I ACa 746/13

Суды общей юрисдикции2013-12-04

Номер дела

I ACa 746/13

Дата решения

2013-12-04

Тип

SENTENCE

Судьи

Małgorzata Stanek Sędziowiehanna Rojewska (PRESIDING_JUDGE)Wiesława Kuberska

Правовое основание

Текст решения

Sygn. akt I ACa 746/13 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 4 grudnia 2013r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Małgorzata Stanek Sędziowie:SSA Hanna Rojewska SSA Wiesława Kuberska (spr.) Protokolant:st.sekr.sądowy Jacek Raciborski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa  S. Ł. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. Oddziałowi Regionalnemu w Ł. o zadośćuczynienie na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2013r. sygn. akt I C 1191/12 I. z apelacji strony pozwanej zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 i 4 w ten sposób, że: - w punkcie 1 zasądzoną kwotę 32.000 złotych z ustawowymi odsetkami od 18 kwietnia 2012 r. do dnia zapłaty obniża do kwoty 20.000 (dwadzieścia tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od 20 kwietnia 2012 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w zakresie 12.000 złotych z ustawowymi odsetkami od 18 kwietnia 2012 roku do dnia zapłaty i w zakresie odsetek ustawowych od kwoty 20.000 złotych za okres od 18 kwietnia 2012 roku do 20 kwietnia 2012 roku; - w punkcie 4 wskazaną do pobrania od strony pozwanej kwotę 1746 złotych obniża do kwoty 1000 (jeden tysiąc) złotych; II. oddała apelację strony pozwanej w pozostałej części i w całości apelację powoda; III.  znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego. Sygn. akt I A Ca 746/13</div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> S. Ł. w pozwie z dnia 24 lipca 2012 r., skierowanym przeciwko (...) S.A. w W., wniósł o zasądzenie kwoty 80.000 zł, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią ojca, który zmarł w dniu 7 września 2000 r. w wyniku potrącenia na przejściu dla pieszych przez kierującego samochodem osobowym, za którego odpowiedzialność ponosi pozwany, z ustawowymi odsetkami od dnia 27 marca 2012 r. oraz kosztami zastępstwa procesowego w wysokości 7.217 zł, podnosząc w uzasadnieniu pozwu, że „żądana pozwem kwota uwzględnia przyczynienie zmarłego do zwiększenia rozmiarów szkody”. Pozwany nie uznał powództwa, wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 7.217 zł. Pozwany w piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2013r. zgłosił zarzut przyczynienia się ojca powoda do powstania szkody i określił stopień przyczynienia się na 20%, a niewłaściwe zachowanie pieszego polegało na wejściu na jezdnię bez rozeznania sytuacji, czyli bez upewnienia się o odległość znajdowania się z jego lewej strony nadjeżdżającego f. (...). Strony na rozprawie w dniu 22 marca 2013 r. uzgodniły stanowisko w zakresie stopnia przyczynienia się ojca powoda do wypadku na 20%, zaś w pozostałym zakresie podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska. Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 32.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 18 kwietnia 2012 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałej części, nie obciążył powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej, nakazał pobrać od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 1.746 zł z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództwa i nie obciążył powoda kosztami sądowymi od oddalonej części żądania. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny podziela w części odnoszącej się do okoliczności śmierci ojca powoda i w tym zakresie uznaje je za własne. W dniu 7 września 2000 r. w Ł. 67letni R. Ł., ojciec powoda został potrącony na przejściu dla pieszych przez Z. K., kierującego samochodem osobowym marki F. (...). R. Ł. w wyniku odniesionym obrażeń zmarł w tym samym dniu. Sprawca wypadku wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 4 listopada 2002 r. w sprawie III K 275/02 został uznany za winnego występku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 177;art. 177 § 2)">art. 177 § 2 k.k.