korzystanie z nieruchomości i nie są związani zgodą Skarbu Państwa na
to korzystanie. Od 1 października 2000 r. można przyjąć, że korzystanie
z nieruchomości przez uczestnika miało miejsce wbrew woli właściciela. Od
tego momentu należy też liczyć bieg terminu zasiedzenia.
Korzystanie przez poprzednika prawnego uczestnika z nieruchomości miało
źródło w decyzji z 1961 r. o ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego,
która wiązała Skarb Państwa i poprzedników prawnych uczestnika obligacyjnie,
bez skutków rzeczowych. Skoro jednak poprzednicy prawni uczestnika także
w 2001 r. opierali swoje korzystanie z nieruchomości na decyzji z 1961 r., to
należy przyjąć, że weszli w posiadanie służebności w dobrej wierze, a utracili ją
w 2008 r., gdy zakończyło się postępowanie sądowe zakończone orzeczeniem
stwierdzającym zasiedzenie nieruchomości przez wnioskodawców.
6
W uwzględnieniu apelacji uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego
z 24 sierpnia 2016 r., postanowieniem z 30 maja 2017 r., Sąd Okręgowy w W.
zmienił to postanowienie i wniosek oddalił.
Zdaniem Sądu Okręgowego z dokumentów wynika, że do przeniesienia
własności linii energetycznej ze Skarbu Państwa na Zakład Energetyczny W.
doszło według stanu na dzień 31 grudnia 1988 r. Od tego momentu
przedsiębiorstwo państwowe posiadało samoistnie nieruchomość w zakresie
właściwym dla służebności o treści służebności przesyłu.
Ze względu na zasadę jednolitej własności państwowej, państwowa osoba
prawna nie mogła wprawdzie przeciwstawić Skarbowi Państwa jakichkolwiek
własnych uprawnień do mienia, jednakże w stosunkach zewnętrznych z osobami
trzecimi miała pozycję taką, jak właściciel. Wszelkie roszczenia, jakie powstawały
ze względu na składniki mienia państwowego pozostające w zarządzie państwowej
osoby prawnej, realizowała w imieniu własnym ta osoba. W relacjach
wewnętrznych między Skarbem Państwa a państwową osobą prawną posiadaczem
samoistnym nieruchomości państwowej było zawsze państwo.
Posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe przed dniem wejścia w życie
ustawy z 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 3,
poz. 11) służebności o treści służebności przesyłu było posiadaniem w rozumieniu
art. 352 § 1 k.c. i mogło prowadzić do zasiedzenia. O takim posiadaniu służebności
w odniesieniu do poprzedników prawnych uczestnika można mówić od 1 lutego
1989 r. Zgodnie z art. 10 ustawy z 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy -
Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55, poz. 321) przedsiębiorstwo państwowe może doliczać
do okresu potrzebnego do zasiedzenia służebności o treści służebności przesyłu
okres od 1 lutego 1989 r., a skoro poprzednik prawny uczestnika wszedł
w posiadanie służebności w dobrej wierze, o czym świadczy m.in. umocowanie
jego działań inwestycyjnych w decyzji z 17 kwietnia 1961 r., to dwudziestoletni
termin zasiedzenia służebności upłynął 1 lutego 2009 r. Wnioskodawcy wystąpili
z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej 19 lipca 2010 r., a zatem po upływie
terminu zasiedzenia.
7
W skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego z 30 maja 2017 r.
wnioskodawcy zarzucili, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa materialnego,
t.j.: - art. 172 i art. 292 k.c. w zw. z art. 305 1 i 3054 k.c. przez niewłaściwe
zastosowanie i przyjęcie, iż uczestnik nabył przez zasiedzenie służebność
gruntową odpowiadającą służebności przesyłu, gdy nie minął jeszcze prawidłowo
obliczony okres zasiedzenia oraz przez błędne określenie daty, od której uczestnik
i jego poprzednicy prawni uzyskali samoistne posiadanie służebności oraz przez
błędną ocenę tego, czy posiadanie przez uczestnika i jego poprzedników prawnych
było posiadaniem w dobrej wierze; - art. 167 dekretu z 11 października 1946 r.
