III Ca 1105/14

<p>Sygn. akt III Ca 1105/14</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 maja 2014 roku Sąd Rejonowy w Kutnie, <br/>I Wydział Cywilny w sprawie o sygnaturze akt I Ns 769/12 z wniosku <span class="anon-block">D. P.</span> z udziałem Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. F. <span class="anon-block">S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku oddalił wniosek.</p> <p>Powyższe rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego zostało oparte na ustaleniu, iż w dniu 2 czerwca 2009 roku ojciec wnioskodawcy - <span class="anon-block">S. P.</span> zawarł z Spółdzielczą <span class="anon-block">K.</span> wierzycieleu 6 kwietnia 2011 r. e zachowania terminu do oświadczenia o odrzuceniu spadku po swojej matce <span class="anon-block">Z. K.</span> im. F. <span class="anon-block">S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> umowę pożyczki konsumenckiej w wysokości 14.000 złotych. <span class="anon-block">S. P.</span> zmarł w dniu 16 marca 2010 roku, nie pozostawiając po sobie testamentu. Do kręgu ustawowych spadkobierców <span class="anon-block">S. P.</span> należy między innymi jego syn – <span class="anon-block">D. P.</span>. Wnioskodawca o śmierci swojego ojca dowiedział się w dniu jego zgonu. W dniu 16 lipca 2012 roku Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im. F. <span class="anon-block">S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> wniosła do Sądu Rejonowego w Kutnie pozew o zapłatę między innymi przeciwko wnioskodawcy, jako spadkobiercy zmarłego dłużnika <span class="anon-block">S. P.</span>. <span class="anon-block">D. P.</span> wniósł sprzeciw od wydanego w postępowaniu upominawczym nakazu zapłaty, żądając oddalenia powództwa. Wnioskodawca nie wiedział, że spadek po ojcu może przyjąć bądź odrzucić. <span class="anon-block">D. P.</span> nie wiedział także w jak dużej wysokości są długi spadkowe wchodzące w skład spadku po jego ojcu, wiedział natomiast o małych kredytach. O wysokości długów spadkowych wnioskodawca dowiedział się z chwilą doręczenia mu nakazu zapłaty. Na rozprawie w dniu 13 maja 2014 roku wnioskodawca złożył oświadczenie, iż odrzuca przypadający mu z ustawy spadek po swoim ojcu.</p> <p>Na podstawie powyższych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy zważył, iż wniosek o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż przewidziany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> termin do złożenia wskazanego oświadczenia woli ma charakter terminu zawitego z zakresu prawa materialnego, w żadnym więc przypadku termin ten nie może zostać przywrócony.</p> <p>Sąd I instancji zważył także, iż wnioskodawca nie może uchylić się od skutków niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku powołując się na wadę oświadczenia woli w postaci błędu, gdyż brak jest przede wszystkim stosownego wniosku <span class="anon-block">D. P.</span> w tym przedmiocie. Sąd <em> <!-- -->a quo</em> argumentował także, iż oświadczenie wnioskodawcy o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">S. P.</span> zostało złożone w wymaganej formie dopiero na rozprawie w dniu 13 maja 2014 roku, a zatem po terminie. Nadto Sąd <em> <!-- -->meriti</em> wskazał, iż podstawę uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku może stanowić jedynie błąd prawnie doniosły, w rozpoznawanej zaś sprawie brak wiedzy wnioskodawcy o stanie spadku takim błędem nie jest, jako że wnioskodawca nie wykazał, że nie miał możliwości, pomimo podjęcia stosownych działań, ustalenia jakie długi pozostawił zmarły ojciec. /<em> <!-- -->postanowienie wraz z uzasadnieniem – k. 50, 52-58</em>/</p> <p>Apelację od powyższego postanowienia złożył wnioskodawca, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. W uzasadnieniu apelujący wskazał, że postanowienie to jest dla niego krzywdzące, bowiem po śmierci swojego ojca nie mógł sobie sam ze sobą poradzić. W tym czasie leczył się i nie mógł skorzystać z fachowej pomocy adwokata. Przyczyną tego były również niskie zarobki, które pozwalały mu zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb jego i rodziny. /<em> <!-- -->apelacja – k. 65-66</em>/</p> <p>W odpowiedzi na apelację <span class="anon-block">D. P.</span> uczestnik postępowania Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im. F. <span class="anon-block">S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. /<em> <!-- -->odpowiedź na apelację – k. 76</em>/</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w wyniku prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, które to ustalenia Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne, jak również w następstwie bezbłędnie zastosowanych przepisów prawa materialnego.