</a>, polegającego na niezachowaniu szczególnej ostrożności i nieustąpieniu pierwszeństwa przechodzącemu po wyznaczonym przejściu dla pieszych R. Ł. i potrąceniu go, czym nieumyślnie spowodował wypadek drogowy, w wyniku, którego pieszy zmarł. Odpowiedzialność cywilną za sprawcę wypadku ponosi pozwany ubezpieczyciel. R. Ł., wchodząc na przejście dla pieszych, nie zachował szczególnej ostrożności. R. Ł. miał dwóch synów: 39letniego w chwili wypadku powoda oraz drugiego, młodszego. Mieszkał z żoną – matką powoda. Powód mieszkał oddzielnie z własną rodziną. Powód kochał ojca, był z nim w bardzo dobrych stosunkach, często go odwiedzał, a rodzice często odwiedzali powoda. Powód był w szpitalu z matką, gdy dowiedział się o śmierci ojca. Matka chorowała na serce i bał się, że po dowiedzeniu się o tragedii zemdleje. Po wyjściu ze szpitala powód stał przy samochodzie i płakał, nie mógł się opanować. Ojciec powoda chorował tylko na astmę i jego śmierć była dla powoda ogromnym zaskoczeniem. Powód bardzo często chodzi na cmentarz i przy grobie ojca mówi do niego. Po śmierci ojca powód przez ok. 2 lata nie mógł spać, musiał zażywać leki nasenne. Cały czas brakuje ojca, którego traktował jak przyjaciela, rozmawiał z nim o swoim życiu, zwierzał mu się, był dumny z ojca. Miał z ojcem wspólne pasje i zainteresowania: grzybobranie, wędkarstwo, piłkę nożną i razem spędzali czas, realizując swoje wspólne zainteresowanie. Ojciec pomagał powodowi w pracy. Powód w chwili śmierci taty chorował na astmę, a po jego śmierci choroba nasiliła się, musiał brać więcej leków wziewnych. Jesienią 2012 r. powód przeszedł zawał mięśnia sercowego. Sprawca wypadku nie wyraził skruchy, nigdy nie przeprosił powoda i żony zmarłego. Sąd a quo ustalił, że u powoda, w związku ze śmiercią ojca, występuje zespół stresu pourazowego związany z szokiem powypadkowym, a stan emocjonalny i psychiczny wskazuje na depresję umiarkowaną. Występuje wysoki niepokój ogólny i napięcie wewnętrzne. Funkcjonowanie w życiu codziennym w rodzinie i społeczeństwie po śmierci ojca jest u powoda znacznie ograniczone – powód cały czas cierpi na samotność i brak więzi z ojcem, jako głównym autorytetem. Powód wymaga terapii psychologicznej ze względu na utrzymującą się depresję i stan pozawałowy. Zespół stresu pourazowego może utrzymywać się do końca życia, a u powoda może występować przez kilka najbliższych lat z uwagi na poczucie krzywdy i bardzo silny związek emocjonalny z ojcem. Układ krążenia u powoda reaguje bardzo mocno na zespół stresu pourazowego i nie można wykluczyć, że zawał serca u powoda ma związek z traumą po śmierci ojca. Powód prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Powód utrzymuje się z wynagrodzenia z umowy o dzieło w wysokości 700 zł miesięcznie. Zawiadomienie o wypadku powód zgłosił w dniu 19 marca 2012 r., a pozwany po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego odmówił powodowi wypłaty zadośćuczynienia. Przewidywana, statystyczna długość życia mężczyzn w Polsce wynosi 70 lat. W świetle poczynionych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy uznał powództwo za usprawiedliwione, co do zasady, aczkolwiek ocenił, że dochodzona pozwem kwota jest rażąco wygórowana. Zdaniem Sądu a quo podstawę odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela stanowi przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822;art. 822 § 1)">art. 822 § 1 k.c.</a>, zgodnie z którym przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony, a uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia OC może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Podstawę roszczenia pozwu stanowi natomiast <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23;art. 24;art. 24 § 1)">art. 23 i art. 24 § 1 k.c.</a> Sąd Okręgowy w Łodzi w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wielu judykatach z przekonującą argumentacją (por. m.in. uchwałę z dnia 27 października 2010 r., III CZP 76/10, OSNC Nr B z 2011r., poz. 42, wyroki: z dnia 10 listopada 2010 r., II CSK 248/10, OSNC Nr B z 2011r., poz. 44, z dnia 11 maja 2011 r., I CSK 621/10, LEX Nr 848128, uchwały: z dnia 13 lipca 2011r., III CZP-32/11, OSNC 2012/1/10, z dnia 5 października 2011 r., IV CSK 10/11, OSNC Nr C z 2012 r., poz. 55 i wyrok z dnia 15 marca 2012r., I CSK 314/11, LEX Nr 116471), zgodnie z którym najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008r. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a> zawiera katalog dóbr osobistych, który ma charakter otwarty, a niewątpliwie prawo do życia w rodzinie i utrzymania więzi rodzinnych, zapewniających m.in. poczucie stabilności, wzajemne wsparcie obejmujące sferę materialną i niematerialną, stanowi dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23;art. 24)">art. 23 i art. 24 k.c.