VI U 242/19

<p>Sygn. akt VI U 242/19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 17 października 2024 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: sędzia Małgorzata Kryńska-Mozolewska</p> <p>Protokolant: Emilia Bonk</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. w Warszawie na rozprawie</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">M. C.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o jednorazowe odszkodowanie</p> <p>na skutek odwołania <span class="anon-block">M. C.</span> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 17 kwietnia 2019 r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>zamienia zaskarżone orzeczenie w ten sposób, iż przyznaje odwołującemu <span class="anon-block">M. C.</span> jednorazowe odszkodowanie odpowiadające 8% (osiem procent) trwałego uszczerbku na zdrowiu będącego skutkiem wypadku przy pracy w dniu 18 października 2018 roku.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt VI U 242/19</span> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 17 kwietnia 2019 roku znak: JO/0/045194935 Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w <span class="anon-block">W.</span> odmówił <span class="anon-block">M. C.</span> prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy. W uzasadnieniu wskazał, że wykonywanie normalnych czynności nie może być uznane za przyczynę zewnętrzną zdarzenia. Kucnięcie jest czynnością samoistną i świadomie zamierzoną, nie było żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które stanowiłyby przyczynę zewnętrzną wypadku pracy.</p> <p> <strong> <!-- --> (decyzja z dnia 17.04.2019 r. – a.r.)</strong> </p> <p>Od powyżej decyzji <span class="anon-block">M. C.</span> wniósł odwołanie, jednocześnie wnosząc o zmianę decyzji poprzez przyznanie prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy z dnia 18 października 2018 roku, wskazując na przyczynę zewnętrzną wypadku pracy z powodu nadmiernego wysiłku przy wykonaniu czynności pracowniczych.</p> <p> <strong> <!-- --> (odwołanie – k. 1-2)</strong> </p> <p>W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie w całości. W uzasadnieniu argumentował, że przyczyną powstania urazu w dniu 18 października 2019 roku były zmiany zwyrodnieniowego narządu ruchu związane z wiekiem. Tak więc istniała przyczyna wewnętrzna będąca skutkiem wypadku pracy.</p> <p> <strong> <!-- --> (odpowiedź na odwołanie – k. 3-3v)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</span> </em> </strong> </p> <p>Odwołujący się był zatrudniony w <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">W.</span> na stanowisku ślusarza mechanika, w <span class="anon-block"> hotelu (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> w <span class="anon-block">D.</span> <span class="anon-block">I.</span>. Jego praca nie wiązała się na co dzień z wielokrotnym kucaniem w ciągu dnia pracy.</p> <p>W dniu 18 października 2018 roku odwołujący rozpoczął wykonywanie czynności służbowych około godziny 8.15. Odwołujący wraz z <span class="anon-block">W. P.</span> usuwał przy użyciu odkurzacza wodnego wodę z zalanej części garażu pod budynkiem hotelowym. W trakcie wykonywania czynności odsysania wody odwołujący wielokrotnie (30-40 razy) zmuszony był przykucnąć, aby opróżnić zbiornik wodny odkurzacza, odgiąć rurę spustową i wylać tą wodę do kratki spustowej (odpływu). Wykonując te czynności musiał kucać wielokrotnie w krótkich odstępach czasu (3-4 minuty przerwy).