I Ca 438/13

<p>Sygn. akt I Ca 438/13</p> <p>I Cz 404/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 3 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska</p> <p>Sędziowie SSO Antoni Smus</p> <p>SSO Joanna Składowska</p> <p>Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. w Sieradzu</p> <p>na rozprawie sprawy</p> <p>z powództwa <span class="anon-block">J. I.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>o zadośćuczynienie</p> <p>na skutek apelacji powódki</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu</p> <p>z dnia 30 kwietnia 2013 r. sygn. akt VIII C 149/12</p> <p>i zażalenia pozwanego</p> <p>na rozstrzygnięcie o kosztach procesu</p> <p>zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu</p> <p>z dnia 30 kwietnia 2013 r. sygn. akt VIII C 149/12</p> <p>1.  oddala apelację;</p> <p>2.  oddala zażalenie.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I Ca 438/13</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2013 Sąd Rejonowy w Wieluniu <br/>VIII Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span>, w sprawie VIII C 149/12 oddalił powództwo <span class="anon-block">J. I.</span> przeciwko <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span> o zadośćuczynienie, nie obciążając powódki kosztami procesu ponad dotychczas poniesionymi.</p> <p> <strong> <!-- -->Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na ustaleniach i wnioskach, których istotne elementy przedstawiały się następująco:</strong> </p> <p>W dniu 30 listopada 2010 roku <span class="anon-block">J. I.</span> upadła, wskutek czego doznała stłuczenia barku prawego, co nałożone na samoistne zmiany zwyrodnieniowe spowodowało przejściowe nasilenie dolegliwości towarzyszących przewlekłemu zespołowi bolesnego barku.</p> <p>Biegły ortopeda traumatolog stwierdził, że w wyniku upadku, obrażenia nie mają wpływu na dalsze. funkcjonowanie organizmu powódki. Nasilenie dolegliwości bólowych związanych z przedmiotowym zdarzeniem trwało kilka – kilkanaście dni po upadku i nie mają one wpływu na aktywność życiową i zawodową oraz ogólną sprawność organizmu powódki. Podstawową bowiem, przyczyną dolegliwości powódki była i pozostaje nadal samoistna choroba zwyrodnieniowa, a upadek przejściowo nasilił ból, który jako odczucie subiektywne może być oceniony wyłącznie przez osobę go odczuwającą. Wycofanie zmian zwyrodnieniowych nie jest możliwe, jednak nie mają one związku z upadkiem z dnia 30 listopada 2010 roku. Zależnie od nawracania dolegliwości, <span class="anon-block">J. I.</span> wymaga okresowego przyjmowania leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, celowe jest też okresowe korzystanie z porad specjalistów ortopedii i rehabilitacji. Wykonane badania okresowe nie uwidoczniły żadnych strukturalnych następstw upadku, a nieprawidłowości <br/>w obrazie MRI opisane zostały jako skutki tak zwanych mikrourazów, to jest sumujących się na przestrzeni całego życia wielokrotnych, nieuchwytnych dla człowieka uszkodzeń struktur anatomicznych narządu ruchu, a długotrwały uszczerbek na zdrowiu oceniony został na 5 %,</p> <p>Ulica, gdzie doszło do upadku powódki, pozostaje w zarządzie Miejskiego Zarządu <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">C.</span>, do którego należy utrzymanie właściwego stanu technicznego sieci dróg i chodników pozostających w jego administracji.</p> <p>W dniu 30 listopada 2010 roku <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span> posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej lub użytkowania mienia u pozwanego – <span class="anon-block">polisa nr (...)</span> na okres od 01 lutego 2010 roku do <br/>31 stycznia 2011 roku. W przedmiotowej polisie zawarto trigger czasowy.</p> <p>Decyzją z dnia 27 czerwca 2012 roku, po ustaleniu w toku postępowania likwidacyjnego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 3 %, przyznano powódce łącznie kwotę 4.941,00 zł, w tym kwotę 4.500,00 zł z tytułu zadośćuczynienia oraz kwotę 441,00 zł z tytułu zwrotu kosztów opieki osób trzecich.</p> <p>Powódka była objęta także grupowym ubezpieczeniem pracowniczym typu P w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> i z tego tytułu przyznano jej świadczenie w kwocie 1.120,00 zł za 8 % uszczerbku na zdrowiu.</p> <p>Stan faktyczny Sąd Rejonowy oparł na materiale dowodowym w postaci zeznań powódki oraz świadków, jak również uznając za wiarygodne sporządzone przez biegłych sądowych specjalistów: ortopedę – traumatologa i neurologa opinie pisemne, które w ocenie Sądu są jasne, wewnętrznie niesprzeczne oraz naukowo i logicznie uzasadnione, <br/>nie dostrzegając żadnych ważnych powodów, które zmuszałyby do dopuszczenia dowodu <br/>z opinii innego biegłego.</p> <p>Według Sądu Rejonowego, z uwagi na charakter sprawy i podnoszone w toku postępowania okoliczności, a przede wszystkim fakt, iż pozwany nie uwzględnił czasowego zakresu odpowiedzialności i przyjął na siebie odpowiedzialność za zdarzenie z dnia <br/>30 listopada 2010 roku z udziałem powódki, powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Sąd Rejonowy, mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. stwierdził, że u <span class="anon-block">J. I.