I C 471/15
Суды общей юрисдикции2015-12-30
Номер дела
I C 471/15
Дата решения
2015-12-30
Тип
REASONS
Текст решения
<p>Sygn.akt I C 471/15</p>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Powódka <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">W.</span> wniosła o zasądzenie od pozwanego <span class="anon-block">A. R.</span> na rzecz powoda kwoty 214.567,44 zł z odsetkami ustawowymi :</p>
<p>- od kwoty 143.694,00 zł (sto czterdzieści trzy tysiące sześćset dziewięćdziesiąt cztery złote) od dnia 24.09.2014 roku do dnia zapłaty,</p>
<p>- od kwoty 69.370,00 zł (sześćdziesiąt dziewięć tysięcy trzysta siedemdziesiąt złotych) od dnia 08.10.2014 roku do dnia zapłaty,</p>
<p>- od kwoty 1.503,44 zł (jeden tysiąc pięćset trzy złote 33/100) od dnia 22.12.2014 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu .</p>
<p>W uzasadnieniu powód podał, że zawarł z <span class="anon-block"> firmą (...) spółką z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span> umowę faktoringu. Zgodnie z umową spółka ta zobowiązała się do cesji na rzecz powoda przysługujących jej wierzytelności od swoich klientów, w tym wobec pozwanego.</p>
<p>W dniu 2 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym i nakazał pozwanemu <span class="anon-block">A. R.</span>, aby zapłacił powodowi <span class="anon-block"> (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 214.567,44 zł (dwieście czternaście tysięcy pięćset sześćdziesiąt siedem złotych 44/100) z odsetkami ustawowymi :</p>
<p>- od kwoty 143.694,00 zł (sto czterdzieści trzy tysiące sześćset dziewięćdziesiąt cztery złote) od dnia 24.09.2014 roku do dnia zapłaty,</p>
<p>- od kwoty 69.370,00 zł (sześćdziesiąt dziewięć tysięcy trzysta siedemdziesiąt złotych) od dnia 08.10.2014 roku do dnia zapłaty,</p>
<p>- od kwoty 1.503,44 zł (jeden tysiąc pięćset trzy złote 33/100) od dnia 22.12.2014 roku do dnia zapłaty,</p>
<p>wraz z kwotą 9.900 zł (dziewięć tysięcy dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu albo wniósł w tymże terminie zarzuty<strong>
<!-- -->.</strong>
</p>
<p>Pozwany w dniu 04.03.2015 roku (k.68-69) wniósł zarzuty od w/w nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym podnosząc brak legitymacji czynnej powoda do dochodzenia należności objętych pozwem. Wskazał, że nie został wymieniony w załączniku nr 3 do umowy jako dłużnik, do umowy nie dołączono umowy o przelew wierzytelności.</p>
<p>Pozwany nie kwestionował wysokości długu wobec <span class="anon-block"> (...) spółką z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span>. Oświadczył, że pozostaje „w pełnej gotowości do ugodowego zakończenia niniejszego sporu, także poprzez zapłatę całości należności dochodzonej pozwem, wraz z odsetkami i kosztami postępowania – po wykazaniu dokumentem, iż należność dochodzona pozwem nie przysługuje <span class="anon-block"> (...) spółce z o.o.</span> lub innej osobie trzeciej.”</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong>
</p>
<p>W dniu 29 listopada 201l roku powódka <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">W.</span> Oddział <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> jako faktor zawarła z <span class="anon-block"> (...) spółką z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span> jako faktorantem umowę, przedmiotem której było przenoszenie przez faktoranta na faktora wierzytelności przysługujących faktorantowi wobec jego kontrahentów, zwanych dalej „Dłużnikami” (cesja wierzytelności) oraz zapłata przez faktora faktorantowi należnych mu z tego tytułu kwot wraz ze świadczeniem przez faktora usług dodatkowych określonych w umowie. Integralną częścią tej umowy były „ Ogólne Warunki Faktoringu [załącznik nr 1] , <span class="anon-block"> (...)</span> [załącznik nr 2] i ,,Wykaz Dłużników ” [załącznik nr 3].</p>