</a>, a spowodowanie śmierci osoby bliskiej stanowi naruszenie dóbr osobistych członków jej rodziny i uzasadnia przyznanie członkom rodziny zadośćuczynienia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> Pogląd ten dominuje również w orzecznictwie Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Co do zarzutu przedawnienia roszczenia powoda, to Sąd a quo ocenił, że wbrew wywodom pozwanego, roszczenie pozwu wynika z występku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 177;art. 177 § 2)">art. 177 § 2 k.k.</a>, zatem zastosowanie ma 20-letni okres przedawnienia bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442 1 § 2 k.c.</a>), a zatem roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu. Natomiast rozważając wysokość kwoty należnej powodowi Sąd I instancji wskazał, że pomiędzy powodem a ojcem istniała silna i pozytywna więź emocjonalna. Ojciec dla powoda był autorytetem, stanowił dla niego wsparcie psychiczne, pomagał również w pracy. Razem spędzali wiele czasu, mieli wspólne pasje i zainteresowania. Powód odczuwa cały czas ból po stracie ojca, ma poczucie pustki i osamotnienia. Po śmierci ojca u powoda wystąpiło pogorszenie stanu zdrowia psychicznego, cierpi również na zespół stresu pourazowego z depresją i jednocześnie reaguje somatycznie na traumę po stracie ojca, funkcjonowanie powoda w życiu codziennym, w rodzinie i społeczeństwie jest znacznie ograniczone, wymaga również terapii psychologicznej. Dodatkowy ból i cierpienie spowodowało u powoda zachowanie sprawcy wypadku, który nie wyraził skruchy i nie przeprosił osób najbliższych za spowodowanie tragedii. W tych okolicznościach, Sąd Okręgowy uznał, że odpowiednią sumę zadośćuczynienia dla powoda stanowi kwota 40.000 zł, którą należało pomniejszyć o 20% przyczynienia się ojca powoda do zwiększenia szkody (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 362)">art. 362 k.c.</a>) i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> zasądzono na rzecz powoda kwotę 32.000 zł. Jednocześnie Sąd I instancji podniósł, że dalsze żądanie powoda jest rażąco wygórowane. Jak trafnie zwrócił uwagę P. H. w artykule „Zadośćuczynienie za śmierć tylko dla członków najbliższej rodziny” (Rzeczpospolita z dnia 9 lipca 2009r.), najwyższe zadośćuczynienia powinny być zasądzane na rzecz osób, które na skutek śmierci stały się samotne, bez rodziny i tak należy traktować roszczenia rodziców, który utracili ostatnie dziecko i nie będą mogli mieć własnych dzieci. Powód ma natomiast własną rodzinę, ojciec powoda i powód posiadali własne domy (ogniska domowe) i obaj nie pozostawali w żadnej zależności życiowej. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że powód w chwili śmierci ojca był człowiekiem dojrzałym, w pełni ukształtowanym i niewymagającym pomocy ze strony rodzica, jak małe lub dojrzewające dziecko, które potrzebuje ze strony rodzica codziennej opieki i udziału w procesie wychowania, co wpływa znacząco na rozmiar krzywdy takiego dziecka. Zważywszy podeszły wiek ojca powoda w chwili śmierci (67 lat), przy uwzględnieniu przewidywanej, statystycznej długości życia mężczyzn w Polsce wynoszącej 70 lat, można założyć, że powód i jego ojciec tworzyliby rodzinę przez około kilka, najwyżej kilkanaście lat. Okoliczności te, na które zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 kwietnia 2010r. w sprawie I ACa 178/10, LEX nr 715515, przemawiają za koniecznością zasądzenia zadośćuczynienia w umiarkowanej wysokości. Z tych wszystkich względów, powództwo ponad kwotę 32.000 zł Sąd a quo oddalił. O odsetkach orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481 § 1 i 2 k.c.</a>, określając datę początkową biegu odsetek na dzień, w którym upłynął 30-dniowy termin do spełnienia świadczenia określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 817;art. 817 § 1)">art. 817 § 1 k.c.</a>, liczony od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Żądanie zasądzenia odsetek od daty wcześniejszej, jako bezzasadne, Sąd oddalił. Powód wygrał sprawę jedynie w 40% i powinien po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> zwrócić pozwanemu część kosztów zastępstwa procesowego, zastosowano jednak <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> z uwagi na charakter sprawy (określenie należnej powodowi sumy zależało od oceny Sądu), subiektywne przekonanie powoda o zasadności dochodzonego roszczenia oraz trudną sytuację materialną powoda i nie obciążono go tymi kosztami. O nieuiszczonych kosztach sądowych (opłata od pozwu - 4.000 zł, należności biegłej psycholog-356 zł) orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 i 4 u.k.s.c. (wyrok z uzasadnieniem – k. 88 i 90 – 96) Apelacje od powyższego wyroku wywiodły obie