I C 770/16

<p> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt I C 770/16</span> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 12 grudnia 2016r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Toruniu I Wydział Cywilny w składzie następującym</p> <p>Przewodniczący SSR Magdalena Glinkiewicz</p> <p>Protokolant st.sekr. sąd. Bożena Czajkowska</p> <p>Po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2016r. w Toruniu.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->sprawy z powództwa</span> </p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. K.</span> </strong> </p> <p> <span class="underline"> <!-- -->przeciwko:</span> </p> <p> <strong> <!-- -->Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <span class="underline"> <!-- -->o:</span> </p> <p>uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym</p> <p>orzeka:</p> <p>I.  uzgadnia treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie z udziału powódki <span class="anon-block">M. K.</span> z działu IV <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span> prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Toruniu, dla lokalu mieszkalnego objętego spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, do którego prawa po ½ udziału posiada powódka <span class="anon-block">M. K.</span> oraz <span class="anon-block">K. K.</span>, hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie 2.386,93 zł (dwa tysiące trzysta osiemdziesiąt sześć złotych dziewięćdziesiąt trzy grosze) wpisanej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">G.</span> Inspektorat w <span class="anon-block">T.</span>, działającego obecnie jako Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> z tytułu zaległych składek na fundusz pracy za okres od stycznia 1999r. do grudnia 1999r. oraz za okres od maja 2000r. do października 2003r. w kwocie 1.533,23 zł (tysiąc pięćset trzydzieści trzy złote dwadzieścia trzy grosze) plus odsetki za zwłokę w kwocie 845,30 zł (osiemset czterdzieści pięć złotych trzydzieści groszy) plus koszty upomnienia w kwocie 8,40 zł (osiem złotych czterdzieści groszy);</p> <p>II.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 737 zł (siedemset trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Sygn. akt I C 770/16</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka <span class="anon-block">M. K.</span> złożyła pozew przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w <span class="anon-block">W.</span> o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie z działu IV <span class="anon-block">księgi wieczystej o nr (...)</span> prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Toruniu, dla lokalu mieszkalnego objętego spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, do którego prawa po ½ udziału posiadają <span class="anon-block">M. K.</span> i <span class="anon-block">K. K.</span>, hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie 2.386,93 zł wpisanej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">G.</span> Inspektorat w <span class="anon-block">T.</span>, obecnie działającego jako Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> z tytułu składek na fundusz pracy za okres od stycznia 1999r. do grudnia 1999r. oraz za okres od maja 2000r. do października 2003r. w kwocie 1.533,23 zł plus odsetki za zwłokę w kwocie 845,30 zł plus koszty upomnienia w kwocie 8,40 zł oraz zasądzenie od pozwanego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, iż z <span class="anon-block">K. K.</span> zawarła związek małżeński, umową majątkową małżeńską z 28 listopada 1991r. małżonkowie wyłączyli ustrój ustawowej wspólności majątkowej. Od 18 lipca 2002r. pozostawała z mężem w separacji, wyrokiem z dnia 29 września 2015r. małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód. Decyzja z dnia 17 grudnia 2003r. ZUS ustalił należność <span class="anon-block">K. K.</span> z tytułu składek na Fundusz Pracy, odsetek, kosztów upomnienia, decyzją z dnia 12 lutego 2004r. pozwany stwierdził odpowiedzialność powódki jako żony dłużnika majątkiem wspólnym, decyzją z dnia 17 marca 2004r. uchylił decyzję z dnia 12 lutego 2004r. W dniu 2 marca 2004r. Sąd rejonowy w Toruniu dokonał wpisu hipoteki przymusowej. W chwili dokonywania wpisu nie była ujawniona, ani umowa majątkowa małżeńska, ani fakt orzeczenia separacji. Od 11 marca 2004r. pozwany miał wiedzę o umowie małżeńskiej oraz o orzeczeniu separacji.</p> <p>Pismem z dnia 19 czerwca 2006r. powódka doprecyzowała, że wnosi o wykreślenie hipoteki jedynie z przysługującego jej udziału we współwłasności nieruchomości wynoszącym ½.</p> <p>W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki kosztów procesu.</p> <p>W uzasadnieniu wskazał, że <span class="anon-block">K. K.</span> jest dłużnikiem ZUS z tytułu zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Zakład chroniony jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.</p> <p>Dalej strony wnosiły jak dotychczas.</p> <p>Sąd ustalił, co następuje:</p> <p>15 kwietnia 1990r. <span class="anon-block">M. K.