<p>Na warunkach określonych w ogólnych warunkach faktoringu faktorant przeniósł na faktora wszystkie swoje wierzytelności z tytułu sprzedaży i dostawy towarów lub świadczenia usług, które powstaną po zawarciu umowy względem jego dłużników. Przenoszenie wskazanych wierzytelności miało następować stosownie do postanowień umowy, w szczególności zgodnie z ogólnymi warunkami faktoringu niezależnie od tego, czy faktor ponosi odpowiedzialność za wypłacalność dłużników w związku z warunkami umowy ustalonymi przez strony.</p>
<p>W odniesieniu do powyższych wierzytelności faktor zobowiązał się do prowadzenia konta rozliczeń z dłużnikami, jak również prowadzić inkasa należności na drodze sądowej i pozasądowej.</p>
<p>Za przeniesienie każdej ze wskazanych wierzytelności faktor miał zapłacić faktorantowi cenę nabycia, która miała stanowić równowartość kwoty faktycznie istniejącej wierzytelności faktoranta wobec dłużnika.</p>
<p>Umowa została zawarta na okres od 29 listopada 201l roku do 28 listopada 2012r. Jeśli umowa nie została wypowiedziana na co najmniej 3 miesiące przez upływem tego terminu ulegała przedłużeniu każdorazowo o jeden kolejny rok bez składania przez którąkolwiek ze stron jakichkolwiek oświadczeń.</p>
<p>Zgodnie z punktem III. 3 Szczególnych Warunków Faktoringu powód ze <span class="anon-block"> spółką (...)</span> spółka z. o.o. w <span class="anon-block">Z.</span> ustalili, że przekazywanie decyzji o przyznaniu limitu finansowania może być dokonane w formie elektronicznej.</p>
<p>Załącznik nr 3 do umowy z dnia 29 listopada 201l roku zawierał wykaz dłużników w osobach:</p>
<p>
<span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">K. Z.</span>,</p>
<p>
<span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">G.</span> , <span class="anon-block"> (...)</span>. <span class="anon-block">C.</span>, T. <span class="anon-block"> (...) spółka jawna</span> w <span class="anon-block">C.</span>,</p>
<p>
<span class="anon-block"> Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna (...)</span> ,</p>
<p>
<span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">T.</span> ,</p>
<p>
<span class="anon-block"> Gospodarstwo Rolne (...)</span> ,</p>
<p>
<span class="anon-block"> Gospodarstwo Rolne (...)</span> ,</p>
<p>
<span class="anon-block"> Gospodarstwo Rolne (...)</span> ,</p>
<p>
<span class="anon-block"> Gospodarstwo Rolne (...)</span> ,</p>
<p>
<span class="anon-block"> Gospodarstwo Rolne (...)</span>,</p>
<p>
<span class="anon-block"> Gospodarstwo Rolne (...)</span> ,</p>
<p>
<span class="anon-block"> Gospodarstwo Rolne (...)</span> .</p>
<p>(dowód : umowa faktoringu - k. 29-43,wykaz dłużników -k. 44)</p>
<p>Punkt 1.2 Ogólnych Warunków Faktoringu stanowi, że przeniesienie wierzytelności na <span class="anon-block">F.</span> następuje z chwilą powstania tej wierzytelności. <span class="anon-block">F.</span> zobowiązuje się do każdorazowego doręczenia <span class="anon-block"> (...)</span> niezwłocznie po jej wystawieniu lub jedynie danych w formie ustalonej przez strony.</p>
<p>Punkt 1.3 Ogólnych Warunków Faktoringu stanowi, że <span class="anon-block">F.</span> powiadamia swoich dłużników o fakcie nawiązania współpracy z <span class="anon-block"> (...)</span>. Dłużnicy wymienieni w wykazie dłużników powiadamiani są o tej współpracy oraz o przeniesieniu wierzytelności niezwłocznie po zawarciu umowy, najpóźniej w terminie 3 dni od dnia jej zawarcia, a tzw. przyszli Dłużnicy tj. podmioty, które zostaną objęte procedurą faktoringową najpóźniej przy złożeniu <span class="anon-block">F.</span> pierwszego zlecenia stanowiącego podstawę powstania wierzytelności <span class="anon-block">F.</span> wobec takiego kontrahenta.</p>
<p>Punkt 1.5 Ogólnych Warunków Faktoringu stanowi o obowiązkowej adnotacji na fakturze o obecnym wierzycielu.</p>
<p>Punkt 4.4 Ogólnych Warunków Faktoringu stanowi, że decyzja powoda o przyznaniu limitu finansowania lub limitu delkredere jest równoznaczna z włączeniem danego dłużnika do umowy.</p>
