II AKa 442/14

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II AKa 442/14</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 29 grudnia 2014roku</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący Sędzia SA – Hanna Wnękowska (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SA – Krzysztof Karpiński </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> ( SO del) – Małgorzata Janicz</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant – sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale Prokuratora Jerzego Mierzewskiego </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2014 roku</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">S. L.</span> o odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 16 września 2014 roku </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sygn. akt VIII Ko 138/12</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 września 2014 roku , sygn. VIII Ko 138/12 Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił wniosek <span class="anon-block">S. L.</span> o zadośćuczynienie i odszkodowanie za doznaną krzywdę i odszkodowanie za poniesioną szkodę wynikłe z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania w sprawie Prokuratury Rejonowej Warszawa – Śródmieście sygn. akt 3 Ds. 35/11/MS.</p> <p>Od wyroku tego apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy. Apelacja zaskarżała wyrok w całości zarzucając:</p> <p>1.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 193)">art. 193 Konstytucji</a> i art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 2;art. 9;art. 31;art. 31 ust. 1;art. 31 ust. 3;art. 32;art. 32 ust. 1;art. 37;art. 37 ust. 1;art. 37 ust. 2;art. 41;art. 41 ust. 5)">art. 2, art. 9, art. 31 ust. 1 i 3, art. 32 ust. 1, art. 37 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 5 Konstytucji</a> oraz art. 5 ust. 5 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U.1993.61.284) oraz art. 2 ust. 1-3, art. 9 ust. 5 i art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U.1977.38. 167) przez zaniechanie wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji gdy zachodzą poważne wątpliwości co do zgodności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a> z ww. przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> oraz prawem międzynarodowym, a od odpowiedzi na to pytanie prawne zależało rozstrzygnięcie niniejszej sprawy;</p> <p>2.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a> przez nierozpoznanie, czy jest on zgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a> oraz prawem międzynarodowym;</p> <p>3.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424;art. 424 § 1;art. 424 § 1 pkt. 1)">art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.</a> przez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do kwestii konstytucyjności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a>;</p> <p>4.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 91;art. 91 ust. 2)">art. 91 ust. 2 Konstytucji</a> w zw. z art. 5 ust. 5 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U.1993.61.284) oraz art. 2 ust. 1-3, art. 9 ust. 5 i art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U.1977.38. 167) w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 241;art. 241 ust. 1)">art. 241 ust. 1 Konstytucji</a> zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a> przez zastosowanie przepisu ustawy, mimo że przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a> nie da się pogodzić z ww. prawem międzynarodowym, a zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 91;art. 91 ust. 2)">art. 91 ust. 2 Konstytucji</a> umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umowami;</p> <p>5.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a> przez uznanie, że zasada wzajemności nie została zachowana i oddalenie wniosku z uwagi na ustalenie, że prawo kanadyjskie nie przewiduje instytucji odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie;</p> <p>6.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 k.p.k.</a> przez uznanie wyłącznie na podstawie ogólnikowego pisma Ministerstwa Sprawiedliwości RP z dnia 26 maja 2014 r., że prawo kanadyjskie nie przewiduje instytucji odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie i Kanada nie zapewnia wzajemności obywatelom Polski, mimo że wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego wskazują, że demokratyczne państwo jakim jest Kanada winno przewidywać drogę sądową dla ww. roszczeń, co z kolei obligowało Sąd do przeprowadzenia z urzędu dalszych dowodów na okoliczność treści prawa kanadyjskiego i zasady wzajemności;</p> <p>7.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 2;art. 2 § 2)">art. 2 § 2 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 558)">art. 558 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1143)">art.1143 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 585;art. 585 pkt. 6)">art. 585 pkt 6 k.p.k.</a> przez zaniechanie zwrócenia się ponownie, po odrzuceniu wniosku opartego na przepisach Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Kanadą o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych z dnia 12 września 1994 r., do państwa obcego (Kanady) w drodze pomocy prawnej przewidzianej o udzielenie informacji o prawie kanadyjskim w celu ustalenia treści prawa kanadyjskiego i spełnienia warunku wzajemności oraz zwrócenia się do Ministra Sprawiedliwości o udzielenie tekstu prawa kanadyjskiego oraz o wyjaśnienie obcej(kanadyjskiej) praktyki sądowej.</p> <p>W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.</p> <p>Wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje.</strong> </p> <p>Apelacja jest zasadna w części, w której zarzuca brak analizy aktualnego stanu prawnego w zakresie istotnym dla stwierdzenia czy został w niniejszej sprawie spełniony warunek wzajemności wymagany przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a> </p> <p>Na wstępie zwrócić należy uwagę ,że zasada wzajemności w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a> oznacza, że obowiązuje umowa dwu- lub wielostronna, na podstawie której obywatelowi polskiemu przysługują roszczenia o odszkodowanie w takim zakresie, jak to zostało określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 58)">rozdziale 58</a>, albo taka jest praktyka obcego państwa, mimo braku stosownej umowy.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalając ,że przedmiotowy warunek nie został spełniony oparł się wyłącznie na informacji uzyskanej w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości w którym stwierdzono, że prawo kanadyjskie nie przewiduje instytucji odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie i nie zapewnia w tym przypadku wzajemności obywatelom Polski.</p> <p>W piśmie tym nie wskazano w oparciu o jakie przepisy poczynione zostało takie ustalenie oraz czy uwzględnia ono także normy kanadyjskiego prawa cywilnego.</p> <p>Tymczasem Sąd winien dokonać analizy odpowiednich przepisów prawa kanadyjskiego, w tym również prawa cywilnego celem ustalenia czy dochodzenie przedmiotowych roszczeń nie przysługuje także w drodze cywilnej. Podkreślenia wymaga , że w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości na k. 308 jednoznacznie stwierdzono, iż roszczenie to dla strony kanadyjskiej ma charakter cywilny.</p> <p>Poza sferą rozważań Sądu pozostał Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych ratyfikowany przez Kanadę 19.06.1976 roku, który w art. 9 ust. 5 stanowi, że <em> <!-- --> każdy kto został bezprawnie aresztowany lub zatrzymany , ma prawo do odszkodowania , którego może dochodzić w drodze sądowej. </em>Przepis ten wymagał rozważenia w aspekcie zasady wzajemności jeśli się zważy, że w art. 2 paktu stwierdza się, że <em> <!-- -->Każde z Państw Stron niniejszego paktu zobowiązuje się przestrzegać i zapewnić wszystkim osobom przebywającym na jego terytorium i podlegającym jego jurysdykcji prawa uznane w niniejszym pakcie .</em> </p> <p>Cytowane wyżej postanowienia Paktu winny zostać przez Sąd rozważone przy dokonywaniu ustaleń w przedmiocie czy Kanada zapewnia obywatelom polskim wzajemność w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a> </p> <p>Wskazane wyżej zaniechania Sądu Okręgowego stanowią uchybienia skutkujące uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu Sąd rozstrzygnie kwestię istnienia wzajemności, przy uwzględnieniu uwag poczynionych wyżej.</p> <p>Jeśli Sąd dojdzie do przekonania, że został spełniony warunek o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 559)">art. 559 k.p.k.</a>, dokona merytorycznej oceny zasadności wniosku złożonego przez <span class="anon-block">S. L.</span> mając na uwadze przesłanki zastosowania wobec niego przedmiotowego tymczasowego aresztowania oraz podstawy umorzenia postępowania w związku z którym środek ten był stosowany.</p> <p>Z powyższych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.</p> </div>