IV Ka 577/13

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IV Ka 577/13</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- --> Dnia 3 grudnia 2013 roku.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący SSA Stanisław Tomasik</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędziowie SO Sławomir Gosławski</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SO Tadeusz Węglarek (spr.)</strong> </p> <p>Protokolant Agnieszka Olczyk</p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Sławomira Kierskiego </strong> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2013 roku</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> </strong> </p> <p>oskarżonej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20001161216" title="Ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł - Dz. U. z 2000 r. Nr 116, poz. 1216 (art. 35;art. 35 ust. 1;art. 35 ust. 1 pkt. 1)">art. 35 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzania do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł</a> oraz przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 kk</a> </p> <p>z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Bełchatowie</p> <p>z dnia 4 września 2013 roku sygn. akt II K 162/13</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1)">art. 437 § 1 kpk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 kpk</a> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonej <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bełchatowie.</strong> </p> <p>Sygn. akt IV Ka 577/13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">M. S.</span> została oskarżona o to, że:</p> <p>w okresie od 15 lutego do 15 lutego 2008 roku w <span class="anon-block">B.</span>woj. <span class="anon-block">(...)</span>, prowadząc działalność gospodarczą o nazwie <span class="anon-block">(...)</span>z siedzibą przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>, będąc instytucją obowiązującą przepisami prawa do rejestrowania transakcji, których równowartość przekracza 15.000 i przekazywania tych informacji do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, nie zarejestrowała transakcji importu i nie przekazała wymaganych informacji do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, na które wystawione były faktury nr. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>z dnia 22.01.2008 r. o terminie rejestracji do dnia 15 lutego 2008 r., nr <span class="anon-block">(...)</span>z dnia 19.05.2008 r. o terminie rejestracji do dnia 15 czerwca 2008 r., nr J 111/08 z dnia 09.06.2008r. o terminie rejestracji do dnia 15 lipca 2008 r., nr <span class="anon-block">(...)</span>z dnia 19.08.2008 r. o terminie rejestracji do dnia 15 września 2008 r., nr <span class="anon-block">(...)</span>z dnia 10.11.2008 r. o terminie rejestracji do dnia 15 grudnia 2008 r.,</p> <p>tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20001161216" title="Ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł - Dz. U. z 2000 r. Nr 116, poz. 1216 (art. 35;art. 35 ust. 1;art. 35 ust. 1 pkt. 1)">art. 35 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzania do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł</a> oraz przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 kk</a>.</p> <p>Sąd Rejonowy w Bełchatowie w II Wydziale Karnym wyrokiem z dnia 04 września 2013 roku w sprawie II K 162/13:</p> <p>1.  oskarżoną <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> uniewinnił od dokonania zarzucanego jej czynu przestępnego a kosztami procesu obciążył Skarb Państwa,</p> <p>2.  zasądził od Skarbu Państwa – kasa Sądu Rejonowego w Bełchatowie na rzecz <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> 700 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.</p> <p>Powyższy wyrok w całości na niekorzyść oskarżonej zaskarżył prokurator.