<p>(dowód: Ogólne Warunki Faktoringu k.33-39)</p>
<p>Pismem z dnia 15 lutego 2013 roku <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span> poinformowała pozwanego, że wszystkie zafakturowane od dnia 1 grudnia 2011 roku wierzytelności scedowała na <span class="anon-block">(...)</span> i wskazała o dokonywanie wpłat na podany w piśmie rachunek bankowy. Na piśmie tym figuruje nazwisko pozwanego jako odbiorcy tego pisma oraz podpis pozwanego <span class="anon-block">A. R.</span> jako akceptującego.</p>
<p>(dowód: pismo k. 46)</p>
<p>W odniesieniu do pozwanego <span class="anon-block">A. R.</span> powód wydał decyzję o przyznaniu limitu kredytowego w dniu 15 lutego 2013 roku.</p>
<p>(dowód: pismo przesłane drogą elektroniczną k. 45)</p>
<p>W dniu 29.04.2014 roku <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span> sprzedała pozwanemu <span class="anon-block">A. R.</span> 250 sztuk warchlaków i wystawiła <span class="anon-block">fakturę VAT nr (...)</span> na kwotę 89.370zł brutto z terminem płatności do dnia 26.08.2014r. Pozwany w dniu 29.04.2014 roku odebrał warchlaki i pokwitował odbiór warchlaków.</p>
<p>(dowód : faktura k. 47, protokół dostawy k. 48)</p>
<p>W dniu 27.05.2014 roku <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span> sprzedała pozwanemu <span class="anon-block">A. R.</span> 450 sztuk warchlaków i wystawiła <span class="anon-block">fakturę VAT nr (...)</span> na kwotę 143.694,00zł z terminem płatności do dnia 23.09.2014r. Pozwany w dniu 27.05.2014 roku odebrał warchlaki i pokwitował odbiór warchlaków.</p>
<p>(dowód : faktura k. 49, protokół dostawy k. 50)</p>
<p>W powyższych fakturach podpisanych przez pozwanego zaznaczono po raz kolejny, że wierzytelności z tych faktur zostały scedowane w ramach umowy faktoringu na powoda i płatności ze skutkiem zwalniającym ze zobowiązania możliwe są wyłącznie na rzecz obecnego wierzyciela <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">W.</span>.</p>
<p>(dowód : faktura k. 47, k.49)</p>
<p>W dniu 7 października 2014 roku pozwany dokonał częściowej zapłaty w kwocie 20.000zł na rachunek powoda.</p>
<p>(dowód: wydruk z rachunku bankowego k. 51, historia rachunku powoda k. 87)</p>
<p>Pozwany nie uregulował należności z w/w faktur w zakreślonym terminie wobec czego <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span> wystosował wobec pozwanego ostateczne wezwania do zapłaty z dnia 02.10.2014 roku oraz 21.10.2014 roku i wezwał pozwanego do dobrowolnej zapłaty zaległości.</p>
<p>(dowód: ostateczne wezwania do zapłaty k. 53-56, potwierdzenie wysłania listem poleconym k. 83)</p>
<p>Powód wobec braku zapłaty przez pozwanego w/w należności zlecił windykację w/w należności od pozwanego.</p>
<p>(dowód: pismo k. 57, k.58, ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty k. 59, k. 61)</p>
<p>Równowartość kwoty 40 euro należna powodowi na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U z 2013 roku Nr 403) z tytułu rekompensaty za koszty odzyskiwania należności wynosi 166,56zł wg kursu euro z dnia 31 lipca 2014 roku, tj. według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca , w którym świadczenie stało się wymagalne.</p>
<p>(dowód: tabela kursów walut k. 62, k. 63)</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong>
</p>
<p>Przez umowę faktoringu faktorant zobowiązuje się do stałego przenoszenia na faktora nie wymagalnych wierzytelności wynikających z umów sprzedaży lub dostawy dóbr lub świadczenia usług z odroczonym terminem płatności, zawartych w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa w ramach obrotu profesjonalnego, a faktor zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do zapłaty ceny i nabywania takich wierzytelności z przejęciem ryzyka niewypłacalności dłużnika lub za zapłatą całości lub części ceny przed terminem wymagalności nabytych wierzytelności oraz przyjmuje na siebie wykonywanie czynności związanych z obsługą nabytych wierzytelności.</p>