</span> zawarła związek małżeński z <span class="anon-block">K. K.</span>.</p> <p>Bezsporne.</p> <p>Umową majątkową małżeńską z 28 listopada 1991r. małżonkowie wyłączyli ustrój ustawowej wspólności majątkowej.</p> <p>Bezsporne.</p> <p>Wyrokiem z dnia 18 lipca 2002r. Sąd Okręgowy w Toruniu orzekł separację <span class="anon-block">M. K.</span> i <span class="anon-block">K. K.</span>. Wyrok uprawomocnił się z dniem 10 sierpnia 2002r.</p> <p>Bezsporne.</p> <p>Decyzja z dnia 17 grudnia 2003r. ZUS ustalił należność <span class="anon-block">K. K.</span> z tytułu składek na Fundusz Pracy, odsetek, kosztów upomnienia. Decyzją z dnia 12 lutego 2004r. pozwany stwierdził odpowiedzialność powódki jako żony dłużnika majątkiem wspólnym.</p> <p>Decyzją z dnia 17 marca 2004r. uchylił decyzję z dnia 12 lutego 2004r. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z umową majątkową małżeńską nie <span class="anon-block">M. K.</span> nie odpowiada majątkiem wspólnym za nieopłacone należności <span class="anon-block">K. K.</span> wobec ZUS.</p> <p>Bezsporne.</p> <p>W dniu 2 marca 2004r. Sąd Rejonowy w Toruniu dokonał wpisu hipoteki przymusowej na rzecz ZUS na nieruchomości, dla której prowadzona jest <span class="anon-block">księga wieczysta Kw nr (...)</span>.</p> <p>Bezsporne.</p> <p>W chwili dokonywania wpisu w księdze wieczystej nie była ujawniona, ani umowa majątkowa małżeńska, ani fakt orzeczenia separacji.</p> <p>Bezsporne.</p> <p>Pismem z dnia 3 marca 2004r., doręczonym do ZUS w dniu 11 marca 2004r. <span class="anon-block">M. K.</span> poinformowała, że nie odpowiada za długi męża w związku z umową majątkową małżeńską i orzeczoną separacją.</p> <p>Bezsporne.</p> <p>Wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 29 września 2015r. małżeństwo <span class="anon-block">M. K.</span> i <span class="anon-block">K. K.</span> zostało rozwiązane przez rozwód.</p> <p>Bezsporne.</p> <p> <span class="anon-block">K. K.</span> miał prawo do skorzystania z abolicji podatkowej, z przysługującego mu prawa nie skorzystał.</p> <p>Bezsporne.</p> <p>Sąd zważył, co następuje:</p> <p>Stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd ustalił na podstawie okoliczności bezspornych, faktów przyznanych przez strony, dokumentów oraz na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> </p> <p>Sąd w pełni dał wiarę dowodom w postaci dokumentów zgromadzonych w toku procesu, albowiem były kompletne i jasne, wraz z pozostałymi dowodami tworzyły dokładny stan faktyczny sprawy. Ich prawdziwość nie budziła w ocenie Sądu jakichkolwiek wątpliwości. Co więcej wiarygodność przedłożonych dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron.</p> <p>Poza sporem pozostaje fakt podpisania przez powódkę i <span class="anon-block">K. K.</span> majątkowej umowy małżeńskiej, orzeczenie separacji oraz brak ujawnienia umowy majątkowej małżeńskiej w księdze wieczystej przed dokonaniem wpisu hipoteki przymusowej na rzecz pozwanego. Bezspornym było, że dłużnikiem ZUS jest tylko <span class="anon-block">K. K.</span>. <span class="anon-block">M. K.</span> nie jest dłużnikiem ZUS.</p> <p>Poza sporem pozostawała okoliczność, że podstawą wpisu hipoteki przymusowej była wydana przez ZUS decyzja administracyjna.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 26;art. 26 ust. 3)">art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (dalej u.s.u.s.) dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika, z uwzględnieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 26 ust. 3 a;art. 26 ust. 3 b)">ust. 3a i 3b</a>. Podstawą ustanowienia hipoteki przymusowej jest doręczona decyzja o określeniu wysokości należności z tytułu składek, o odpowiedzialności osoby trzeciej lub o odpowiedzialności następcy prawnego.</p> <p>Zgodnie z art. 26 ust 3a pkt. 2 u.s.u.s. przedmiotem hipoteki przymusowej może być nieruchomość stanowiąca przedmiot współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 10;art. 10 ust. 1)">art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księdze wieczystej i hipotece</a> (Dz.U. 2016.790 t.j.- dalej ustawa) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.</p> <p>Zgodnie z art. 5 ustawy w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a> (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).