</p> <p>Podczas wykonywania w/w czynności odwołujący poczuł nagły ostry ból w lewym kolanie z zablokowaniem możliwości wyprostowania kończyny. Wielokrotne obciążanie w krótkich odstępach czasu stawu kolanowego przez przykucniecie, pozostawanie przez jakiś czas w wymuszonej pozycji kucania i wstawanie było wysiłkiem nadmiernym, nietypowym dla pracy ślusarza – mechanika. W dniu 18 października 2018 roku doszło do przeciążenia stawu kolanowego lewego. Przed tym dniem u odwołującego występowały zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych, w tym w obrębie kolana lewego. Wielokrotne zmiany pozycji ciała, w krótkich odstępach czasu, pozostawanie w wymuszonej pozycji kucnej stanowiło nadmierny wysiłek fizyczny osoby ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów kolanowych, doprowadzając do uszkodzenia łakotki w lewym stawie kolanowym. Odwołujący doznał stałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 8% w wyniku wypadku przy pracy z dnia 18 października 2018 roku. Wysokość uszczerbku na zdrowiu wynikała z uszkodzenia łąkotki lewego stawu kolanowego.</p> <p> <strong> <!-- --> (<span class="anon-block">protokół nr (...)</span> r. – a.r.; zeznania świadka <span class="anon-block">W. P.</span> – k. 24-24v; zeznania odwołującego <span class="anon-block">M. C.</span> – k. 25-25v; opinia biegłego specjalisty z zakresu bhp <span class="anon-block">M. A.</span> – k. 28-34, k. 50-51, k. 86v; opinia biegłego z zakresu medycyny pracy <span class="anon-block">M. P.</span> – k. 198-210, k. 230-232; opinia biegłego ortopedy <span class="anon-block">R. K. (1)</span> – k. 255--265)</strong> </p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie protokołu powypadkowego, zeznań świadka <span class="anon-block">W. P.</span> oraz odwołującego <span class="anon-block">M. C.</span>, którym Sąd dał wiarę w całości. Nie zachodziła konieczność przesłuchania innych osób w sprawie. Sąd jako, że nie ma wiedzy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wiedzy medycznej odnośnie oceny ewentualnego uszczerbku na zdrowiu, zasięgnął opinii biegłego z zakresu bhp <span class="anon-block">M. A.</span>, dwóch ortopedów – <span class="anon-block">M. G. (1)</span> oraz <span class="anon-block">R. K. (1)</span> oraz specjalisty z zakresu medycyny pracy <span class="anon-block">M. P.</span>.</p> <p>Odnośnie opinii biegłego z zakresu ortopedii <span class="anon-block">M. G. (1)</span>, Sąd nie oparł się na niej ponieważ, biegły w swojej opinii w sposób rozbieżny z opinią specjalisty medycyny pracy <span class="anon-block">M. A.</span> i drugiego biegłego ortopedy <span class="anon-block">R. K. (1)</span>, dokonał oceny stanu zdrowia odwołującego, że w mechanizmie opisywanym przez odwołującego nie mógł on doznać takiego urazu stawu kolanowego lewego. Jest to sprzeczne z ustaleniami Sądu poczynionymi na podstawie opinii biegłego ortopedy <span class="anon-block">R. K. (1)</span> i specjalisty medycyny pracy <span class="anon-block">M. P.</span>, którzy to zbieżnie dokonali oceny, że ze względu na nadmierny wysiłek polegający na przykucaniu, pozostawaniu w wymuszonej pozycji oraz istniejących zmian zwyrodnieniowych stawów kolanowych odwołujący mógł doznać uszkodzenia łąkotki z zablokowaniem lewego kolana. Biegły ortopeda <span class="anon-block">R. K. (1)</span> podobnie jak biegła <span class="anon-block">M. P.</span> uwzględnili istniejące u odwołującego zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych, czego nie wziął pod uwagę biegły ortopeda <span class="anon-block">M. G. (1)</span>, co miało istotne znaczenie w niniejszej sprawie i wpływało na to czy odwołujący mógł doznać uszkodzenia łąkotki. W zakresie opinii biegłego z zakresu medycyny pracy Sąd nie oparł się na niej w części dotyczącej procentowego uszczerbku na zdrowiu określonego jako 3%, ponieważ w tym zakresie decydująca była opinia biegłego ortopedy <span class="anon-block">R. K. (1)</span> który był specjalistą z zakresu schorzeń układu ruchu.</p> <p>Odnośnie wskazywanej przez ZUS (k. 275-275v) odmiennej oceny stanu zdrowia odwołującego przez biegłych z zakresu tej samej specjalności czyli ortopedii, to argumenty organu rentowego nie mogą się ostać. Biegły <span class="anon-block">M. G.