<p>Faktoring polega na wykupieniu przez bank lub wyspecjalizowanego w tej kwestii przedsiębiorcę od faktoranta jego przyszłych wierzytelności, jakie powstaną z tytułu sprzedaży lub świadczenia usług podmiotowi trzeciemu.</p>
<p>W stosunku faktoringu dłużnikiem jest podmiot, który zawiera z faktorantem umowy sprzedaży, dostawy lub o świadczenie usług z odroczonym terminem płatności, w wyniku czego pozostaje dłużny pewną sumę pieniędzy. Strony te pozostają co do zasady w stałych stosunkach gospodarczych, powodujących powtarzające się powstawanie takich wierzytelności.</p>
<p>
<span class="anon-block"> (...)</span> kupuje na ogół krótkoterminowe należności pieniężne, które mają zostać zrealizowane przez dłużnika w przyszłości w terminie ich wymagalności. W chwili nabycia są one zatem jeszcze niewymagalne. <span class="anon-block"> (...)</span> nie nabywa w ramach faktoringu wierzytelności wymagalnych, których termin płatności już minął, a jeśli tak czyni, to będzie to jednak usługa świadczona w ramach czynności dodatkowych, a nie w zakresie faktoringu.</p>
<p>Umowa faktoringu jest kwalifikowana jako umowa nieunormowana w przepisach powszechnie obowiązujących, a zatem ma charakter umowy nienazwanej, szczególnego rodzaju umowy sprzedaży wierzytelności.</p>
<p>Zgodnie z ugruntowanym poglądem w orzecznictwie, pomimo braku przepisów szczególnych, dopuszczalny jest przelew wierzytelności przyszłej, tym niemniej pełny skutek przelew ten wywiera dopiero z chwilą powstania wierzytelności.</p>
<p>W niniejszej sprawie powódka jako podstawę dochodzonego roszczenia wskazała umowę faktoringu zawartą w dniu 29 listopada 2011 roku z <span class="anon-block"> (...) spółką z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span> [ k. 29-45].</p>
<p>Z par. 1 pkt. 1 tej umowy wnika, że <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span> przenosi na <span class="anon-block">(...)</span>spółkę z. o.o. w <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block"> Oddział (...)</span> Polska w <span class="anon-block">P.</span> wierzytelności przysługujące faktorantowi wobec jego kontrahentów, zwanych dalej „Dłużnikami”.</p>
<p>Integralną częścią tej umowy są „ Ogólne Warunki Faktoringu [załącznik nr 1] , <span class="anon-block"> (...)</span> [załącznik nr 2] i ,,Wykaz Dłużników ” [załącznik nr 3].</p>
<p>Dłużnicy istniejący w chwili zawarcia umowy zostali wymienieni w „Wykazie dłużników” stanowiącym załącznik nr 3, a będącym integralną częścią tej umowy, natomiast z punkt 4.4 Ogólnych Warunków Faktoringu wynika, że w przypadku kolejnych, nowych dłużników decyzja powoda o przyznaniu limitu finansowania lub limitu delkredere jest równoznaczna z włączeniem danego dłużnika do umowy. Z powyższego wynika, że dla objęcia zobowiązań pozwanego umową fakrotingu nie była konieczna zmiana załącznika nr 3 do umowy zawierającego wykaz dłużników.</p>
<p>Zgodnie z punktem III. 3 Szczególnych Warunków Faktoringu powód ze <span class="anon-block"> spółką (...)</span> spółka z. o.o. w <span class="anon-block">Z.</span> ustalili, że przekazywanie decyzji o przyznaniu limitu finansowania może być dokonane w formie elektronicznej.</p>
<p>Pozwany <span class="anon-block">A. R.</span> nie był wymieniony w Załączniku nr 3 do umowy faktoringu jako dłużnik <span class="anon-block"> (...) spółki z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span>. Sporną umową faktoringu został objęty dopiero w dniu w dniu 15 lutego 2013 roku, kiedy to w odniesieniu do pozwanego <span class="anon-block">A. R.</span> powód wydał decyzję o przyznaniu limitu kredytowego. Decyzja taka została przesłana drogą elektroniczną - k. 45, zgodnie z postanowieniami umowy. Zachowana została więc przewidziana umową faktoringu procedura niezbędna do włączenia pozwanego w poczet dłużników objętych postanowieniami umowy, co skutkowało przelewem wierzytelności względem pozwanego z <span class="anon-block"> (...) spółki z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span> na rzecz powoda.</p>