</p> <p>Punktem wyjścia w konstruowaniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych jest możliwość wystąpienia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Może to prowadzić do kolizji między bezpieczeństwem obrotu a interesem osób, których prawa nie są ujawnione w księdze wieczystej lub są ujawnione niezgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z wykładni gramatycznej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 5)">art. 5</a> wynika, że rękojmia zapewnia nabycie własności lub innego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> od osoby nieuprawnionej, która została wpisana do księgi wieczystej zamiast osoby uprawnionej, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 9)">art. 9</a> u.k.w.h. rozszerza jednak działanie rękojmi na rozporządzenie prawami osobistymi i roszczeniami ujawnionymi w księdze wieczystej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 16)">art. 16</a> u.k.w.h. Rękojmia osłania tego, na czyją rzecz osoba uprawniona według księgi dokonuje rozporządzenia wpisanym prawem, chyba że rozporządzenie jest bezpłatne albo wchodzący w czynność prawną z osobą wpisaną działa w złej wierze (por. J. Wasilkowski, Prawo rzeczowe w zarysie, Warszawa 1957, s. 333). Tak więc istotą rękojmi jest wyłączenie zasady nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet. Instytucja rękojmi obejmuje nabycie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> i innych praw osobistych oraz roszczeń ujawnionych w księdze wieczystej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 16)">art. 16</a> u.k.w.h. (por. R. Polak, K. Scheuring, Hipoteka i księgi wieczyste z komentarzem i wzorami pism, Bydgoszcz 1992, s. 8 i n.). Rękojmia nie obejmuje danych wynikających ze zbioru dokumentów (por. orzeczenie SN z dnia 15 listopada 1999 r., II CKN 621/99, niepubl.).</p> <p>Działanie rękojmi jest uzależnione od jednoczesnego spełnienia poniższych pozytywnych przesłanek:</p> <p>1) niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym;</p> <p>2) nabycie własności lub innych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> ujawnionych w księdze w drodze odpłatnej czynności prawnej od osoby uprawnionej według księgi;</p> <p>3) dobra wiara nabywcy.</p> <p>Rękojmia nie ma charakteru absolutnego, chroni jedynie nabycie w drodze czynności prawnej. Nie dotyczy natomiast przesłanek ważności umowy. W art. 5 ustawy chodzi o czynności prawne pod tytułem szczególnym, a więc umowy przenoszące własność nieruchomości, przy czym rękojmia chroni tylko tego nabywcę, którego kontrahentem jest osoba wpisana w księdze wieczystej. Skoro warunkiem rękojmi jest nabycie przez czynność prawną, to nie chroni ona nabycia w wyniku innych zdarzeń, np. w drodze egzekucji (por. wyrok SN z dnia 22 września 1997 r., II CKN 730/97, OSP 1998, nr 7-8, poz. 139 z glosą A. Oleszki), w wyniku spadkobrania oraz na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 47)">art. 47 k.r.o.</a>). Nie chroni też nabycia hipoteki przymusowej, powstaje ona bowiem na podstawie tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym, a nie w wyniku czynności prawnej. Dał temu wyraz SN w uchwale z dnia 30 maja 1994 r., III CZP 72/94 (OSNC 1994, nr 12, poz. 235).</p> <p>Niezgodność zachodzi wówczas, gdy treść wpisu nie odzwierciedla rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, przez który należy rozumieć stan zgodny z prawem materialnym. W ujęciu ogólnym niezgodność ta powstaje bądź skutkiem wadliwości wpisu, bądź w związku ze zmianami w stosunkach prawnorzeczowych, niezależnymi od wpisu w księdze.</p> <p>Przyczyny niezgodności mogą być różnej natury. Warto przypomnieć, że polskie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a> nie przyjęło z prawa niemieckiego zasady wpisu jako w każdym wypadku niezbędnej przesłanki nabycia, zmiany lub utraty <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a>. Wystarczy wskazać, że wpis prawa własności, nieruchomości poza odrębną własnością lokali, ma tylko znaczenie deklaratywne. Nie jest więc konieczną przesłanką skutecznego przeniesienia prawa własności nieruchomości. Mimo to nie można twierdzić, że obrót nieruchomościami odbywa się pozaksięgowo. Niezgodność ta powstaje przede wszystkim na skutek błędnych wpisów albo zmian stanów prawnych niezależnie od ksiąg wieczystych.</p> <p>W przedmiotowej sprawie wpis w hipoteki przymusowej został dokonany na podstawie decyzji administracyjnej, a nie na podstawie odpłatnej czynności prawnej. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych znajduje zastosowanie jedynie w przypadkach, gdy nabycie własności nieruchomości lub innego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> następuje na podstawie czynności prawnej. Tym samym pozwany nie może skutecznie powoływać się rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych.</p> <p>W przedmiotowej sprawie powódka wykazała, że w chwili dokonywania wpisu hipoteki przymusowej na rzecz pozwanego między nią, a dłużnikiem – <span class="anon-block">K. K.</span> nie istniał ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, dla którego prowadzona jest <span class="anon-block">księga wieczysta (...)</span> nie stanowiło współwłasności łącznej dłużnika i <span class="anon-block">M. K.</span>. <span class="anon-block">M. K.</span> i <span class="anon-block">K. K.</span> przysługiwał równy udział (po ½) w spornym spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu.</p> <p>Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt. 1 sentencji.</p> <p>O kosztach orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> Powódka wygrała sprawę. Koszty poniesione przez powódkę to: 120 zł opłaty od pozwu, 17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 600 zł koszty zastępstwa procesowego.</p> </div>