prawo rzeczowe w brzmieniu obowiązującym 17 kwietnia 1961 r. przez niewłaściwe
zastosowanie i uznanie, iż decyzja Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy
z 17 kwietnia 1961 r. dotyczyła nieruchomości i przyjęcie, że decyzja ta może
w stosunku do niej wywoływać skutki prawne; - art. 128 k.c. w brzmieniu
obowiązującym do 31 stycznia 1989 r. w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 57
ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych w brzmieniu
obowiązującym 16 stycznia 1989 r. w zw. z art. 155 § 1 k.c. przez niewłaściwe
zastosowanie i uznanie, iż zarządzenie Ministra Przemysłu z 16 stycznia 1989 r.
i wydane na ich podstawie dalsze dokumenty stanowiły podstawę
przeniesienia własności urządzeń przesyłowych na przedsiębiorstwo państwowe
„Zakład Energetyczny W.", gdy stanowiło jedynie akt kierownictwa wewnętrznego; -
art. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce
nieruchomościami i art. 336 i 338 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie,
że przepis ten nie był podstawą prawną nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe
urządzeń przesyłowych posadowionych na nieruchomości.
Skarżący zarzucili także, że zaskarżone postanowienie zostało wydane
z naruszeniem prawa procesowego, t.j. art. 328 § 2 k.p.c.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie
apelacji uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego, a ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do
ponownego rozpoznanie.
Uczestnik wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
8
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, niespełnienie wymagań określonych
w art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. może być uznane za uchybienie
mogące mieć wpływ na wynik sprawy tylko wyjątkowo, gdy braki
w uzasadnieniu są tak znaczące, że zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli
kasacyjnej (zob. nieopubl. wyroki Sądu Najwyższego z 11 maja 2000 r., I CKN
272/00, z 25 października 2000 r., IV CKN 142/00, z 7 lutego 2001 r., V CKN
606/00, z 28 lipca 2004 r., III CK 302/03, z 18 lutego 2005 r., V CK 469/04
oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 22 maja 2013 r., III CSK 293/12,
OSNC 2012, nr 12, poz. 148). Zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte tego
rodzaju uchybieniami, gdyż - mimo syntetycznego przedstawienia oceny prawnej
sprawy przez Sąd Okręgowy oraz błędów w tej ocenie - niewątpliwie poddaje się
ono kontroli kasacyjnej.
Z ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie wynika, że nieruchomość
miała status państwowej w okresie od 13 kwietnia 1950 r. do 1 października 2000 r.,
kiedy to jej własność nabyli przez zasiedzenie wnioskodawcy. Urządzenia
przesyłowe na tej nieruchomości, jako na własnej, lokowało zatem państwo,
realizujące przy ich wykorzystaniu zadania publiczne za pośrednictwem
powołanego do tego przedsiębiorstwa państwowego.
Problemem znaczenia, jakie należy przypisać zmianie art. 128 k.c.,
dokonanej ustawą z 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny dla
zakresu i charakteru uprawnień przedsiębiorstw państwowych do części mienia
ogólnonarodowego pozostającego w ich posiadaniu w dniu wejścia w życie tej
ustawy, Sąd Najwyższy zajmował się w uchwale składu siedmiu sędziów - zasadzie
prawnej - z 18 czerwca 1991 r., III CZP 38/91 (OSNC 1991, nr 10-12, poz. 118).
Sąd Najwyższy wyjaśnił w niej, że z chwilą wejścia w życie ustawy z 31 stycznia
1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny zniesiona została zasada,
że jedynie Skarbowi Państwa może przysługiwać prawo własności mienia
państwowego, w wyniku czego państwowe osoby prawne uzyskały zdolność
prawną w zakresie nabywania składników majątkowych na własność. Zmiana art.
128 k.c. dokonana tą ustawą nie spowodowała przekształcenia przysługujących
9
państwowym osobom prawnym - z mocy przepisów kodeksu cywilnego i ustaw
szczególnych - uprawnień do części mienia ogólnonarodowego, pozostających
w ich zarządzie w dniu wejścia w życie tej ustawy. Przekształcenie zarządu
w odniesieniu do budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na tych
gruntach w prawo własności, nastąpiło na podstawie ustawy z 29 września 1990 r.
o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a co do
innych składników majątkowych (w prawo własności) nastąpiło na podstawie ustaw
określających ustrój majątkowy państwowych osób prawnych.
W motywach tej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że państwowe osoby
prawne dopiero z dniem 5 grudnia 1990 r., na mocy art. 2 ust. 2 ustawy
z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
nieruchomości uzyskały tytuł prawny do - będących wcześniej w ich użytkowaniu -
budynków i innych urządzeń, znajdujących się na gruntach stanowiących własność
Skarbu Państwa lub gmin; nabycie nastąpiło odpłatnie, jeśli obiekty te nie były
wybudowane ze środków własnych nabywających je państwowych osób prawnych.