strony. Strona pozwana, zaskarżając orzeczenie w zakresie uwzględniającym powództwo (pkt. 1) i w zakresie rozstrzygającym o kosztach procesu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> (pkt. 3) zarzuciła wyrokowi: 1. obrazę przepisów prawa materialnego w postaci: - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> przez przyjęcie, że powodowi przysługuje zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnych prawa do życia w rodzinie; - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 34;art. 34 ust. 1)">art. 34 ust.1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a> poprzez przyjęcie, że umowa obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje odpowiedzialność odszkodowawczą na naruszenie dóbr osobistych innych niż życie i zdrowie; 2. obrazę prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> poprzez jego zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy. W następstwie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych za obie instancje. (apelacja strony pozwanej – k. 104 – 108). Strona powodowa, zaskarżając orzeczenie w zakresie oddalającym powództwo (pkt. 2) i w zakresie rozstrzygającym o kosztach procesu zarzuciła wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> przez przyjęcie, że kwota 32.000 zł jest adekwatna do krzywdy doznanej przez powoda na skutek śmierci jego ojca. W konsekwencji skarżący powód wniósł o zmianę wyroku i zasądzenie dalszej kwoty 32.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 18 kwietnia 2012 r. i kosztami procesu za obie instancje. (apelacja strony powodowej – k. 115 – 119). Strona powodowa wniosła o oddalenie apelacji strony pozwanej i zasądzenie kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. (odpowiedź na apelację strony pozwanej – k. 128 – 132). Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Odnosząc się w pierwszej kolejności do skargi apelacyjnej strony pozwanej, jako dalej idącej, stwierdzić należy, że jest ona częściowo zasadna, choć Sąd ad quem nie podziela zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> przez przyjęcie, że powodowi przysługuje zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnych prawa do życia w rodzinie i w konsekwencji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 34;art. 34 ust. 1)">art. 34 ust.1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a>. Sąd Apelacyjny w pełni podziela zapatrywanie strony powodowej, powołującej się na wyrok SN z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CSK 307/09 (OSNC – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448 zd. 2010)">ZD 2010</a>, nr 3, poz. 91), stanowiący, że w stanie prawnym sprzed dnia 3 sierpnia 2008 r. spowodowanie śmierci osoby bliskiej mogło stanowić naruszenie dóbr osobistych najbliższych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> A zatem przepis ten mógł zostać zastosowany w przedmiotowej sprawie. Dodatkowo Sąd II instancji zwraca uwagę, że konstrukcja przyjęta przez SN odwołuje się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a>, który – jak przyjmuje się dość powszechnie w piśmiennictwie (por. np. B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, W sprawie wykładni art. 448 KC, PS 1997, nr 1, s. 3 i n.; M. Safjan (w:) Kodeks..., s. 1464; A. Szpunar, Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową, Bydgoszcz 1999, s. 212; J. Pietrzykowski, Nowelizacja kodeksu cywilnego z 23 sierpnia 1996 r., PS 1997, nr 3, s. 3) wskazuje na konieczność wykazania, iż doszło do naruszenie dobra osobistego, które musi być kwalifikowane, jako czyn niedozwolony, a dodatkowo musi być zawinione. A zatem przesłanką przyznania świadczeń przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> (obu roszczeń objętych jego treścią) jest wina sprawcy naruszenia dobra osobistego – zarówno umyślna, jak i nieumyślna, w tym nawet culpa levissima, czyli podstawą tej odpowiedzialności jest nie tylko bezprawne, ale także zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim usytuowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w obrębie tytułu VI „Czyny niedozwolone”, dla których podstawową zasadą odpowiedzialności jest wina. Gdyby uwzględnienie żądania pieniężnego zależało wyłącznie od bezprawności naruszenia dobra osobistego, instytucja ta umieszczona zostałaby w części ogólnej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a>, w obrębie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> Nadto ograniczenie możliwości przyznania świadczeń, o których mowa w omawianym przepisie, do wypadków zawinionego naruszenia dóbr osobistych pozwala na uzasadnienie celowości utrzymania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445)">art. 445 k.c.