</p> <p>Wyrokowi temu powołując się na przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 427;art. 427 § 2)">art. 427 § 2 kpk</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 kpk</a> zarzucił obrazę przepisów postępowania karnego, która miała wpływ na treść zapadłego orzeczeni, tj.:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 2;art. 2 § 2)">art. 2 § 2 kpk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 kpk</a> poprzez dokonanie oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w sposób dowolny, bez respektowania zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co w konsekwencji spowodowało, że rozstrzygniecie oparte zostało na błędnym przyjęciu, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dostarczył dostatecznych danych do stwierdzenia zaistnienia czynu i sprawstwa oskarżonej, podczas gdy prawidłowa jego ocena prowadzi do wniosku odmiennego;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 kpk</a> poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu i ujawnienia na rozprawie dowodu w postaci pisemnej informacji Ministerstwa Finansów, celem procesowego zweryfikowania wątpliwości, które pojawiły się w toku postępowania przed Sądem, która uwzględniałaby stan faktyczny konkretnej sprawy, osoby oskarżonej, a w szczególności zaś dotyczyła czasokresu zarzutu, a w to miejsce oparcie się na nie uwierzytelnionej kserokopii pisma z nagłówkową pieczęcią Ministerstwa Finansów, sygnowanego nieczytelnym podpisem i pieczęcią oraz adresowanego do osoby nie będącej stroną postępowania co w istocie skutkowało zaniechaniem ustalenia prawdy o zdarzeniu przestępczym.</p> <p>W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Apelacja prokuratora jest zasadna w takim stopniu, że na skutek jej wniesienia powstały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bełchatowie.</p> <p>Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przebiegu dotychczasowego postępowania prowadzi do wniosku, iż Sąd Rejonowy dopuścił się w procedowaniu obrazy przepisów mogącej mieć wpływ na treść wydanego przezeń rozstrzygnięcia merytorycznego, która uniemożliwia w chwili obecnej dokonanie oceny, czy orzeczenie jest trafne.</p> <p>Odnosząc się wprost do postawionego w apelacji zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>, podkreślić należy, iż przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną prawa procesowego /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>/ wtedy między innymi , gdy:</p> <p>a/jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtem okoliczności sprawy /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 kpk</a>/, i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 2;art. 2 § 1;art. 2 § 1 pkt. 2)">art. 2 § 1 pkt 2 kpk</a>/,</p> <p>b/stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 4)">art. 4 kpk</a>/,</p> <p>c/jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – uargumentowane w uzasadnieniu wyroku /<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424)">art. 424 kpk</a>/, por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1974 roku, Rw 618/74, OSNKW 1975/3-4/47. W przedmiotowej sprawie, warunki te nie zostały spełnione.</p> <p>Z jednoznacznego brzmienia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 kpk</a> wynika, że podstawę wyroku powinny stanowić wszystkie okoliczności (ich całokształt), co oznacza, iż podstawę decyzji procesowej mogą stanowić te okoliczności, które zostały ujawnione w toku rozprawy głównej.</p> <p>Tymczasem – gdy porównać treść zeznań <span class="anon-block">E. Ł.</span>: tych z postępowania przygotowawczego (k – 84-85 akta sprawy) i tych z rozprawy, to są one merytorycznie różne. Taka sytuacja procesowa wymagała procedowania w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 kpk</a>. Skoro Sąd Rejonowy procedury tej zaniechał – znaczy, że wyrokował z obrazą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 kpk</a>., choć faktycznie w uzasadnieniu na te zeznania sąd meriti się powołuje.</p> <p>Rację ma skarżący prokurator, gdy wytyka sądowi meriti lekceważenie dla za­sady prawdy. Sformułowana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 2;art. 2 § 2)">art. 2 § 2 kpk</a> zasada ma doniosłe znaczenie dla całego postępowania. Wprowadza ona wymóg opierania wszelkich rozstrzy­gnięć na prawdziwych ustaleniach faktycznych. Oznacza ta zasada zobligowa­nie wszystkich organów procesowych do dołożenia - niezależnie od woli stron - maksymalnych starań i wyczerpania wszelkich dostępnych środków dla pozna­nia prawdy (zob. w. SN z 17 września 1971 r., I KR 120/71, OSNPG 12/1971, poz. 242). Zasada prawdy oznacza, że niezbędne staje się ograniczenie zasady kontradyktoryjności poprzez elementy oficjalności przy wprowadzaniu do pro­cesu i przeprowadzaniu w nim dowodów.</p> <p>Przez prawdziwe ustalenie faktyczne rozumie się tylko takie ustalenie, które zostało udowodnione. Udowodnienie zachodzi zaś wówczas, gdy w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzonemu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny. W ocenianej sprawie rzeczonej pewności, po prostu nie ma – i to w obu kierunkach, czy po myśli oskarżyciela publicznego, czy strony przeciwnej.