</span> nastąpiło uszkodzenie ciała i rozstrój zdrowia, który co do zasady uprawnia ją do żądania od pozwanego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a>, jak również w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 362)">art. 362 k.c.</a> należy wziąć pod uwagę stopień przyczynienia się poszkodowanej do wypadku, który to Sąd określił na 60 %.</p> <p>Sąd Rejonowy uznał, że otrzymana dotychczas od pozwanego kwota 4.500,00 zł tytułem zadośćuczynienia, jest adekwatna do stopnia wyrządzonej powódce krzywdy, a tym samym z pewnością nie można jej uznać za zaniżoną, bądź też wygórowaną. Zwłaszcza mając na uwadze, iż <span class="anon-block">J. I.</span> uzyskała także kwotę 441,00 zł z tytułu zwrotu kosztów opieki osób trzecich oraz kwotę 1.120,00 zł z tytułu ubezpieczenia pracowniczego.</p> <p>Sąd Rejonowy odnosząc się do kwestii czasowego zakresu odpowiedzialności pozwanego, zauważył że skoro do upadku doszło w dniu 30 listopada 2010 roku, a w tym czasie <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span> objęty był umową ubezpieczenia obowiązującą w okresie <br/>od dnia 01 lutego 2010 roku do dnia 31 stycznia 2011 roku, to stosownie do powyższych twierdzeń, powódka powinna była zgłosić pozwanemu swoje roszczenie w zakreślonym okresie ubezpieczenia. Wyjątkowo, mogłaby tego dokonać później, gdyby ochrona ubezpieczeniowa była kontynuowana, co jednak nie miało miejsca w rozpoznawanym przypadku, gdyż kolejna umowa została zawarta dopiero na okres od dnia 05 maja 2011 roku do dnia 04 maja 2012 roku. W tej sytuacji, występując z roszczeniem o naprawienie szkody <br/>w maju 2012 roku powódka uczyniła to po okresie ubezpieczenia (<em> <!-- -->trigger claims made</em>).</p> <p>O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> .</p> <p>Od powyższego wyroku <strong> <!-- -->apelację </strong>wniosła powódka <span class="anon-block">J. I.</span>, zarzucając rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego:</p> <p>- nie dokonanie wszechstronnej oceny dowodów i naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k. p. c.</a> <br/>w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k. p. c.</a> przez pominięcie w ustaleniach faktycznych wniosków opinii biegłego co do zakresu uszczerbku na zdrowiu powódki oraz zakresu następstw jakie spowodowało przedmiotowe zdarzenie dla zdrowia powódki,</p> <p>- nie dokonanie wszechstronnej oceny dowodów i naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k. p. c.</a> <br/>w zakresie ustalenia literalnego brzmienia umowy ubezpieczenia przez pominięcie całego tekstu i pism pozwanego składanych z pominięciem przepisów prawa powszechnie obowiązującego,</p> <p>- błędną wykładnię <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 2)">art. 65 § 2 k.c.</a> przez pominięcie wspólnego celu i znaczenia jakie obie strony nadały składanemu oświadczeniu woli w zawartej umowie od odpowiedzialności cywilnej,</p> <p>- niewłaściwe zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 362)">art. 362 k. c.</a> przez obarczenie powódki 60% przyczynieniem do zaistniałego zdarzenia,</p> <p>- błędną wykładnię <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 161)">art. 161 k. p. c.</a> poprzez dopuszczenie przez Sąd załącznika d<br/>o protokołu z rozprawy z dnia 13 marca 2013 r., który złożyła strona pozwana,</p> <p>- niewłaściwe zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> polegające na uznaniu, że wypłacona przez pozwanego na rzecz powódki kwota 4500 zł tytułem zadośćuczynienia jest sumą odpowiednią do doznanej przez nią krzywdy i spełnia funkcję kompensacyjną,</p> <p>W oparciu o tak sformułowane zarzuty powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 6500 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 28 czerwca 2012 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia zgodnie <br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k. c</a> oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania za pierwszą i drugą instancję według norm przepisanych; ewentualnie <br/>o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania</p> <p>W odpowiedzi na apelację powódki pozwany wniósł o ojej oddaleni oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja powódki <span class="anon-block">J. I.</span> jako bezzasadna podlega oddaleniu, chociaż niektóre zarzuty były uzasadnione</p> <p>Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa, w tym <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie.</p> <p>W ocenie Sądu Odwoławczego, Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił w oparciu o opinię biegłego, wbrew zarzutom apelującej, że podstawową przyczyną dolegliwości powódki jest samoistna choroba zwyrodnieniowa, a upadek tylko przejściowo nasilił ból (dowód : opinia biegłego ortopedy k.232-235). Natomiast ustalony uszczerbek na zdrowiu w wysokości 5 % odnosi się do samoistnej choroby zwyrodnieniowej, która niewątpliwie nie jest następstwem przedmiotowego wypadku.