</p> <p>W dniu 29 listopada 2012 roku <span class="anon-block">D. P.</span> wystąpił do Sądu Rejonowego w Kutnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku po swoim ojcu zmarłym w dniu 16 marca 2010 roku. Następnie na rozprawie w dniu 13 maja 2014 roku pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, iż żądanie wniosku dotyczy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">S. P.</span>. Wobec jasno sprecyzowanego żądania wnioskodawcy prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga zatem odpowiedzi na pytanie czy możliwym jest zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 168;art. 168 § 1)">art. 168 § 1 k.p.c.</a> i przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku spadkobierca może złożyć w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swojego powołania. Termin do złożenia oświadczenia woli ma charakter terminu zawitego z zakresu prawa materialnego, uprawnienie spadkobiercy wygasa wraz z jego upływem, w żadnym więc przypadku nie może on zostać przywrócony (<em> <!-- -->Kodeks cywilny. Komentarz, t. IV. Spadki. red. A. Kidyba, 2012, art. 1019 k.c., LexOmega</em>). Mając powyższe na uwadze jednoznacznie stwierdzić należy, iż zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego jest prawidłowe.</p> <p>Bez względu jednak na powyższe, nawet jeżeli przyjąć, iż w niniejszej sprawie wnioskodawca dąży do uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku po zmarłym ojcu z uwagi na błąd, co w ocenie Sądu Okręgowego ze względu na treść wniosku z dnia 29 listopada 2012 roku jest niedopuszczalne, to i tak niemiałoby to wpływu na treść zapadłego w pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Rację ma bowiem Sąd Rejonowy, iż oświadczenie wnioskodawcy o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">S. P.</span> zostało złożone w wymaganej formie dopiero na rozprawie w dniu 13 maja 2014 roku, a zatem po terminie. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 1;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 1 i § 2 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 2)">art. 88 § 2 k.c.</a> spadkobierca może uchylić się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w ciągu roku od wykrycia błędu. W niniejszej sprawie nawet jeżeli przyjąć, iż wnioskodawca dowiedział się o wysokości długów spadkowych dopiero w dniu doręczenia mu nakazu zapłaty, to jest w dniu 15 listopada 2012 roku, to i tak jego oświadczenie zostało złożone po terminie. Zgodzić się należy także z Sądem Rejonowym, iż podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku może stanowić jedynie błąd prawnie doniosły (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 84 § 1;art. 84 § 1 zd. 1;art. 84 § 2)">art. 84 § 1 zd. 1 i § 2 k.c.</a>). Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego (<em> <!-- -->postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010 roku, sygn. akt V CSK 337/09, Lex nr 677786</em>). Jak trafnie wskazał Sąd I instancji na kartach uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wnioskodawca miał możliwość ustalenia wielkości długów spadkowych, czego jednak zaniechał.</p> <p>Usprawiedliwieniem dla uchylenia się przez wnioskodawcę od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku nie może stanowić podnoszona przez niego nieznajomość prawa, gdyż domniemanie znajomości przepisów prawa jest jednym z podstawowych założeń całego systemu prawnego.</p> <p>Zamierzonego przez skarżącego skutku nie jest wstanie odnieść także podniesiona przez niego argumentacja, iż po śmierci ojca znalazł się on w złej kondycji psychicznej, bowiem jak ustalił Sąd Rejonowy skarżący nie utrzymywał z ojcem kontaktów a zatem jest mało wiarygodnym aby śmierć ojca dotknęła apelującego tak bardzo, iż nie był on wstanie zatroszczyć się o własne interesy.</p> <p>Zmiany zaskarżonego postanowienia nie uzasadnia także stwierdzenie skarżącego o jego złej sytuacji materialnej. Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy wydatki związane ze złożeniem oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku nie są wysokie, zaś wnioskodawca mógł ubiegać się o zwolnienie go od tych kosztów, tak jak to zrobił w niniejszej sprawie.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, a także fakt, że w postępowaniu apelacyjnym nie ujawniono okoliczności, które Sąd II instancji winien wziąć pod uwagę z urzędu, apelacja podlegała oddaleniu w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Odwoławczy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>, uznając, że w badanej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od zastosowania podstawowej zasady obowiązującej w postępowaniu nieprocesowym, a mianowicie, że każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.</p> </div>