VI GC 128/14

Суды общей юрисдикции2014-12-22

Номер дела

VI GC 128/14

Дата решения

2014-12-22

Тип

SENTENCE

Судьи

Barbara Frankowska (PRESIDING_JUDGE)

Текст решения

Sygn. akt VI GC 128/14 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 22 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział VI Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSO Barbara Frankowska Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Zawiło po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z powództwa:   (...) Sp. z o.o. w T. przeciwko:   (...) Sp. z o.o. w G. o  zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda (...) Sp. z o.o. w T. na rzecz pozwanego (...) Sp. z o.o. w G. kwotę 10.029 zł (dziesięć tysięcy dwadzieścia dziewięć złotych) tytułem kosztów procesu. Sygn. akt VI GC 128/14 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> wyroku z dnia 22 grudnia 2014r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt I ACa 618/13 (k. 216-222) uchylił wyrok tut. Sądu Okręgowego z dnia 24 września 2013 r. sygn. akt VI GC 99/ 13 uwzględniający powództwo (...) Sp. z o.o. w T. przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno – Usługowo – Handlowemu (...) Sp. z o. o. w D. (obecnie, po zmianie nazwy i siedziby, (...) Sp. z o. o. w G.) o zapłatę kwoty 92 228,25 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu i kosztami procesu z tytułem zapłaty należności za sprzedany olej rzepakowy (kwota 53 015,75 zł) oraz skapitalizowanych odsetek za nieterminowe płatności (kwota 39 212,50 zł). Sąd Apelacyjny uchylając wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przyjął, że trafny jest zarzut pozwanego dot. uregulowania w całości należności z tytułu faktury nr (...) w wysokości 16 911,60 zł oraz nieprawidłowego zarachowania przez powoda poczynionej wpłaty na poczet innej należności, co jest równoznaczne z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 451;art. 451 § 1)">art. 451 § 1 k.c.</a> Ponadto Sąd Apelacyjny zajął stanowisko, że w toku procesu, to jest na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r., doszło do złożenia przez pozwanego skutecznego oświadczenia o potrąceniu wierzytelności wzajemnej z tytułu naliczenia powodowi kary umownej w związku z niewykonaniem umowy z dnia 27.03.2012r. W związku z tym Sąd Apelacyjny wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w ponownym badaniu w sprawy poprzez przesłuchanie zawnioskowanych przez pozwanego świadków i dopiero wówczas dokonanie oceny czy pozwanemu przysługuje wierzytelność, którą zgłosił do potrącenia w niniejszym postępowaniu. Powód w toku postępowania przed Sądem Okręgowym, zajmując stanowisko w sprawie w piśmie datowanym na 22 kwietnia 2014 r. (k.238), ograniczył żądanie pozwu do kwoty 91 803,34 zł wraz ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; cofnął pozew co do kwoty 424,91 zł ze zrzeczeniem się roszczenia, jako kwoty dotyczącej skapitalizowanych odsetek. Odnośnie kwoty 91 803,34 zł wyjaśnił, że składają się na nią następujące kwoty: - 53 015,75 zł tytułem niezapłaconych należności z faktur numer (...) (dnia 36 104,15 zł) i fv001546 (16 911,60 zł); - 4 928,28 zł jako łączna kwota skapitalizowanych odsetek naliczonych od w/w faktur od dnia następnego po dniu wymagalności (13.03.2012 r.) do dnia poprzedzającego wniesienie powództwa (28.11.2012 r.); - 33 859,31 zł z tytułu zaległych odsetek od należności uiszczonych z opóźnieniem z 11 faktur wymienionych w tym piśmie oraz części faktur (...). Pozwany natomiast, w piśmie datowanym na 16 października 2014r. (k. 286) podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, zarzucając całkowitą zapłatę faktury (...), kwestionując wyliczenie odsetek przez powoda w związku całkowitą zapłatą faktury VAT nr (...) oraz zarzucając wygaśnięcie zobowiązania w pozostałym zakresie w związku z potrąceniem wzajemnej wierzytelności. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Początkowo, w okresie od 6.02.2012r. do 9.03.2012r., strony zawarły umowy sprzedaży oleju rzepakowego na podstawie faktur wymienionych w pozwie. Strony nie zawarły umowy pisemnej. Powód na zamówienie pozwanego dostarczał olej rzepakowy, który pozwany przyjmował. Cena sprzedaży oleju wahała się od 4.10 zł do 4.25 zł netto za 1 kg (4 100 do 4 250 zł za tonę). Powód wystawił z tego tytułu faktury VAT szczegółowo wymienione w pozwie i do niego dołączone (k. 29-40), na łączną kwotę 1 307 720,38 zł, które pozwany zapłacił tylko częściowo. Sporna faktura VAT nr (...) (k. 29), na kwotę 106 911,60 zł, została przez pozwanego zapłacona w całości w dniach: 19.09.2012r. - 23 495,10 zł; 28.09.2012r. – 50 000 zł; 11.10.2012 r. - 33 416,50 zł (wyciąg bankowy k. 73-75), co jednoznacznie przyznał powód w treści uzasadnienia pozwu (k. 7). Należność z faktury VAT nr (...) (k. 30), wynosząca 99 599,25 zł, została zapłacona częściowo, w dniach: 11.10.2012r. – 6 583,50 zł, 30.10.2012r. – 40 000 zł (wyciąg bankowy k. 75-76). Do zapłaty pozostała kwota 53 015,75 zł. Pozostałe faktury nr (...) (k. 31-40) zostały zapłacone w kwotach i datach wskazanych przez powoda w pozwie (k. 6-7, potwierdzenia wpłat k. 49-76), czego pozwany nie kwestionował. Dostarczony przez powoda towar był złej jakości, o czym mówił Z. P. – przedstawiciel pozwanego w rozmowach z Z. M. – przedstawicielem powoda. Przedstawiciel pozwanego mówił także o zbyt wysokiej cenie towaru (zeznania przesłuchanego za powoda Z. M. k. 304/b oraz świadków Z. P. k. k. 270 i 272 i. J. K. k. 273). W dniu 27.03.2012r. strony procesu zawarły pisemną umowę sprzedaży oleju rzepakowego (k. 109-111), w ilości 12 000 ton, w cenie po 4 050 zł za tonę i jakości szczegółowo opisanej w § 2 umowy. W § 4 umowy strony ustaliły termin dostawy pierwszych 150 ton surowca do końca kwietnia 2012r., a resztę do 31.12.2012 r. wg harmonogramu ustalonego w kwietniu 2012r. Miejsce i warunki dostawy miały być uzgodnione telefonicznie, na podane w umowie adresy w miejscowościach L. i W. (§ 5). W § 8 strony uzgodniły karę umowną w wysokości 5 % całkowitej wartości kontraktu, którą powód, jako dostawca miał zapłacić pozwanemu, jako kupującemu w przypadku niedostarczenia uzgodnionej w § 3 ilości towaru, w terminie jak w § 4 umowy. Natomiast w § 10 strony uzgodniły między innymi, że zmiana umowy wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Poza sporem w sprawie było, że powód nie dostarczył oleju rzepakowego na podstawie umowy z dnia 27.03.2012r. Żadna ze stron nie dostarczyła, ani nie domagała się dostarczenia harmonogramu dostaw, o którym mowa w § 4 umowy. Powód nie wypowiedział umowy pisemnej, nie rozwiązał jej ani nie odstąpił od niej, mimo niewywiązania się przez pozwanego z obowiązku pełnej spłaty zadłużenia z tytułu wcześniejszych dostaw (zeznania przedstawiciela powoda Z. M. k. 305). Pozwany pismem z dnia 11.04.2012r. (k. 41-42) uznał zaległości w płatności faktur szczegółowo wymienionych w tym piśmie (dot. dostaw wymienionych na wstępie) w kwocie 788 015,75 zł i zobowiązał się dokonać spłaty zadłużenia w trzech ratach ściśle określonych co do terminu i wysokości kwot. Ostatnia rata miała być zapłacona do 27.04.2012r., którego to terminu pozwany nie dochował. Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy dał wiarę w/w dowodom z dokumentów, jako niebudzącym wątpliwości co do ich prawdziwości i treści. Sąd dał również wiarę zeznaniom świadków Z. P. (2) i J. K. (2) ponieważ znajdowały odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale z dokumentów oraz w zeznaniach przedstawiciela powoda Z. M. (2). Odnośnie zeznań przedstawiciela strony powodowej – Z. M. (2) Sąd nie dał im wiary w części, a mianowicie, że umowa pisemna z dnia 27.03.2012r. została zawarta warunkowo, to jest tylko na wypadek pełnej spłaty zadłużenia przez pozwanego z tytułu wcześniejszych dostaw. Całokształt okoliczności faktycznych w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, że ustalenia umowne stron były inne aniżeli wynika to z literalnego brzmienia umowy. Wg Z. M. (2) w ustnych uzgodnieniach strony nie tylko ustaliły warunek, że umowa wiąże strony tylko w przypadku całkowitej spłaty zadłużenia przez pozwanego z tytułu wcześniejszych dostaw ale również ustaliły, że dostarczony przez powoda towar będzie pochodził z Białorusi, co oznacza, że nie będzie spełniał wymagań jakościowych opisanych w § 2 umowy. W ocenie Sądu Okręgowego zeznania te nie znajdują potwierdzenia w całokształcie okoliczności sprawy. Z. M. negocjował warunki umowy pisemnej w czasie, gdy pozwany posiadał wobec powodowej Spółki kilkutygodniowe