</span> w swojej opinii nie uwzględnił tego, że odwołujący przed dniem 18 października 2018 roku cierpiał na chorobę zwyrodnieniową stawów kolanowych. Ten fakt uwzględnił natomiast biegły <span class="anon-block">R. K. (1)</span> również ortopeda. Poza tym w toku postępowania dowodowego ustalono, że odwołujący z krótkimi przerwami wykonał kilkadziesiąt kucnięć (30-40) z niewielkimi kilkuminutowymi przerwami, a nie jak twierdził ZUS, że odwołujący maksymalnie 10 razy musiał kucnąć. Sąd zwrócił uwagę, że biegły <span class="anon-block">R. K.</span> odmiennie jak <span class="anon-block">M. G.</span> uwzględnił w swojej opinii to, że odwołujący kilkadziesiąt razy w krótkim okresie czasu z przerwami kucał i wstawał, co doprowadziło do urazu w mechanizmie przeciążeniowym.</p> <p>Sąd pominął wniosek dowodowy organu rentowego o zasięgniecie dowodu z opinii biegłego innego ortopedy niż <span class="anon-block">R. K. (1)</span>. Skutkowałoby to przedłużeniem postępowania, a wszelkie fakty dotyczące tego czy zdarzenie z dnia 18 października 2018 roku było wypadkiem przy pracy i wysokości uszczerbku na zdrowiu zostały przez biegłego <span class="anon-block">R. K. (1)</span> wyjaśnione w opinii.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</span> </em> </strong> </p> <p>Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w całości.</p> <p>Definicję wypadku przy pracy zawiera art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy wypadkowej. Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:</p> <p>1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;</p> <p>2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;</p> <p>3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy, a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy. Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 13 ww. ustawy "uraz" to uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego.</p> <p>Zatem aby określone zdarzenie zostało uznane za wypadek przy pracy musi spełniać łącznie następujące warunki:</p> <p>- mieć charakter nagły,</p> <p>- być wywołane przyczyną zewnętrzną,</p> <p>- powodować uraz lub śmierć,</p> <p>- być związane z pracą, wykonywaniem czynności pracowniczych.</p> <p>Brak jednego z ww. elementów nie pozwala na uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy. Definicja wypadku, zawarta w art. 3 ust. 1 obowiązującej ustawy wypadkowej, opiera się na pojęciu przyczyny zewnętrznej, podobnie jak definicja wypadku obowiązująca do dnia 31 grudnia 2002 r. na gruncie art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się już od dawna pogląd polegający na szerokim rozumieniu przyczyny zewnętrznej, zgodnie, z którym zewnętrzną przyczyną sprawczą wypadku przy pracy może być każdy czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego, zdolny - w istniejących warunkach - wywołać szkodliwe skutki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 1999 r., II UKN 87/99 - OSNP 2000/20/760). Pogląd ten został zaakceptowany także w późniejszych orzeczeniach Sądu Najwyższego, który przyjął, że w tym znaczeniu przyczyną może być nie tylko narzędzie pracy, maszyna, zwierzę, siły przyrody, lecz także czyn innego osobnika, a nawet praca i czynność samego poszkodowanego (zob. np wyrok Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2005 r., I UK 257/04, System Informacji prawnej LEX nr 390131 ale przede wszystkim wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 12 lipca 2007 r., I UK 20/07, OSNP 2008/17-18/265 oraz z dnia 27 kwietnia 2009 r. I UK 336/08, M.P.Pr. 2009/8/43.</p> <p>W niniejszej sprawie organ rentowy podnosił w argumentacji, że sama praca którą wykonywał odwołujący nie może być przyczyną zewnętrzną w rozumieniu ustawy wypadkowej oraz, że w dniu 18 października 2018 roku nie doszło do nadmiernego wysiłku przy wykonywaniu czynności pracowniczych.