XII Ko 23/24

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt XII Ko 23/24 </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 grudnia 2024 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Warszawie w XII Wydziale Karnym w składzie:</p> <p>Przewodnicząca: SSO Katarzyna Stasiów</p> <p>Protokolant: Monika Raczyńska</p> <p>w obecności prokurator Joanny Augustyniak</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2024 r.</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">W. R.</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> </p> <p>przeciwko Skarbowi Państwa</p> <p>o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną z tytułu skazania <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z dnia 14 grudnia 1946 r. w sprawie R 741/46</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1;art. 8 ust. 13)">art. 8 ust. 1 i 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (Dz. U. z 1991 roku Nr 34, poz. 149 ze zm.)</p> <p>I.  wniosek oddala;</p> <p>II.  zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawców <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> solidarnie kwotę 590,4 złotych (pięciuset dziewięćdziesięciu złotych i czterdziestu groszy) - w tym VAT - tytułem zwrotu poniesionych kosztów ustanowienia pełnomocnika dla dwóch osób;</p> <p>III.  kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa.</p> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="22"/> <col width="22"/> <col width="284"/> <col width="33"/> <col width="131"/> <col width="187"/> </colgroup> <tr> <td colspan="7"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p>Formularz UWO</p> </td> <td colspan="2"> <p>Sygnatura akt</p> </td> <td> <p>XII Ko 50/20</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->WNIOSKODAWCA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <span class="anon-block">W. R.</span> </p> <p> <span class="anon-block">A. S.</span> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>1.</p> </td> <td colspan="4"> <p>Odszkodowanie (kwota główna)</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="3"> <p>po 162 117,74 złotych dla każdego wnioskodawcy</p> </td> <td colspan="2"> <p>tak</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>2.</p> </td> <td colspan="4"> <p>Zadośćuczynienie (kwota główna)</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> <p>po 650 000 złotych dla każdego wnioskodawcy</p> </td> <td colspan="2"> <p>tak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>3.</p> </td> <td colspan="4"> <p>Inne</p> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="82"/> <col width="5"/> <col width="438"/> <col width="98"/> <col width="99"/> </colgroup> <tr> <td colspan="5"> <p> <strong> <!-- -->Ustalenie faktów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p> <strong> <!-- -->Fakty uznane za udowodnione</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Fakt</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Dowód </em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Numer karty </em> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="2"> <p> <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> <span class="anon-block">urodził się w (...)</span> r. W 1941 r. wraz z ojcem został wpisany na trzecią listę folksdojczów. W grudniu 1941 r. został powołany do wojska niemieckiego, gdzie służył 6 miesięcy. 21 czerwca 1946 r. postanowieniem Sądu Grodzkiego <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> został zrehabilitowany z jednoczesnym skazaniem na grzywnę.</p> <p>Rodzina <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> prowadziła młyn. Miała zawartą umowę z szefem zaopatrzenia Narodowych Sił Zbrojnych na dostarczanie raz w miesiącu około 250 kg mąki. <span class="anon-block">R. K.</span> z NSZ namawiał <span class="anon-block">Z. R. (1)</span>, aby przystąpił do tej organizacji. <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> nie chciał przystąpić do NSZ ani przekazywać haraczu.</p> <p>10 lutego 1945 r. <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> odwiedził <span class="anon-block">J. S.</span>. Po usłyszeniu o kłopotach <span class="anon-block">R.</span> zaproponował mu, aby wstąpił do Armii Krajowej, w zamian za co będzie broniony przed namowami i haraczami ze strony przedstawicieli NSZ.</p> <p> <span class="anon-block">S.</span> ystawiał pokwitowania odbiorów mąki przez oddział Armii Krajowej, aby przedstawiciele NSZ nie mieli podstaw żądania dostaw dla siebie.</p> <p> <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> wskazał <span class="anon-block">S.</span> 9 mężczyzn, którzy mogliby utworzyć drużynę AK. <span class="anon-block">S.</span> w czerwcu 1945 r. utworzył taką drużynę, a w lipcu zorganizował jej 15 minutową zbiórkę.</p> <p>Żadnej aktywnej pracy dla Armii Krajowej <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> nie wykonał (k. 28 akt XII Ko 13/20 na górze). <span class="anon-block">J. S.</span> przekazał jego drużynie, że celem istnienia oddziału będą walki z bojówkami Narodowych Sił Zbrojnych (środek k. 28).