III AUa 321/16

<p>Sygn. akt III AUa 321/16</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 9 grudnia 2016 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> </p> <p>Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Marek Procek (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Jolanta Pietrzak</p> <p>SSA Tadeusz Szweda</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Elżbieta Szewczyk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">J. S.</span> (<span class="anon-block">J. S.</span> )</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>o podleganie ubezpieczeniom społecznym</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w Katowicach z dnia 17 grudnia 2015r. sygn. akt XI U 478/15</p> <p>1.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od ubezpieczonej <span class="anon-block">J. S.</span> na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> kwotę 330zł (trzysta trzydzieści złotych) tytułem kosztów procesowych za obie instancje. </strong> </p> <p>/-/SSA J.Pietrzak /-/SSA M.Procek /-/SSA T.Szweda </p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>Sygn. akt III AUa 321/16</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń <br/>w Katowicach zmienił decyzję organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> z dnia 24 grudnia 2014r. i stwierdził, że ubezpieczona <span class="anon-block">J. S.</span>, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 17 września 2014r.</p> <p>Jako bezsporne w sprawie Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczona od 1 marca 2013r. prowadzi nieprzerwanie pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu od dnia <br/>1 marca 2013r. zgłosiła się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, zdrowotnego <br/>i dobrowolnie do ubezpieczenia chorobowego oraz dokonała wpłaty należnej składki <br/>za marzec 2013r. oraz za 3 dni miesiąca kwietnia 2013r. Następnie, w okresie od 4 kwietnia 2013r. do 17 września 2013r. pobierała zasiłek chorobowy, a w okresie od 18 września 2013r. do 16 września 2014r. zasiłek macierzyński, do którego prawo nabyła z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. W okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego wypłacanego <br/>przez organ rentowy z tytułu działalności gospodarczej, ubezpieczona opłacała jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne. W dniu 7 października 2014r. ubezpieczona opłaciła składki na ubezpieczenie społeczne i dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z tytułu działalności gospodarczej za wrzesień 2014r. w kwocie 509 zł, zamiast w kwocie 590 zł, <br/>zaś różnicę dopłaciła w dniu 17 października 2014r. i w dniu 20 października 2014r. wystąpiła o przywrócenie terminu do opłacenia składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za miesiąc wrzesień 2014r., wskazując, że przy sporządzaniu przelewu <br/>do organu rentowego z tytułu składek za wrzesień 2014r. w dniu 7 października 2014r. popełniła pomyłkę polegająca na przestawieniu cyfr.</p> <p>W dniu 21 października 2014r. organ rentowy wszczął postępowanie w celu ustalenia okresu podlegania przez ubezpieczoną obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i stwierdzając, że w okresie od 18 września 2013r. <br/>do 16 września 2014r., tj. w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, nie mogła podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom z tytułu działalności gospodarczej, wezwał ubezpieczoną <br/>do złożenia prawidłowej dokumentacji wyrejestrowującej z tych ubezpieczeń w terminie <br/>do 4 listopada 2014r.</p> <p>Następnie pismem z dnia 13 listopada 2014r. organ rentowy poinformował ubezpieczoną, że brak jest podstaw do wyrażenia zgody na opłacenie po terminie składki <br/>na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za okres września 2014r., z uwagi na brak ponownego zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.</p> <p>W odpowiedzi ubezpieczona w dniu 25 listopada 2014r. ponowiła swój wniosek <br/>o przywrócenie terminu do opłacenia składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe <br/>za miesiąc wrzesień 2014r., a w dniu 27 listopada 2014r. złożyła korekty okresów podlegania ubezpieczeniom (druk ZUS KOA), w którym potwierdziła wyrejestrowanie z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu działalności gospodarczej w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego. W tej sytuacji, organ rentowy decyzją z dnia 9 grudnia 2014r. umorzył postępowanie w celu ustalenia okresu podlegania przez ubezpieczoną obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie <br/>od 18 września 2013r. do 16 września 2014r., a zaskarżoną decyzją z dnia 24 grudnia 2014r. ustalił, że ubezpieczona <span class="anon-block">J. S.</span> - jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą - nie podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 17 września 2014r.