zadłużenie w płatnościach na kwotę ok. 800 000 zł. Trudno więc przyjąć, że doświadczony w prowadzeniu firmy przez ok. 20 lat przedstawiciel nie zabezpiecza w treści pisemnej umowy istotnego warunku jej obowiązywania jakim jest spłata dużego zadłużenia, nie ustala jednoznacznie ostatecznego terminu spłaty długu i skutku jego niedochowania dla wzajemnych zobowiązań. O braku takich uzgodnień świadczy późniejsze pismo powoda wzywające pozwanego do spłaty zadłużenia z dnia 27.04.2012r. (k. 43), w którym nie odwołuje się do uzgodnień ustnych, że brak zapłaty uniemożliwia dostawy towaru z umowy pisemnej, czyni ją bezskuteczną itp., chociaż termin dostawy pierwszych 150 ton oleju miał upłynąć z końcem kwietnia 2012r. Okoliczności w jakich umowa została zawarta: na stacji benzynowej, w pośpiechu, bez uważnego przeczytania i przeanalizowania jej treści przez przedstawiciela powoda nie usprawiedliwiają braku ujęcia w jej treści ustnych uzgodnień (warunku obowiązywania umowy i jakości towaru), jeżeli takie rzeczywiście miały miejsce, tym bardzie, że strony modyfikowały tekst umowy odręcznie (vide § 4 i 6). Rozmiar pisemnego kontraktu, na kwotę ok. 48 mln zł (pierwszy tak duży kontrakt powodowej Spółki), mógł być opłacalny także przy opóźnieniach w płatnościach, skoro jak zeznał Z. M. mógł być zrealizowany po ustalonej cenie (niższej niż poprzednio obowiązująca) nawet przy dostawie oleju o jakości określonej w umowie (znacznie wyższej od jakości oleju białoruskiego). W tych warunkach trudno przyjąć za powodem, że nieracjonalne ekonomicznie z jego punktu widzenia było zawarcie bezwarunkowego kontraktu przy zadłużeniu wynoszącym niespełna 800 000 zł (niecałe 2 % wartości kontraktu), skoro nie ma odpowiednich uregulowań na piśmie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powód niniejszym pozwem dochodzi należności w postaci zapłaty za towar sprzedany pozwanemu na podstawie faktur vat nr: fv001545 – 36 104,15 zł i fv001545 – 16 911,60 zł. Podkreślić należy, że rzeczą powoda jest dokładne określenie żądania pozwu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 187;art. 187 § 1;art. 187 § 1 pkt. 1)">art. 187 § 1 pkt 1 kpc</a>), co powód nie tylko w pozwie, ale również na dalszym etapie postępowania (również po uchyleniu wyroku przez Sad Apelacyjny) uczynił jednoznacznie. Nie można zgodzić się z powodem, że w sprawie nie jest istotne czy dochodzi zapłaty należności z obydwu w/w faktur czy tylko z jednej, bo obie są z tej samej daty, mają taki sam termin płatności, a saldo rozliczeń między stronami to kwota 53 015,75 zł, której zapłaty powód żąda. Powód nie dochodzi zapłaty z salda rozliczeń tylko z jednoznacznie wskazanych faktur, które dokumentują odrębne umowy sprzedaży towaru, każda zawarta w drodze czynności dorozumianych (zamówienie towaru, dostawa, przyjęcie i wystawienie faktury). Za przesądzoną w tej sprawie uznać należy kwestię, że pozwany przed wytoczeniem powództwa zapłacił w całości należność z faktury VAT nr (...). Powód zaliczając płatność w kwocie 23 495,10 zł, dokonaną ze wskazaniem przez pozwanego na poczet faktury nr (...) (wpłata 40 000 zł za fakturę (...) i częściowo za fakturę (...) k. 73), na poczet należności z faktury (...) narusza uprawnienie dłużnika do wskazania długu na poczet, którego dokonuje zapłaty (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 451;art. 451 § 1)">art. 451 § 1 kc</a>), co jednoznacznie przesądził Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6.03.2014r. (k. 220/b) pisząc, że wierzytelność wynikająca z tej faktury wygasła wskutek jej całkowitego zaspokojenia, co nastąpiło przed wytoczeniem powództwa. W tych okolicznościach powództwo o zapłatę kwoty 16 911,60 zł, jako należności z faktury vat (...) podlega oddaleniu jako bezzasadne. Dalsze roszczenie pozwu o zapłatę kwoty 36 104,15 zł z faktury (...) oraz skapitalizowanych odsetek, które powód wylicza w dwóch kwotach: 4 928,28 zł (łączna kwota skapitalizowanych odsetek naliczonych od faktur (...) od dnia następnego po dniu wymagalności do dnia poprzedzającego wniesienie powództwa) i 33 859,31 zł (łączna kwota odsetek od należności uiszczonych z opóźnieniem z 11 faktur wymienionych w pkt c pisma z 22.04.2014r. oraz części faktur (...)) zostało przez pozwanego