</p> <p>Podczas procesu karnego <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> wydał wszystkich mężczyzn tworzących w/w drużynę.</p> </td> <td> <p>protokoły przesłuchania <span class="anon-block">Z. R.</span>, akt oskarżenia</p> </td> <td> <p>k. 8, 9, 10, z akt XII Ko 13/20 – k. 25-31,60-61</p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="2"> <p>Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z dnia 14 grudnia 1946 r. w sprawie o sygn. akt R741/46 <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> został uznany za winnego tego, że 10 lutego 1945 r. wstąpił do nielegalnej organizacji mającej na celu obalenie obecnego ustroju Państwa Polskiego i był członkiem organizacji AK do czasu zatrzymania go tj. do dnia 28 stycznia 1946 r.; kontaktował się z dowódcą plutonu organizacji AK <span class="anon-block">J. S.</span> <span class="anon-block">pseudonim (...)</span> w celu otrzymywania instrukcji co do organizacji oraz broszurek; w czerwcu 1945 r. otrzymał broszurkę pt. „Biuletyn informacyjny” oraz „Ogniwo” o treści skierowanej przeciwko demokratycznemu ustrojowi Państwa Polskiego oraz sprzymierzonemu z Państwem Polskim ZSSR i w połowie czerwca 1945 r. zwerbował 9 członków do organizacji z mieszkańców wsi <span class="anon-block">P.</span>powiat <span class="anon-block">O.</span>, został dowódcą drużyny i instruktorem i funkcję tę pełnił do dnia zatrzymania; w końcu czerwca 1945 r. na zbiórce swojej drużyny czytał tajne broszurki otrzymane od <span class="anon-block">Z.</span>, których treść skierowana była przeciwko demokratycznemu ustrojowi Państwa Polskiego oraz sprzymierzonemu ZSSR; w połowie lipca 1945 r. otrzymał od <span class="anon-block">Z.</span> po raz drugi broszurki o treści podobnej jak poprzednio, zaznajomił członków swej drużyny z broszurkami oraz upominał, by członkowie zastosowali się do podanych instrukcji; po raz trzeci otrzymał oskarżony broszurki od <span class="anon-block">Z.</span> w końcu lipca 1945 r. i na zbiórce swej drużyny czytał otrzymane broszurki oraz wykładał naukę o broni, posługując się karabinem, który otrzymał od <span class="anon-block">Z.</span>; w styczniu 1946 r. nawiązał kontakt z członkiem NSZ <span class="anon-block">W. Ś.</span> <span class="anon-block">ps. (...)</span>, wyremontował dla niego motor i przewiózł go z <span class="anon-block">T.</span> powiat <span class="anon-block">O.</span> do <span class="anon-block">K.</span> powiat <span class="anon-block">Ł.</span>, gdzie został zatrzymany, tj. popełnienia przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19440060027" title="Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 września 1944 r. - Kodeks Karny Wojska Polskiego - Dz. U. z 1944 r. Nr 6, poz. 27 (art. 86;art. 86 § 2;art. 102;art. 102 § 2)">art. 86 § 2 i art. 102 § 2 Kodeksu Karnego Wojska Polskiego</a> i za to został skazany na karę łączną 8 lat pozbawienia wolności. Wyrok został utrzymany w mocy postanowieniem Najwyższego Sądu Wojskowego z 22 stycznia 1947 r. 16 marca 1949 roku.</p> </td> <td> <p>kopie wyroków</p> </td> <td> <p>k. 16-18</p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="2"> <p> <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> odbywał karę w okresie od 28 stycznia 1946 r. do 28 sierpnia 1949 r.</p> </td> <td> <p>powyższe wyroki oraz zawiado-mienie o zwolnie-niu</p> </td> <td> <p>k. 19</p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="2"> <p> <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> zmarł 14 maja 1971 roku. Obecnie żyje dwójka jego dzieci – wnioskodawcy <span class="anon-block">A. S.</span> i <span class="anon-block">W. R.</span>.</p> </td> <td> <p>akty stanu cywilnego</p> </td> <td> <p>k. 26-29</p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="2"> <p>Postanowieniem z 3 lipca 2020 r. tutejszy sąd stwierdził nieważność wyroku skazującego <span class="anon-block">Z. R. (1)</span>.</p> </td> <td> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> </div> </td> <td> <p>k. 80-83 akt XII Ko 13/20</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p> <strong> <!-- -->Fakty uznane za nieudowodnione</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Fakt</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Dowód </em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Numer karty </em> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="22"/> <col width="33"/> <col width="21"/> <col width="121"/> <col width="131"/> <col width="88"/> <col width="263"/> </colgroup> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->ocena DOWODów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->Dowody będące podstawą ustalenia faktów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania dowodu</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td colspan="2"> <p>dokumenty, które stały się ujawnione bez odczytywania</p> </td> <td colspan="3"> <p>Sąd nie neguje prawdziwości dokumentów. Są to dokumenty oficjalne, urzędowe, niekwestionowane przez żadną ze stron.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td colspan="2"> <p>zeznania <span class="anon-block">W. R.