Skoro przed 5 grudnia 1990 r. urządzenia przesyłowe zlokalizowane na
nieruchomości Skarbu Państwa stanowiły własność Skarbu Państwa, to korzystanie
z nich przez przedsiębiorstwo państwowe nie mogło być wyrazem posiadania
samoistnego, którego wykonywanie byłoby skierowane przeciwko Skarbowi
Państwa i prowadziło do nabycia służebności gruntowej o treści służebności
przesyłu, jako prawa do gruntu zajętego pod te urządzenia.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 12 września 2018 r., II CSK
876/16 (nieopubl.), podsumowując w tym zakresie dorobek orzecznictwa, obecnie
jasne jest, że „uwłaszczenie" przedsiębiorstw państwowych mieniem państwowym
następowało w dwóch etapach: pierwszy etap polegał na nabyciu z dniem
5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego zarządzanych gruntów i własności
budynków, urządzeń i lokali znajdujących się na tych gruntach (por. art. 2 ust. 1 i 2
ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości), drugi - na nabyciu z dniem 7 stycznia 1991 r.,
na podstawie przepisu art. 1 pkt 9 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy
o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 1991 r., Nr 2, poz. 6), pozostałych
10
składników mienia państwowego będących w jego dyspozycji (por. uchwały składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 18 czerwca 1991 r., III CZP 38/91 oraz
z 5 czerwca 2018 r., III CZP 50/17, Biul. SN 2018, nr 6, s. 6). W orzecznictwie
początkowo przeważał pogląd, że wykonywanie przez przedsiębiorstwo państwowe
„dla siebie" posiadania służebności względem nieruchomości państwowej mogło się
rozpocząć z dniem 5 grudnia 1990 r. (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z 4 lipca 2014 r., II CSK 551/13, OSNC 2015, nr 6, poz. 72 oraz nieopublikowane
z 20 stycznia 2015 r., V CSK 106/14, z 5 maja 2016 r., II CSK 329/15, z 2 marca
2017 r., V CSK 356/16, z 14 marca 2017 r., II CSK 463/16). W nowszej judykaturze
coraz silniej reprezentowane jest jednak stanowisko, że do nabycia własności
urządzeń przesyłowych oraz posiadania mogącego prowadzić do zasiedzenia
służebności umożliwiającej korzystanie z tych urządzeń doszło dopiero z dniem
7 stycznia 1991 r. (por. nieopubl. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 stycznia
2016 r., V CSK 224/15, z 25 maja 2016 r., V CSK 547/15, z 26 lipca 2018 r.,
IV CSK 23/17 i IV CSK 136/17 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z 16 maja 2017 r., III CZP 101/16, OSNC 2017, nr 11, poz. 123).
W świetle powyższego nie sposób zaakceptować stanowiska Sądu
Okręgowego, że bieg terminu zasiedzenia służebności o treści służebności
przesyłu rozpoczął się dla poprzednika prawnego uczestnika z dniem 1 lutego
1989 r.
W uchwale składu siedmiu sędziów z 5 czerwca 2018 r., III CZP 50/17,
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe - na
podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach
państwowych - własności urządzeń przesyłowych posadowionych na
nieruchomościach należących do Skarbu Państwa nie spowodowało uzyskania
przez to przedsiębiorstwo z mocy prawa służebności gruntowej o treści
odpowiadającej służebności przesyłu obciążającej te nieruchomości. Zajęcie przez
Sąd Okręgowy stanowiska o rozpoczęciu biegu terminu zasiedzenia służebności o
treści służebności przesyłu na korzyść poprzednika prawnego uczestnika z dniem 1
lutego 1989 r. sprawiło, że Sąd ten nie odniósł się jednak do poglądu Sądu
Rejonowego, który tytułu prawnego poprzednika prawnego uczestnika do
korzystania z urządzeń przesyłowych na nieruchomości Skarbu Państwa przed jej
11
nabyciem przez wnioskodawców w drodze zasiedzenia, upatrywał w stosunku
obligacyjnym, jaki miał się nawiązać między tymi podmiotami. Stosunek posiadania
zależnego, gdyby istniał w tych relacjach podmiotowych, wykluczałby rozważanie
przez czas jego trwania dobrej lub złej wiary posiadacza w posadowieniu i
korzystaniu z urządzeń przesyłowych na nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c., orzekł, jak
w sentencji.
jw