zakwestionowane zarzutem wadliwego wyliczenia skapitalizowanych odsetek w związku z nieprawidłowym zaliczeniem płatności dokonanych przez pozwanego, na poczet innych faktur niż wskazane w dokumentach zapłaty oraz w całości zarzutem potrącenia zgłoszonym skutecznie na rozprawie w dniu 26.03.2014r. Przedstawiona do potrącenia została wierzytelność pozwanego z tytułu kary umownej naliczonej przez pozwanego powodowi w kwocie 2 430 000 zł w oparciu o § 8 umowy z dnia 27.03.2012r. Odnośnie zrzutu błędnego wyliczenia skapitalizowanych odsetek przez powoda zarzut ten jest uzasadniony. Powód istotnie wadliwie wylicza odsetki od faktur (...), które niewątpliwie przynajmniej w opisie zawartym w pkt b i c oraz dwóch ostatnich rubrykach tabeli policza dwukrotnie za okres 13.03.2012r. do dat częściowych płatności. Ponadto, mimo wezwania nie wylicza ich w sposób łatwy do weryfikacji z uwagi na niewątpliwie zawiły opis żądania pozwu zawarty w pkt b i c pisma z dnia 22.04.2014r., bez dodatkowego wyjaśnienia z czego wynika weryfikacja i ograniczenie odsetek o kwotę 424,91 zł. Sąd nie wyliczył we własnym zakresie roszczenia odsetkowego powoda z uwagi na poniższe. Odnośnie zarzutu potrącenia zadaniem tut. Sądu było uzupełnienie postępowania dowodowego zgodnie ze wskazaniem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie i rozważenie czy pozwanemu przysługuje wierzytelność zgłoszona do potrącenia. Sąd Okręgowy, mając na uwadze przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe, a w szczególności treść umowy z dnia 27.03.2012r. oraz zeznania świadków Z. P. i J. K., jak też bezsporne w sprawie okoliczności, że powód nie dostarczył pozwanemu towaru objętego umową z dnia 27.03.2012r. uznał, że zachodziły podstawy do naliczenia przez pozwanego kary umownej uregulowanej w § 8 umowy stron. Wg powoda nie miał on obowiązku dostarczenia oleju rzepakowego na podstawie umowy z dnia 27.03.2012r., bo realizacja umowy była warunkowana uprzednią spłatą przez pozwanego całości przeterminowanego zadłużenia, lecz mimo obowiązku wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a>, powód nie udowodnił, aby taki warunek został przez strony zastrzeżony. Nie potwierdza tego treść pisemnej umowy, która dodać należy mogła być zmieniona jedynie w formie pisemnej pod rygorem nieważności (§ 10 zd. 3 umowy). Całokształt okoliczności, w których umowa pisemna została zawarta i późniejsze stanowiska stron (wyznaczenie dopiero w piśmie pozwanego z dnia 11.04.2012r. terminu zapłaty zaległości, późniejsze wezwanie powoda do zapłaty zaległości bez jakiegokolwiek nawiązania do rzekomych uzgodnień o braku podstaw do realizacji dostaw z umowy pisemnej) wskazuje na bezwarunkowe jej zawarcie. Powód odstępując od realizacji umowy powinien mieć na względzie uregulowanie zawarte w § 8 umowy dot. grożącej mu karze umownej za brak realizacji umowy. Mając na uwadze treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498)">art. 498</a> i następne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483)">art. 483 kc</a> oraz § 8 umowy z dnia 27.03.2012r. Sąd uznał, że wskutek złożonego przez pozwanego oświadczenia o potrącaniu wierzytelność objęta pozwem w zakresie kwoty 74 891,74 zł (na którą składa się reszta należności z faktury (...) – 36 104,15 zł i skapitalizowane odsetki w kwotach 4 928,28 zł i 33 859,31 zł) wygasła w związku z potrąceniem wierzytelności wzajemnej pozwanego z tytułu kary umownej naliczonej za brak realizacji przez powoda dostaw oleju rzepakowego w oparciu o umowę z dnia 27.03.2012r. W takiej sytuacji nie było podstaw do weryfikacji przez Sąd kapitalizacji odsetek od zapłaconych z opóźnieniem należności za towar przez pozwanego. W konsekwencji powyższego powództwo, na podstawie w/w przepisów, podlegało oddaleniu w całości, o czym orzeczono w pkt I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 kpc</a> i § 6 pkt 7 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349, z późn. zm.) stosownie do wyniku sprawy, uwzględniając koszty postepowania apelacyjnego. Na zasądzona kwotę składa się kwota 3617 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 6.412 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> 1. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć peln. stron, 2. K.. 1 tydz. </div>