</p> <p>Zewnętrzną przyczyną sprawczą wypadku przy pracy może być każdy czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego, zdolny – w istniejących warunkach – wywołać szkodliwe skutki, w tym także pogorszyć stan zdrowia pracownika dotkniętego już schorzeniem samoistnym. W orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowisko jest ugruntowane i przyjmuje się, że generalnie wykonywanie zwykłych czynności (normalny wysiłek, normalne przeżycia psychiczne) przez pracownika nie może być uznane za zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy (wyrok SN z dnia 21 czerwca 2016 r. w sprawie I UK 236/15, Legalis 1508289; wyrok SA w Poznaniu z dnia 23 maja 2013 r. w sprawie III AUa 1503/12, Legalis 743318).</p> <p>Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2008 r. I UK 96/08 - fakt występowania u pracownika schorzenia samoistnego (…) nie wyklucza uznania zdarzenia za wypadek przy pracy, jeżeli w środowisku pracy zaistniały czynniki przyspieszające bądź pogłębiające proces chorobowy. Przyczyną zewnętrzną może być nie tylko narzędzie pracy, maszyna, siły przyrody, ale także praca i czynności samego poszkodowanego, Taką przyczyną jest również nadmierny wysiłek pracownika, za który u człowieka dotkniętego schorzeniem samoistnym może być uważana praca wykonywana, jako codzienne zadanie w normalnych warunkach, gdyż nadmierność wysiłku pracownika powinna być oceniana przy uwzględnieniu jego indywidualnych właściwości - aktualnego stanu zdrowia, sprawności ustroju.</p> <p>Istnieje także orzecznictwo SN dotyczącego tego, co może być uznane za zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną i pozostające w związku z wykonywaniem pracy. Zewnętrzną przyczyną sprawczą wypadku przy pracy może być każdy czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego zdolny w istniejących warunkach - wywołać szkodliwe skutki. W świetle utrwalonego w judykaturze poglądu fakt występowania u pracownika schorzenia samoistnego jako głównej siły sprawczej nie wyklucza uznania zdarzenia za wypadek przy pracy, jeżeli w środowisku pracy zaistniały czynniki przyspieszające bądź pogłębiające proces chorobowy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 1977 r., III PRN 17/77, Lex nr 14393; z dnia 19 maja 1980 r., III PZP 5/80, OSNCP 1980 nr 12, poz. 228; z dnia 13 maja 1982 r., II PRN 8/82, OSP 1983 nr 5, poz. 107; z dnia 25 października 1994 r., II URN 38/94, OSNAPiUS 1995 nr 4, poz. 52; z dnia 2 października 1997 r., II UKN 281/97, OSNAPiUS 1998 nr 15, poz. 456; z dnia 20 listopada 1997 r., II UKN 347/97, PiZS 1998 nr 9 s. 38; z dnia 22 listopada 2000 r., II UKN 63/00, OSNAPiUS z 2002 nr 13, poz. 316; z dnia 15 marca 2004 r., II UK 381/03, Lex nr 399777). Istnieje możliwość zakwalifikowania jako wypadku przy pracy doznanych przez pracownika zmian w narządzie wewnętrznym o charakterze schorzenia samoistnego pod warunkiem, że w stanie faktycznym sprawy zostaną stwierdzone szczególne, nadzwyczajne okoliczności towarzyszące świadczeniu pracy. Wykonywanie zwykłych czynności (normalny wysiłek, normalne przeżycia psychiczne) przez pracownika, który doznał pogorszenia stanu zdrowia w czasie i miejscu wykonywania zatrudnienia, nie może być uznane za zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy. Musi więc wystąpić szczególna (nadzwyczajna, nietypowa) okoliczność w przebiegu pracy, aby takie zaostrzenie procesu chorobowego mogło być uznane za skutek przyczyny zewnętrznej zdarzenia wypadkowego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 6 maja 1976 r., III PZP 2/76, OSNCP 1976, nr 11, poz. 239; Nowe Prawo 1978, nr 1, s. 154 z glosą J. Mazurka oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 14 lutego 1996 r., II PRN 2/96, OSNAPiUS 1996, nr 17, poz. 252; z 16 kwietnia 1997 r., II UKN 66/97, OSNAPiUS 1998, nr 2, poz. 53)</p> <p>Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w ocenie sądu uznać należy, że zdarzenie z dnia 18 października 2018 roku było wypadkiem przy pracy. Niekwestionowane przez ZUS był to, że zdarzenie miało związek z pracą i było zdarzeniem nagłym. Niewątpliwie przyczyną zewnętrza wypadku przy pracy były ruchy odwołującego polegające na wielokrotnym kucaniu w warunkach nadmiernego wysiłku biorąc pod uwagę specyfikę pracy na stanowisku ślusarza mechanika. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu rentowego, że jest to czynność typowa dla pracy odwołującego, który w dniu 18 października 2018 roku musiał zajmować się wypompowywaniem wody za pomocą odkurzacza wodnego i ją wylewać rurą do odpływu. Jednakże w tym dniu odwołujący wykonał pracę kucając kilkadziesiąt razy tj. około 30-40 razy w odstępach kilkuminutowych. Sąd mając na względzie doświadczenie życiowe, ale przede wszystkim zbieżne opinie biegłych z zakresu bhp <span class="anon-block">M. A.</span> oraz specjalisty z zakresu medycyny pracy <span class="anon-block">M. P.</span>, stwierdził, że był to wysiłek nadmierny biorąc pod uwagę stanowisko pracy odwołanego – ślusarza mechanika. Bez istnienia nadmiernego wysiłku tj. kilkunastokrotnego kucnięcia z krótkimi (kilkuminutowymi) odstępami czasu nie doszłoby do powstania urazu w postaci uszkodzenia łakotki. Odwołujący przed zdarzeniem z dnia 18 października 2018 roku cierpiał na chorobę zwyrodnieniową stawów kolanowych, w tym lewego stawu kolanowego. Istniało schorzenie samoistne, które bez nadmiernego wysiłku nie spowodowałoby uszkodzenia łąkotki w lewym stawie klanowych. Jednakże czynnikiem który spowodował uraz opisany wyżej była kombinacja – samoistnie istniejącego zwyrodnienia stawów kolanowych oraz przyczyny zewnętrznej w postaci ruchu odwołującego związanego z pracą w sytuacji nadmiernego wysiłku.</p> <p>Nadmierny wysiłek spowodował, że odwołujący doznał urazu – uszkodzenia łąkotki, ponieważ wcześniej już miał zwyrodnienie stawów kolanowych. Bez przyczyny zewnętrznej będącej nadmiernym wysiłkiem w postaci wielokrotnego kucania i wstawania nie doszłoby do powstania urazu – uszkodzenia łąkotki kolana lewego, co wynika z opinii biegłych.</p> <p>Reasumując Sąd stwierdził, że zdarzenie z dnia 18 października 2018 roku było wypadkiem przy pracy, ponieważ istniała przyczyna zewnętrzna wypadku przy pracy i spełnione są wszystkie przesłanki z art. 3 ust 1 ustawy wypadkowej. Odwołujący w wyniku wypadku przy pracy doznał urazu – uszkodzenia mechanicznego łąkotki kolana lewego. Ma to charakter trwałego uszczerbku na zdrowiu. Odwołujący do daty wyrokowania odczuwa ból w kolanie, bierze okresowo leki przeciwbólowe. Z powodu uszkodzenia łąkotki które jest trwałe odwołujący doznał uszczerbku na zdrowiu wysokości 8% (pkt 156 tabeli załączniki do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20022341974" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania - Dz. U. z 2002 r. Nr 234, poz. 1974 ()">Rozporządzenia Ministra Pracy I Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania</a>. Pkt 156 dotyczy pozycji - inne następstwa uszkodzeń kolana: skrócenie kończyny, zaburzenia osi, stawu (koślawość, szpotawość, ruchomość patologiczna), dolegliwości przewlekłe zapalne, zapalenia ropne, ciała obce, przetoki itp., z zakresem uszczerbku procentowo 1-20%. Sąd podziela w całości wnioski biegłego ortopedy <span class="anon-block">R. K. (1)</span> (k. 264) zgodnie z którymi adekwatne jest ustalenie 8 % trwałego uszczerbku na zdrowiu. Wynika to z faktu, że z powodu braku unaczynienia łakotka nie może się zregenerować, a ograniczenie sprawności kolana lewego u odwołującego jest dość znaczące i utrudnia mu funkcjonowanie.</p> <p>Reasumując Sąd zmienił zaskarżoną decyzję przyznając odwołującemu prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy w dniu 18 października 2018 roku, w wysokości 8% trwałego uszczerbku na zdrowiu.</p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p>1.  <span class="anon-block">(...)</span> </p> </div>