</p> <p>Dokonując rozważań prawnych, Sąd Okręgowy powołał się na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 14;art. 14 ust. 2;art. 14 ust. 3;art. 11;art. 11 ust. 2;art. 13;art. 13 pkt. 4;art. 8;art. 8 ust. 6;art. 8 ust. 6 pkt. 1)">art. 14 ust. 2 i 3, art. 11 ust. 2, art. 13 pkt 4 i art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. <br/>o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. 2015.121 t.j.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041731807" title="Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 (art. 2)">art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004r.</a> (t.j. Dz. U. 2013.672 ) uznając, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>W uzasadnieniu Sąd Okręgowy - powołując się na utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego - wskazał, że prowadzenie działalności gospodarczej jest tytułem <br/>do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego <br/>od dnia podjęcia wykonywania tej działalności do dnia zaprzestania wykonywania takiej pozarolniczej działalności gospodarczej, a o ustaniu tytułu do ubezpieczeń z tytułu wykonywania działalności gospodarczej można mówić dopiero od chwili zaprzestania wykonywania tej działalności (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 11 stycznia 2005r., <br/>I UK 105/04, OSNAPiUS 2005, Nr 13, poz. 198 i 25 listopada 2005r., I UK 80/05, OSNAPiUS 2006, nr 19-20, poz. 309).</p> <p>Sąd ten zwrócił uwagę, że na gruncie tej sprawy poza sporem było, że ubezpieczona zgłosiła fakt podjęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej do ewidencji <br/>od 1 marca 2013r. i działalność tę faktycznie wykonywała również w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego od 18 września 2013r. do 16 września 2014r. - wobec czego uznał, że nie ma podstaw do twierdzenia, że ustał tytuł do ubezpieczeń społecznych z prowadzonej działalności gospodarczej dla <span class="anon-block">J. S.</span>.</p> <p>Poza sporem w tej sprawie było, że z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej ubezpieczona nabyła prawo do zasiłku macierzyńskiego i od dnia 18 września 2013r. do 16 września 2014r. taki zasiłek macierzyński pobierała.</p> <p>Sąd I instancji podkreślił, że ponieważ pobieranie zasiłku macierzyńskiego z mocy <br/>art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy systemowej jest również obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, to z dniem 18 września 2013r. u ubezpieczonej wystąpił zbieg tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, uregulowany w przepisie art. 9 ust. 1 c ustawy systemowej, zgodnie z którym ubezpieczona, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i podlegająca z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym <br/>oraz spełniająca jednocześnie warunki do objęcia jej obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, w okresie <br/>zbiegu tych tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego.</p> <p>Jednocześnie podniósł, że w doktrynie przyjęte jest stanowisko, że w przypadku zbiegu tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego następuje zwolnienie z obowiązku ubezpieczenia z tytułu działalności gospodarczej.</p> <p>Przy czym, Sąd Okręgowy podkreślił, że zwolnienie z obowiązku ubezpieczeń nie jest <br/>i nie może być jednoznaczne z ustaniem tytułu do ubezpieczeń społecznych, albowiem, <br/>jak wyżej wykazano, ustanie tytułu do ubezpieczeń ustawodawca wiąże jedynie <br/>z zaprzestaniem działalności gospodarczej, a nie z opisanym powyżej zbiegiem obowiązkowych tytułów do ubezpieczeń społecznych.</p> <p>Z tych względów, Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska organu <br/>rentowego, iż wskutek wystąpienia z dniem 18 września 2013r. zbiegu tytułów <br/>do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzonej przez ubezpieczoną działalności gospodarczej i z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, ustał tytuł <br/>do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i do dobrowolnego ubezpieczenia <br/>chorobowego z tytułu prowadzonej nadal od 1 marca 2013r. działalności <br/>gospodarczej.</p> <p>W konsekwencji, Sąd Okręgowy uznał, że po zakończeniu okresu zbiegu tytułów <br/>do obowiązkowych ubezpieczeń (okresu zwolnienia z obowiązku ubezpieczenia z tytułu działalności gospodarczej) z dniem 17 września 2014r. ubezpieczona podlegała nadal obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, zgodnie z pierwotnym wnioskiem. Bezzasadne z tych przyczyn było stanowisko organu rentowego, że w celu objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od 17 września 2014r., ubezpieczona powinna z tym dniem dokonać nowego zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu działalności gospodarczej wraz z wnioskiem o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym z tytułu tej działalności oraz odmową zgody <br/>na opłacenie części składki na ubezpieczenia po terminie jedynie z tej przyczyny, że tytuł <br/>do ubezpieczenia chorobowego nie istnieje.</p> <p>Według tego Sądu, w rozpoznawanej sprawie zachodziła zatem uzasadniona sytuacja do przywrócenia terminu do opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne w rozumieniu <br/>art. 14. ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy systemowej, czego organ rentowy nie kwestionował.