</p> <p>Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma także ustalenie, iż w okresie 20 dni <br/>od wypadku powódka przeszła pozytywnie badania lekarskie dopuszczające ją do pracy <br/>z ustaleniem u niej pierwszej kategorii zdrowia (dowód: zeznania powódki k. 450).</p> <p>Należy jednak podnieść, iż trafny jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia prawa materialnego przez Sąd Rejonowy w sprawie niniejszej, a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 2)">art. 65 § 2 k.c.</a> <br/>w zakresie dotyczącym obowiązywania umowy ubezpieczenia.</p> <p>. Z treści ogólnych warunków umowy ubezpieczenia OC stanowiących załącznik do polisy oraz zawartych klauzul dotyczących czasowego zakresu ubezpieczenia <em> <!-- -->trigger claims made</em> i <em> <!-- -->trigger loss occurance</em> (k. 428 i 435) wynika, że iż celem umowy było zapewnienie <span class="underline"> <!-- -->ciągłości umowy ubezpieczeniowej</span>. Czasowe nieobowiązywanie umowy od lutego 2011 roku do 04 maja 2011 roku nie powoduje uznania, jak to uczynił Sąd Rejonowy, że pozwany nie odpowiada za szkodę doznaną przez powódkę. W dacie powstania szkody bezspornym jest, że obowiązywała umowa ubezpieczenia ze znacznikiem czasowym <em> <!-- -->trigger claims made, </em>natomiast w dacie zgłoszenia szkody, co nastąpiło dnia 27 maja 2012 roku obowiązywała już kolejna umowa ubezpieczeniowa do której można zastosować <em> <!-- -->trigger loss occurance, </em>zgodnie z zawartym porozumieniem. Czasowy brak odpowiedzialności pozwanego miałby znaczenie w sprawie, gdyby powódka zgłosiła swe roszczenie właśnie w tamtym okresie.</p> <p>Za trafny należy także uznać zarzut apelującej dotyczący ustalenia przyczynienia się powódki do wypadku na 60 %. Co do zasady przyczynienie powinno być ustalone, w tym zakresie Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, ale w mniejszym wymiarze , na poziomie 20 -30 %. Nie sposób bowiem uznać, że przedsiębiorstwo, które reprezentuje pozwany ubezpieczyciel, z uwagi na wielkość dziury w chodniku, powinno być w mniejszym stopniu odpowiedzialne za powstałą szkodę, niż powódka. Do obowiązków tego typu przedsiębiorstwa należy przecież zarząd i utrzymanie chodników w stanie nadającym się do użytkowania. Nie zwalniało to oczywiście powódki z obowiązku obserwacji chodnika, ale jak już zaznaczono to wyżej zakres odpowiedzialności profesjonalisty powinien być większy niż użytkownika drogi.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego powyżej wskazane uchybienia nie prowadzą jednak do wniosku, aby doszło w niniejszej sprawie do naruszenia prawa materialnego przez Sąd Rejonowy, a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> </p> <p>W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że zadośćuczynienie ma charakter uznaniowy, a jego przyznanie nie jest więc obligatoryjne w każdej sytuacji, gdy zaistnieje krzywda, lecz zależy od uznania i oceny Sądu konkretnych okoliczności sprawy (wyrok SN z dnia 27 sierpnia 1969 r., I PR 224/69, OSNCP 1970, nr 6, poz. 111).</p> <p>Przepisy kodeksu nie wskazują jakichkolwiek kryteriów, jakie należałoby uwzględniać przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego; przepis ten mówi jedynie <br/>o „odpowiedniej sumie tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”. Kryteria, jakimi należy się kierować przy określaniu wysokości zadośćuczynienia dostarcza nam orzecznictwo i piśmiennictwo. Kwota zadośćuczynienia ma być pochodną wielkości doznanej krzywdy (por. A. Cisek (w:) Kodeks..., s. 797). Natomiast orzecznictwo wskazuje, że uwzględniając przy ustalaniu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę potrzebę utrzymania wysokości zadośćuczynienia w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, nie można podważać kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia (wyrok SN z dnia 30 stycznia 2004 r., I CK 131/2003, OSNC 2005, nr 2, poz. 40). Nie może jednak zarazem kwota zadośćuczynienia stanowić źródła wzbogacenia, a jedynym kryterium dla oceny wysokości zasądzonego zadośćuczynienia jest rozmiar krzywdy powoda (wyrok SA w Lublinie z dnia 12 października 2004 r., I ACa 530/04, LEX nr 179052).</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego przyznana powódce kwota 4.500 zł, której celem jest kompensacja doznanej krzywdy przez powódkę powstałej tylko wskutek urazu barku, spełnia swoją funkcję kompensacyjną.</p> <p>W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić, że powódka na skutek wykonywania pracy (ręczne przesuwanie przekładni, odśnieżanie, noszenie węgla) cierpi na samoistną chorobę zwyrodnieniową, która nie jest następstwem przedmiotowego wypadku.</p> <p>Mając na uwadze wszystkie przytoczone okoliczności apelacja powódki jako bezzasadna, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, podlegała oddaleniu.</p> <p>Z/ <em> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span>.</em> </p> </div>