</span> </p> </td> <td colspan="3"> <p>Sąd uznał za wiarygodne w przeważającej mierze zeznania <span class="anon-block">W. R.</span>. Okoliczności budzące wątpliwości sądu okazały się nieistotne wobec niezasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia i braku konieczności rozważania faktów mających wpływ na wysokość zasądzonych kwot.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów<br/>(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->PODSTAWA PRAWNA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Odszkodowanie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> </td> <td colspan="5"> <p>Kwota główna</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="3"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Zadośćuczynienie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> </td> <td colspan="5"> <p>Kwota główna</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="3"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">Art. 8 ust. 1. ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> stanowi, że osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci, rodziców.</p> <p>Sąd rozpoznający wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie ustalił, że działalność <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> - zgodnie z treścią ust. 5. art. 8. - stanowiła zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</p> <p>Ojciec wnioskodawców co prawda wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z dnia 14 grudnia 1946 r. w sprawie o sygn. akt R741/46 został skazany i odbył karę pozbawienia wolności – łącznie 3 lat i 7 miesięcy pozbawienia wolności, jednakże faktycznie nie prowadził żadnej działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</p> <p>W czasie wojny <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> został wpisany na trzecią listę folksdojczów, co skutkowało m.in. 6 miesięczną służbę w armii niemieckiej. Pod koniec wojny i po jej zakończeniu nie był on zainteresowany ani uczestnictwem w Narodowych Siłach Zbrojnych, ani w Armii Krajowej. Decyzja o współpracy z Armią Krajową wynikała wyłącznie z chęci uzyskania obrony przed przedstawicielami NSZ żądającymi dostaw mąki z młyna prowadzonego przez rodzinę <span class="anon-block">R.</span>. Fakt ten wynika z wyjaśnień <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> składanych w toku procesu karnego.</p> <p>Sąd ma świadomość, że oskarżony w stalinowskim procesie karnym miał interes umniejszania swojej winy i niewyjawiania wszystkich okoliczności swojej nielegalnej działalności, jednakże w wypadku <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> nie miało to miejsca. Jego wyjaśnienia są konsekwentne, spontaniczne, a przede wszystkim korespondują z dowodem w postaci znalezionych w toku procesu pokwitowań odbiorów mąki dla oddziału AK mających usprawiedliwić niewydawanie mąki dla NSZ (str. 61 akt IPN – płyta na k. 24).</p> <p>Celem utworzenia drużyny przez <span class="anon-block">J. S.</span> miała być bratobójcza walka z członkami Narodowych Sił Zbrojnych, a nie działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</p> <p>Zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego polegała po pierwsze na braku zainteresowania <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> niepodległością Polski, po drugie – na jego wpisaniu na Niemiecką Listę Narodową i służbę w wojsku niemieckim, po trzeci zaś – na wydaniu wszystkich członków drużyny zorganizowanej przez <span class="anon-block">J. S.</span> podczas składania wyjaśnień.</p> <p>Powyższe spowodowało ustalenie, że rodzinie <span class="anon-block">Z. R. (1)</span> nie przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania i wykonania orzeczeń.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Inne</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> </td> <td colspan="2"> </td> <td colspan="5"> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Odszkodowanie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="6"> <p>Kwota główna</p> </td> <td> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Zadośćuczynienie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> </td> <td colspan="6"> <p>Kwota główna</p> </td> <td> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="4"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="2"> </td> <td colspan="4"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Inne</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> <td colspan="6"> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p> <em> <!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td colspan="4"> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> </td> <td colspan="4"> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="120"/> <col width="602"/> </colgroup> <tr> <td colspan="2"> <p> <strong> <!-- -->KOszty procesu</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>II. i III.</p> </td> <td> <p>Koszty sądowe na podstawie art. 13 ustawy lutowej obciążają Skarb Państwa.</p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->PODPIS</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> </tr> </table> </div>