</a> Stanowisko takie przeważa również w judykaturze. W przedmiotowej sprawie powód wykazał winę sprawcy wypadku, w którym obrażeń doznał jego ojciec poprzez powołanie się na skazujący wyrok karny, co ma moc wiążącą na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> W ocenie Sądu ad quem apelacja nie zawiera żadnych argumentów jurydycznych, które mogłyby zmienić zapatrywania Sądu II instancji na możliwość zastosowania w tej sprawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23;art. 24)">art. 23 i 24 k.c.</a> Niemniej w ocenie tutejszego Sądu zasądzona kwota zadośćuczynienia jest nieadekwatna do doznanej przez powoda krzywdy. Przede wszystkim należy podnieść, że nieuprawnione są ustalenia Sądu I instancji co do związku przyczynowo – skutkowego obecnego stanu zdrowia powoda z wypadkiem i w jego konsekwencji ze śmiercią ojca powoda. Sąd a quo dopuścił dowód z opinii biegłego psychologa na okoliczności wpływu śmierci ojca powoda na stan emocjonalny i psychiczny powoda, nie dysponując żadnym materiałem dowodowym, który mógłby świadczyć o ówczesnym, bieżącym przeżywaniu przez powoda żałoby po śmierci ojca. W czasie informacyjnego przesłuchania powoda nie powołał się on na żadne obiektywne okoliczności związane z żałobą, typu leczenie psychiatryczne, porady psychologa lub inne zdarzenia. W efekcie opinia psychologa odnosiła się tylko i wyłącznie do aktualnego stanu emocjonalnego powoda, tj. do stanu zdrowia po upływie prawie 13 lat i w zupełnie innej sytuacji zdrowotnej powoda, również starszego o 13 lat. Mało tego, opinia została wydana przez biegłą psycholog, a odnosi się do kwestii kardiologicznych, które nie mieszczą się w zakresie wiedzy specjalnej biegłej. Tym samym za całkowicie nieuprawnione należy uznać ustalenia, że u powoda, w związku ze śmiercią ojca, występuje zespół stresu pourazowego związany z szokiem powypadkowym, a stan emocjonalny i psychiczny wskazuje na depresję umiarkowaną. Występuje wysoki niepokój ogólny i napięcie wewnętrzne. Funkcjonowanie w życiu codziennym w rodzinie i społeczeństwie po śmierci ojca jest u powoda znacznie ograniczone – powód cały czas cierpi na samotność i brak więzi z ojcem, jako głównym autorytetem. Powód wymaga terapii psychologicznej ze względu na utrzymującą się depresję i stan pozawałowy. Zespół stresu pourazowego może utrzymywać się do końca życia, a u powoda może występować przez kilka najbliższych lat z uwagi na poczucie krzywdy i bardzo silny związek emocjonalny z ojcem. Układ krążenia u powoda reaguje bardzo mocno na zespół stresu pourazowego i nie można wykluczyć, że zawał serca u powoda ma związek z traumą po śmierci ojca. W konsekwencji należy przyjąć, że powód oczywiście przeżył śmierć ojca, ale żałoba przebiegała w sposób typowy i zakończyła się po kilkunastu miesiącach, nie powodując żadnego trwałego urazu w psychice powoda i nie wywołując żadnego uszczerbku na jego zdrowiu. W ocenie Sądu II instancji w takiej sytuacji adekwatną kwotą zadośćuczynienia jest kwota 25.000 zł, którą należało pomniejszyć o 20% przyczynienia się poszkodowanego, co daje 20.000 zł należnego zadośćuczynienia. Niezależnie od powyższego, strona pozwana kwestionowała od początku procesu datę początkową biegu odsetek, gdyż szkoda została zgłoszona w dniu 19 marca 2012 r., tak więc ustawowy 30 – dniowy termin do spełnienia świadczenia upłynął dopiero w dniu 19 kwietnia 2012r., a zatem odsetki powinny zostać zasądzone na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> od dnia 20 kwietnia 2012 r. Z tych względów na skutek apelacji strony pozwanej należało częściowo zmienić zaskarżony wyrok w punktach 1 i 4 na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2 k.p.c.</a> W ocenie Sądu ad quem niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, gdyż brak jego zastosowania spowodowałby całkowitą iluzoryczność korzystnego, co do zasady dla powoda, rozstrzygnięcia. O zastosowaniu tej instytucji zadecydowała także sytuacja materialna i zdrowotna powoda. Ze względów wyżej wskazanych za całkowicie nietrafną należy uznać apelację powoda. I z tych wszystkich przyczyn trzeba było na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalić dalej idącą skargę strony pozwanej oraz w całości apelację S. Ł.. O kosztach procesu orzeczono zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 1)">art. 100 zd.1 k.p.c.</a> </div>