<p>Załączone do akt dokumenty w postaci podpisanego przez pozwanego zawiadomienia pozwanego o objęciu go umową faktoringu (k.46), podpisanych przez pozwanego faktur (k.47, k.49), wezwania do zapłaty potwierdzają fakt przelewu zobowiązań pozwanego na rzecz powoda. Z powyższych dokumentów wynika, że przez cały czas współpracy przez pozwanego z <span class="anon-block"> (...) spółki z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span>, z uwagi na zawartą umowę faktoringu, jako wierzyciel występował powód.</p>
<p>W fakturach podpisanych przez pozwanego zaznaczono po raz kolejny, że wierzytelności z tych faktur zostały scedowane w ramach umowy faktoringu na powoda i płatności ze skutkiem zwalniającym ze zobowiązania możliwe są wyłącznie na rzecz obecnego wierzyciela <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">W.</span>.</p>
<p>Podkreślić należy, iż w dniu 7 października 2014 roku pozwany dokonał częściowej zapłaty w <strong>
<!-- -->kwocie 20.000zł na rachunek powoda</strong> i wówczas nie kwestionował legitymacji powoda.</p>
<p>Przedstawione rozważania wskazują zatem jednoznacznie, że powód ma, wbrew zarzutom pozwanego, legitymację czynną do dochodzenia roszczenia przeciwko pozwanemu <span class="anon-block">A. R.</span>.</p>
<p>Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podzielił pogląd Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wyrażony w wyroku z dnia 21 maja 2015 roku w sprawie sygn.akt V ACa 66/15, którym to wyrokiem zmienił wyrok Sądu Okręgowego we Włocławku z dnia 4 listopada 2014 roku w sprawie sygn..akt I C 272/14 oddalający powództwo <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">W.</span> ze względu na brak legitymacji powoda i zasądził od pozwanego żądaną pozwem kwotę.</p>
<p>Pozwany nie kwestionował wysokości długu wobec <span class="anon-block"> (...) spółką z o.o.</span> w <span class="anon-block">Z.</span>. Oświadczył w zarzutach do nakazu zapłaty, że pozostaje „w pełnej gotowości do ugodowego zakończenia niniejszego sporu, także poprzez zapłatę całości należności dochodzonej pozwem, wraz z odsetkami i kosztami postępowania – po wykazaniu dokumentem, iż należność dochodzona pozwem nie przysługuje <span class="anon-block"> (...) spółce z o.o.</span> lub innej osobie trzeciej.”</p>
<p>Równowartość kwoty 40 euro należna powodowi na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U z 2013 roku Nr 403) z tytułu rekompensaty za koszty odzyskiwania należności wynosi 166,56zł wg kursu euro z dnia 31 lipca 2014 roku, tj. według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca , w którym świadczenie stało się wymagalne.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania Sąd na podstawie umowy faktoringu z dnia 29 listopada 2011 roku w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 496)">art. 496 kpc</a> orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.</p>
<p>O kosztach Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 2)">art. 98 § 1 i 2 kpc</a>, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Pozwany przegrał proces w związku z czym Sąd obciążył pozwanego obowiązkiem zwrotu wszystkich kosztów, poniesionych przez powoda i zasądził na rzecz pozwanego koszty na którą składają się: wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 7.200 złotych wyliczone w oparciu o przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 2;art. 98 § 2 ust. 1)">§ 2 ustęp 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 6;§ 6 pkt. 7)">§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> ( Dz U z 2002 , nr 163 , poz. 1349 z późniejszymi zmianami), opłaty od pełnomocnictwa 17 złotych, opłaty od pozwu – 2.683złote, koszty dojazdu do Sądu – 1.044,82 złote.</p>
</div>