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14} § 2 k.p.c.</a> orzekł, <br/>jak w sentencji.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację od powyższego wyroku wniósł organ rentowy.</strong> </p> <p>Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości, apelujący zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 14;art. 14 ust. 2;art. 14 ust. 2 pkt. 2;art. 2 a)">art. 14 ust. 2 pkt 2 i art. 2a ustawy <br/>z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz. U. nr 205 <br/>poz. 1585 z 2009r.), poprzez to, że odwołująca podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 17 września 2014r., jako osoba prowadząca działalność gospodarczą <br/>oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie istoty sprawy.</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych za obie instancje. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądowi I instancji i pozostawienie rozstrzygnięcia o kosztach procesu w/g norm przepisanych za obie instancje temu Sądowi.</p> <p>W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że wbrew temu, co ustalił Sąd Okręgowy, <br/>to na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 14;art. 14 ust. 2;art. 14 ust. 2 pkt. 2;art. 2 a)">art. 14 ust. 2 pkt 2 i art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz. U. nr 205 poz. 1585 z 2009r.), brak jest podstaw prawnych do przywrócenia terminu do opłacenia składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, albowiem za część miesiąca został pobrany zasiłek i ubezpieczenie chorobowe ustało <br/>od dnia następującego po dniu, za który zasiłek ten przysługuje. W stanie prawnym sprawy <br/>zostały spełnione dwie przesłanki powołanego przepisu, tak zarówno opłacenie składki <br/>po ustawowym terminie, jak również opłacenie w niepełnej wysokości.</p> <p>Apelujący podkreślił, że z dniem nabycia prawa do zasiłku macierzyńskiego, osoba prowadząca działalność gospodarczą, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Osoba taka opłaca jedynie składkę zdrowotną, a pozostałe składki pokrywa budżet państwa.</p> <p>Natomiast w kwestii dotyczącej prawidłowości zgłoszenia w obowiązującym terminie oraz wyliczenia prawidłowej wysokości składek, to ciężar ten spoczywa na ubezpieczonej <br/>lub jej pełnomocniku.</p> <p>Organ rentowy zwrócił zatem uwagę, że odwołująca nie zgłosiła się w wymaganym terminie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, a ponadto zapłaciła <br/>składkę po terminie za wrzesień 2014r. i to w niepełnej wysokości. Natomiast <br/>termin do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego nie został przywrócony przez organ rentowy.</p> <p>Nadto, organ rentowy przytoczył stan faktyczny w sprawach ubezpieczonej o zasiłek chorobowy.</p> <p>W odpowiedzi na powyższą apelację, ubezpieczona wniosła o jej oddalenie w całości.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Przyjmując ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji, jako własne, uznał, <br/>że apelacja organu rentowego okazała się uzasadniona.</p> <p>Przedmiotem postępowania, zarówno na etapie czynności dokonywanych <br/>przez organ rentowy, jak i w sądowym postępowaniu odwoławczym oraz postępowaniu apelacyjnym jest dokonanie ustalenia w zakresie możliwości przyjęcia podlegania <br/>przez wnioskodawczynię dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, poczynając <br/>od 17 września 2014r.</p> <p>Należy zatem przypomnieć, iż wnioskodawczyni, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym <br/>oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 1 marca 2013r. Dokonała zapłaty należnych składek za marzec i 3 dni kwietnia 2013r., a następnie od dnia 4 kwietnia 2013r. <br/>do dnia 17 września 2013r. korzystała z zasiłku chorobowego i od dnia 18 września 2013r. <br/>do dnia 14 września 2014r. z zasiłku macierzyńskiego.</p> <p>Wnioskodawczyni nie dokonała wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych <br/>po przejściu na zasiłek macierzyński, ani też ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń <br/>po upływie pobierania zasiłku macierzyńskiego.</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 11;art. 11 ust. 1)">art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> stanowi o obowiązkowym podleganiu ubezpieczeniu chorobowemu jedynie osób wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 12 ustawy, tj. pracowników (z wyłączeniem prokuratorów), członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz osoby odbywające służbę zastępczą. Jednocześnie przepis art. 11 ust. 2 cytowanej ustawy wskazuje krąg podmiotów podlegających dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, stanowiąc, iż na swój wniosek podlegają temu ubezpieczeniu osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10 ustawy. Są to więc także osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą oraz osoby z nimi współpracujące. Ustawodawca w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 9;art. 9 ust. 1 c)">art. 9 ust. 1c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> ustanowił normę stanowiącą, iż