</p> <p>Tymczasem, w niniejszej sprawie, dokonując próby oceny dowodów, Sąd Re­jonowy poprzestał w tej materii na niczego nie wyjaśniającym stwierdzeniu, iż [dowody zebrane w sprawie] „tworzą dwa zasadniczo odmienne obrazy tego czy transakcje przeprowadzone przez firmę prowadzoną przez oskarżoną po­winny podlegać rejestracji” (karta 186 ostatni akapit). Istotnie – wymowa do­wodów zebranych w sprawie tworzy pewną dwutorowość, tyle tylko, że nie ma ten fakt decydującego znaczenia procesowego, tak jak obojętne jest i to, że sąd meriti „dał w pełni wiarę wyjaśnieniom oskarżonej [które] przedstawiały do­kładnie okoliczności prowadzonej działalności …”.</p> <p>Rzecz jednak w tym, że to nie okoliczności prowadzonej działalności, a treść dowodów z dokumentów i wykładnia przepisów mających mieć zastosowanie, decydować powinny o rozstrzygnięciu.</p> <p>Sąd Rejonowy wykładni takiej nie dokonał, a subsumpcja stanu faktycznego jest tylko deklaracją. Cytuje więc Sąd Rejonowy treść przepisów ze „słow­niczka ustawowego” nie wiadomo jednak czemuż pomija w ocenach, iż do ka­tegorii „instytucji obowiązanej” zalicza ustawodawca również podmioty pro­wadzące działalność gospodarczą. Formalne potwierdzenie tej okoliczności (karta 189 in principio) żadnego z jawiących się problemów nie rozwiązuje.</p> <p>Zasada prawdy została zegzemplifikowana, między innymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 kpk</a>. Jego treść oznacza, że Sąd ma obowiązek dochodzenia do prawdy obiek­tywnej, także w sytuacji, gdy strony nie wnioskują o przeprowadzenie nowych dowodów, ale obowiązek ten powstaje dopiero, gdy dokonując oceny dowodów, uzna, że materiał dowodowy jest niepełny oraz nasuwa wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i powinien być uzupełniony.</p> <p>Ma więc rację skarżący gdy strofuje bezczynność Sądu, który zaniechał weryfi­kacji dokumentu interpretacyjnego pochodzącego prawdopodobnie z Minister­stwa Finansów – tyle, że adresowany do innej osoby niż oskarżona. Jeśliby de­cydujące znaczenie miało mieć z kolei zdekodowanie pojęcia „obrotu”, to się­gnąć by tu trzeba po semantyczne znaczenie tego pojęcia ugruntowane już na kanwie wielu unormowań ustawowych.</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd rejonowy winien ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe, a w szczególności dokładnie przesłuchać oskarżoną, a także poczynić ustalenia w zakresie okoliczności podnoszonych przez oskarżoną, rozważyć możliwość przeprowadzenia konfrontacji w zakresie występujących rozbieżności, ustalić wskazane w niniejszym uzasadnieniu okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, dokonać analizy całokształtu materiału dowodowego oraz zgodnej z wymogami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a> oceny dowodów, a także mieć na względzie wywody skargi apelacyjnej. Sporządzając ewentualnie uzasadnienie pisemne sąd winien mieć na względzie treść przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424;art. 424 § 1;art. 424 § 2)">art. 424 § 1 i 2 kpk</a>. W uzasadnieniu wyroku – jak stwierdził Sąd Najwyższy – musi być od­zwierciedlony tok rozumowania sądu meriti i to w taki sposób, żeby można było skontrolować słuszność tego rozumowania i jego zgodność z materia­łem dowodowym (…) uzasadnienie wyroku ma dawać wyczerpującą i lo­giczną odpowiedź na pytanie dlaczego właśnie taki, a nie inny wyrok został wydany (vide: OSNPG 1983/2/22; OSNKW 1983/9/78; OSNPG 1984/12/115). W zeznaniach <span class="anon-block">E. D.</span> – inspektora kontroli skarbowej dostrzegalna jest niepewność co do okoliczności mogących mieć znaczenie przy dekodowaniu znamion czynu zabronionego. Jeżeli Sąd Rejonowy przy ponownym rozstrzyganiu taką potrzebę dostrzeże, powinien rozważyć potrzebę przesłuchania w charakterze świadka – przełożonej M. <span class="anon-block">D.</span>, która to osoba ma przecież wiedzę na temat niniejszej sprawy, wszak jest to osoba, która składała zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w niniejszej sprawie.</p> <p>Jednocześnie podkreślić należy, iż sąd odwoławczy nie wyraża swojego stanowiska ani też sugestii co do merytorycznego sposobu zakończenia sprawy, pozostawiając decyzję w tym zakresie sądowi pierwszej instancji, który podejmie ją po przeprowadzeniu ponownie postępowania dowodowego.</p> <p>Z tych względów orzeczono jak w sentencji.</p> </div>