III FZ 358/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 74/25 w przedmiocie wyłączenia sędziów w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 listopada 2024 r. nr SKO.F/41.4/763/2024/13563 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2023 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 74/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) oddalił wniosek G. K. (dalej: Skarżący) o wyłączenie: sędziego WSA Bożeny Pindel, sędziego WSA Doroty Kozłowskiej, sędziego WSA Anny Rotter oraz sędziego WSA Borysa Maraska od orzekania w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: SKO) z dnia 29 listopada 2024 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w odpowiedzi na zawiadomienie o rozprawie i o składzie orzekającym wystosowanym na podstawie zarządzenia z dnia 10 marca 2025 r., Skarżący w piśmie z dnia 23 marca 2025 r. (Sąd pierwszej instancji błędnie określił datę, prawidłowy dzień to 26 marca 2025 r., data wpływu na biuro podawcze WSA - 4 kwietnia 2025 r.), wniósł o wyłączenie od orzekania ww. Sędziów WSA, podając następnie sygnatury akt sprawy z jego udziałem, w których sędziowie ci uprzednio orzekali. Skarżący poddał również krytyce rozstrzygnięcia sędziów, podjęte w jego innych sprawach, a także przedstawił, w formie tabeli, zestawienie przykładowych sygnatur akt i dat wydanych wyroków. Sędziowie, których wyłączenia Skarżący zażądał wydali oświadczenia, zgodnie z którymi brak jest podstaw do wyłączenia ich z mocy ustawy oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.). WSA stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie, bezsprzecznie nie zachodzą przyczyny, o których mowa w art. 18 i 19 P.p.s.a., uzasadniające wyłączenie sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Sędziowie złożyli ww. oświadczenia, a w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia. Natomiast zaakceptowanie tezy, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, iż dokonał oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – prowadziłoby do naruszenia zasady niezawisłości sędziowskiej i do paraliżu wymiaru sprawiedliwości. Zarzuty dotyczące wydanego orzeczenia mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, przewidzianego w ustawie, nie zaś wniosku o wyłączenie sędziego. Sąd wskazał, że instytucja wyłączenia sędziego ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Pismem z dnia 11 maja 2025 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym, stosownie do art. 20 przywołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Ponadto, postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację Sądu pierwszej instancji co do braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów objętych wnioskiem, tak z mocy ustawy (art. 18 P.p.s.a.), jak i w oparciu o wniosek Skarżącego (art. 19 P.p.s.a.). Przedstawione przez Skarżącego we wniosku okoliczności i zarzuty dotyczące wydanych orzeczeń mogą ewentualnie uzasadniać wniesienie środka odwoławczego od merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie złożonej skargi a nie wniosku o wyłączenie sędziego. Dodatkowo należy zauważyć, że sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie od orzekania, w dniach 9 i 10 kwietnia 2025 r., złożyli do akt sprawy oświadczenia, z których wynika, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności w rozumieniu art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Ponieważ Skarżący nie wykazał istnienia żadnej okoliczności, która mogłaby rodzić wątpliwość co do bezstronności wymienionych sędziów, a ponadto wniosku takiego nie można wywieść na podstawie analizy akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł w toku kontroli instancyjnej podstaw do podważenia stanowiska sądu pierwszej instancji zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.