w przypadku spełniania między innymi przez osoby prowadzące działalność gospodarczą również warunków do objęcia ich obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, podlegają one obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Następnie w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 9 zd. 2)">zdaniu drugim</a> podanego przepisu zastrzegł, iż osoby te mogą dobrowolnie na swój wniosek być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym także z pozostałych - wszystkich <br/>lub wybranych tytułów. Powyższa norma w sposób istotny wpływa na rezultat niniejszego postępowania apelacyjnego, gdyż powoduje, że w okresie, w którym wnioskodawczyni pobierała zasiłek macierzyński, nie mogła podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ta działalność mogła jedynie stanowić dodatkowy tytuł ubezpieczenia emerytalnego i rentowego <br/>o charakterze w pełni dobrowolnym (o ile taka działalność była prowadzona). Taki stan prawa powoduje, iż maksymalnie wnioskodawczyni w okresie pobierania zasiłku mogła podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułu wspomnianych zasiłków oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Oczywiście wnioskodawczyni nie wykazywała w toku postępowania, aby w takim maksymalnym zakresie kształtował się jej stan podanych ubezpieczeń. Należy więc wskazać, iż podany zakres ma znaczenie jedynie hipotetyczne. Przypomnienie zasad zbiegu tytułów do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego jest istotne dla ostatecznego rezultatu niniejszej sprawy. Ustawodawca przyjął bowiem regułę - przypomnianą na wstępie - iż ubezpieczeniu chorobowemu podlegają jedynie osoby podlegające obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, ograniczając dodatkowo jego krąg, poprzez wskazanie konkretnych tytułów uprawniających do takiego ubezpieczenia. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 11)">art. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> nie wymienia osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, <br/>jako uprawnionych do podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, czy to obowiązkowemu, <br/>czy nawet dobrowolnemu. Nadto, temu ostatniemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, ale tylko w przypadku podlegania przez nie obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z podanego tytułu. W takiej sytuacji wnioskodawczyni w okresie, gdy podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu <br/>z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, nie legitymowała się żadnym tytułem umożliwiającym jej podleganie ubezpieczeniu chorobowemu. W takiej sytuacji, przedmiotowy okres stanowił czas, w którym wnioskodawczyni nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z jedynego możliwego tytułu, tj. z tytułu działalności gospodarczej.</p> <p>Nie zasługuje zatem na akceptację zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko, że w przypadku zbiegu tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych <br/>z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, następuje zwolnienie z obowiązku ubezpieczenia z tytułu działalności gospodarczej, które nie jest jednoznaczne z ustaniem tytułu do ubezpieczeń społecznych, gdyż ustanie tytułu do ubezpieczeń ustawodawca wiąże jedynie z zaprzestaniem działalności gospodarczej.</p> <p>Wypada również zauważyć, iż opisana wyżej przerwa w ubezpieczeniu chorobowym spowodowała jego formalne ustanie także z uwagi na brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 14;art. 14 ust. 2;art. 14 ust. 2 pkt. 2)">art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy <br/>o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (brak opłacenia składki na to ubezpieczenie). W takiej sytuacji, objęcie wnioskodawczyni dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym po ustaniu tytułu do korzystającego z ustawowego pierwszeństwa obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku <br/>w wysokości zasiłku macierzyńskiego następuje w sposób uregulowany przez ustawodawcę w art. 14 ust. 1 ustawy, czyli od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, ale nie wcześniej, niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony. Wnioskodawczyni wspomnianego wniosku nie zgłosiła w pierwszym dniu następującym po okresie upływu obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Dlatego też nie może domagać się w sposób skuteczny ustalenia podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 17 września 2014r. Norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 14;art. 14 ust. 1)">art. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> nakazuje uwzględnienie zastrzeżenia z art. 14 ust. 1a tej ustawy. Ten ostatni przepis stanowi, iż objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowego zostanie dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4 ustawy. Podany przepis nakazuje dokonanie zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń w terminie <br/>7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. Sąd drugiej instancji przyjmuje jednak, <br/>iż zastosowanie podanej reguły nie jest możliwe w niniejszej sprawie. Jej zastosowanie wprost oznaczałoby bowiem konieczność spełnienia przez wnioskodawczynię warunku zgłoszenia wniosku w ciągu 7 dni od ustania tytułu ubezpieczenia obowiązkowego z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego <br/>i tym samym, powstania tytułu obowiązkowego z tytułu działalności gospodarczej, czyli <br/>do dnia 21 września 2014r. Ewidentnie wnioskodawczyni w podanym terminie wniosku <br/>nie zgłosiła. Za wniosek nie sposób bowiem uznać opłacenia składki (w kwestionowanej przez organ rentowy wysokości).</p> <p>W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i Sądów Apelacyjnych, wykładnia art. 14 ustawy jest już ugruntowana. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 marca 2012r., I UK 339/11, OSNP 2013/5-6/68 wskazał, że nie można przyjąć dorozumianego oświadczenia zainteresowanego o objęcie go dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. <br/>Do stosunków ubezpieczenia społecznego - jako stosunków regulowanych prawem publicznym - nie ma zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 60)">art. 60 k.c.</a>, zgodnie z którym wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym musi być wyraźny i jednoznaczny, nie jest wystarczające samo opłacanie <br/>przez zainteresowanego składek na to ubezpieczenie oraz przyjmowanie tych składek <br/>przez organ rentowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2001r., II UKN 518/00, OSNP 2003/10/257, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2015r., I UK 376/14 sn.pl., wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30 października 2012r., III AUa 550/12, <br/>LEX nr 1237547; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 10 stycznia 2013r., <br/>III AUa 895/12, LEX nr 1254426; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia <br/>8 sierpnia 2013r., III AUa 2186/12, LEX nr 1356504). Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega ubezpieczeniu chorobowemu na zasadzie dobrowolności, <br/>a objęcie tym ubezpieczeniem realizuje się przez zgłoszenie stosownego wniosku <br/>(art. 11 ust. 2 i art. 36 ust. 5 ustawy s.u.s.). Nie oznacza to jednak, że przedmiotowy <br/>wniosek, a konkretnie zawarte w nim oświadczenie o zgłoszeniu do ubezpieczenia chorobowego, stanowi czynność prawną (zdarzenie prawne) rodzącą i kreującą <br/>stosunek cywilnoprawny (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2007r., II UK 106/07, LEX nr 346189). Nie jest możliwe objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem, w tym także chorobowym, od wcześniejszej daty, niż data, w której wniosek został zgłoszony <br/>(wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 12 grudnia 2012r., III AUa 1025/12, <br/>LEX nr 1237292).</p> <p>Wnioskodawczyni nie może także powoływać się na wykładany przepis prawa, poprzez przywołanie faktu braku jakiejkolwiek przerwy w prowadzonej działalności gospodarczej i tym samym przyjęcie, iż spełnienie przez nią zasady z art. 36 ust. 4 ustawy <br/>w chwili podjęcia działalności i jej zgłoszenia, jako tytułu do ubezpieczeń obowiązkowych <br/>i dobrowolnego (czyli w 2013 roku) winien być nadal uwzględniany w czasie analizy prawnej dokonywanej w niniejszej sprawie. I o ile tak sformułowana teza mogłaby być uznana <br/>za uprawnioną dla ocen ubezpieczeń obowiązkowych (reaktywowanie wcześniejszego tytułu ubezpieczeń emerytalnego i rentowego), to ubezpieczenie dobrowolne, z uwagi <br/>na podstawową dla nich regułę zgłoszenia wniosku, wymaga dodatkowej aktywności <br/>ze strony osoby pragnącej jej podlegać (podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia <br/>9 lipca 2015r., w sprawie sygn. akt I UK 376/14 sn.pl., jak i w wyroku Sądu Najwyższego <br/>z dnia 29 marca 2012r., w sprawie sygn. akt I UK 339/11 opublikowany w OSNP <br/>2013/5-6/68).</p> <p>Nie ma możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, bowiem jest to termin prawa materialnego <br/>(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2016r., III AUa 2023/15, <br/>LEX nr 2044409).</p> <p>W świetle przedstawionych okoliczności należy przyjąć, iż Sąd Okręgowy naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego przywołane w apelacji oraz przepisy prawa materialnego wskazane przez Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu orzeczenia.</p> <p>W tym stanie sprawy, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a>, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.</p> <p>O kosztach procesu (90 zł + 240 zł) orzekł na mocy art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 99)">art. 98 § 1 i 99 k.p.c.</a> <br/>w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 12;art. 98 § 12 ust. 1;art. 98 § 12 ust. 1 pkt. 2)">§ 12 ust. 1 pkt 2</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 11;§ 11 ust. 2)">§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2013r. nr 490 ze zm. ) oraz § 10 <br/>ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1804).</p> <p>/-/SSA J.Pietrzak /-/SSA M.Procek /-/SSA T.Szweda </p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>JR</p> </div>